# İznik Gölü'nün su seviyesinde yaşanan azalmaya ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/45073 - **Veren:** Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 2 Haziran 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 86 gün sonra, 27 Ağustos 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bef3087d-f6d2-456b-854b-019e8ca77634 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45073-iznik-golu-nun-su-seviyesinde-yasanan-azalmaya-iliskin > Şerafettin Kılıç (Yeni Yol), 2 Haziran 2026 tarihinde 7/45073 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 86 gün sonra, 27 Ağustos 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İznik Gölü, Marmara Bölgesi'nin en önemli tatlı su kaynaklarından biridir. Son yıllarda gölde meydana gelen su kaybı, tarımsal sulama faaliyetleri, yeraltı suyu kullanımı ve havza yönetimi uygulamalarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Son aylardaki yoğun yağışlara rağmen gölün su seviyesinde iyileşme gözlenmemektedir. Bölge halkı, gölün geleceğine ilişkin ciddi kaygılar taşımaktadır. Sorular 1. İznik Gölü havzasında son 10 yılda tarımsal sulama amacıyla kullanılan su miktarı yıllara göre ne kadardır? 2. Gölden veya gölü besleyen kaynaklardan sulama amacıyla yararlanan alanların toplam büyüklüğü ne kadardır? 3. İznik Gölü havzasında ruhsatlı ve ruhsatsız kaç adet yeraltı suyu kuyusu bulunmaktadır? 4. Son 10 yılda kaç kaçak kuyu tespit edilmiş, bunlardan kaçı kapatılmıştır? 5. İznik Gölü havzasında su tasarrufu sağlayan basınçlı sulama sistemlerine geçiş oranı nedir? 6. Bakanlığınızın verilerine göre göldeki çekilmenin ne kadarı tarımsal sulama kaynaklıdır? 7. Bölgede faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarına tahsis edilen su miktarları ne kadardır? 8. İznik Gölü havzasında faaliyet gösteren Cargill tesislerine tahsis edilmiş yüzey veya yeraltı suyu kullanım izinleri bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa miktarları nedir? 9. İznik Gölü'nü korumaya yönelik hazırlanmış bir havza yönetim planı bulunmakta 10. Göldeki çekilmeyi durdurmak amacıyla Bakanlığınız tarafından kısa, orta ve uzun vadede hangi tedbirlerin alınması planlanmaktadır? TBMM Halkla İlişkiler Binası, C Blok Kat : 3 Oda : C304, Bakanlıklar/ANKARA ## Bakanlığın cevabı İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedildiği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır. Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir. Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır. Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara ulaşılabilmektedir. Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin ve farkındalığının oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır. Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir. Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır. Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Ayrıca plan kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla sulama randımanının 2030 yılına kadar %60, 2050 yılına kadar %65 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir. Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile buna ilişkin eylemler belirlenmiştir. Bu kapsamda tarımsal sulamada suyun daha verimli, ölçülebilir ve sürdürülebilir biçimde kullanılmasını sağlamak üzere; • Kapalı sistemler aracılığıyla suyun iletimi ve dağıtımının sağlanması, • Tarla içi basınçlı sulama yöntemlerinin (damla ve yağmurlama) yaygınlaştırılması, • Yağmur suyu hasadı ve su biriktirme yapılarının oluşturulması, • Arıtılmış atık suların tarımsal sulamada değerlendirilmesi, • Parsel bazlı sulama ölçümlerinin gerçekleştirilmesi, • Bitki su ihtiyacını gerçek zamanlı olarak belirleyen izleme, sensör ve karar destek teknolojilerinin kullanılması, • Sulama zamanlamasının planlanarak suyun en uygun zaman dilimlerinde uygulanması, • Gece sulaması yoluyla buharlaşma ve iletim kayıplarının azaltılması, • Çiftçilere yönelik eğitim, bilgilendirme ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin yaygınlaştırılması öncelikli uygulama alanları olarak ele alınmaktadır. Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır. Bakanlığımızca çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır. Şu ana kadar Akarçay, Aras, Batı Akdeniz, Burdur, Büyük Menderes, Çoruh, Gediz, Konya, Kuzey Ege, Küçük Menderes, Meriç-Ergene, Sakarya, Seyhan ve Susurluk olmak üzere 14 havzada SSTP tamamlanmıştır. Antalya, Batı Karadeniz, Doğu Akdeniz, Doğu Karadeniz, Kızılırmak, Marmara ve Yeşilırmak olmak üzere 7 havzada SSTP çalışmaları devam etmektedir. SSTP ile havza ve alt havza ölçeğinde her sektörün ihtiyacı olan suyun, ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan analiz edilerek planlanması yapılmaktadır. Bu çalışmalarda iklim değişikliği sebebiyle oluşabilecek kuraklık risklerine karşı normal durum ve 5 farklı kuraklık senaryosu (normal durum, hafif kurak, orta kurak, şiddetli ve çok şiddetli kurak dönemler) ile geleceğe yönelik (1-6 yıl, 12 yıl ve 18 yıl aralıklarda) havzadaki çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm gibi sektörlerin havza bazındaki su taleplerine uygun olarak su tahsis senaryoları hazırlanmakta ve su tahsis planlaması yapılmaktadır. İklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda arzı üzerindeki etkileri değerlendirilmekte ve tarım sektöründeki riskler en aza indirilmektedir. İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki olumsuz etkileri ise daha sıcak ve az yağışlı iklim koşulları, ekstrem meteorolojik olaylarda artış, su kaynaklarında azalma, kuraklık şiddetinde artış, su ve toprak kalitesinde bozulma ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi hususlar olarak sıralanmaktadır. Bu bağlamda; Bakanlığımız koordinatörlüğünde ülkemiz şartlarına uygun 2008-2012, 2013- 2017, 2018-2022 ve 2023-2027 dönemine ait Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur. Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmıştır. Kuraklık Yönetim Planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler aşağıda sıralanmaktadır. • Sulama alanlarının rehabilitasyonu ve modern sulama sistemlerine geçilmesi, • İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması, • Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması, • Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi, • Gözlem ağının geliştirilmesi, • Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması, • Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması, • Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve • Kuraklık farkındalığının artırılması. Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "II Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. Il Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan il Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler alınarak il bazında uygulanmaktadır. Ayrıca "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Bu sistemle kuraklık öncesinde tarım, içme suyu, turizm, sanayi gibi su kullanan sektörlere gerekli uyarılar yapılarak kuraklık zararlarının en aza indirilmesi hedeflenmektedir. IV. Tarım Orman Şûrasında iklim değişikliği ve kuraklıkla ilgili hedefler doğrultusunda kısa orta ve uzun vadeli stratejiler belirlenmiş olup şura sonuç bildirgesinde; iklim değişikliği etkilerine dayanıklı yeni bitki çeşitlerinin ve hayvan ırklarının geliştirilmesi ile kuraklık ve aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı ve dijital kuraklık izleme sisteminin kurulması kararları alınmıştır. Ulusal Su Kurulu'nun 3. toplantısında alınan karar doğrultusunda kuraklık riski taşıyan öncelikli göller olarak belirlenen Eğirdir, Beyşehir, Akşehir, Eber, Bafa, Burdur, İznik, Seyfe ve Sapanca göllerine yönelik eylem planı çalışmaları ilgili kurumlarla iş birliği içerisinde yürütülmektedir. Bu kapsamda sulama sistemlerinin modernizasyonu, ürün deseni değişikliği ve kısıntılı sulama uygulamaları, havzalar arası su transferi, içme ve kullanma suyu şebekelerinde kayıpların azaltılması, kullanılmış suların yeniden kullanımı ve su verimliliğine yönelik önlemler içeren "Göl Eylem Planları" hazırlanmaktadır. 25 Temmuz 2025 tarihinde düzenlenen Kuraklık Riski Altındaki Göller Çalıştayı ile söz konusu eylem planlarının uygulanabilirliğini artırmaya yönelik tematik masa başı çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Eğirdir ve Burdur Göl Eylem Planları kamuoyu ile paylaşılmıştır. İznik Gölü için de göl eylem planı hazırlık çalışmaları tamamlanmıştır. İznik Gölü'nü besleyen yer altı suyu havzalarında, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğümüz tarafından belgelendirilmiş, 895 adet ruhsatlı kuyu bulunmakta olup söz konusu havza tahsise kapatılmıştır. Son 10 yılda İznik Gölü'nden, işletmeye açılan sulama tesislerine yıllık ortalama 39 milyon m? su verilmiştir. İznik Gölü'nden, DSİ Genel Müdürlüğümüzce inşa edilerek işletmeye açılan sulama tesisleriyle 129.610 dekar alan sulanmaktadır. İznik Gölü'nden su sağlayan mevcut sulama sistemlerinin %65'i açık (kanaletli), %35'i kapalı (borulu) sistem olup DSİ Genel Müdürlüğümüzce kanaletli sulamaların rehabilitasyon projeleri yapılarak basınçlı borulu sulamaya çevrilmesi çalışmaları devam etmektedir. DSİ Genel Müdürlüğümüz ile Gemlik Gübre Sanayi Anonim Şirketi arasında 27.05.2021 tarihinde imzalanan Protokol'ün 4.1. maddesinde 'Şirket'e tahsis edilen su miktarı maksimum 10 milyon m tür." hükmüne rağmen Gemlik Gübre Sanayi Anonim Şirketine verilen su miktarı 8 milyon m'e düşürülmüştür. Protokol'ün 4.2. maddesine göre İznik terfi istasyonu çıkışına elektromanyetik debimetre takılmış olup debimetre ile yıllık, aylık, günlük, anlık ve toplam olarak ne kadar su çekildiği tespit edilmektedir. İznik Göl'ünün sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla Gemlik Gübre A.Ş. tarafından denizden su alınarak arıtılması kapsamında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı nezdinde yapılan desalinasyon projesi "ÇED Olumlu" kararı çıkmasıyla birlikte proje çalışmalarına hız verilmiştir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği kapsamında Cargill Tarım ve Gıda San. Tic. A.Ş. firmasının yer altı suyu kullanma belgesine sahip kuyularına takılan sayaçlara ait veriler her ay takip edilmekte olup anlık olarak denetimler de yapılmaktadır. Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına %50 oranında hibe desteği sağlanmaktadır. Bu kapsamda, 2026 yılında projeye esas hibe üst limit 10.000.000 TL olacak şekilde %50'si ile %70'ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilecektir. Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda verilmektedir. Tarla içi sistemler: • Damla sulama, • Yağmurlama, • Mikro yağmurlama, • Yüzey altı damla sulama, Mekanik büyük sistemler • Center pivot / Lineer sulama sistemleri, • Tamburlu sulama sistemleri, Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler • Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) ve • Akıllı sulama / otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim)'dir. Bursa ilinde ise, 2007 yılından günümüze kadar toplam 64 adet proje hayata geçirilmiş, 2.557 dekar alan modern sulama sistemleriyle buluşturulmuştur. Günümüz rakamları ile 3.008.274 TL hibe desteği ödenmiştir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya). “İznik Gölü'nün su seviyesinde yaşanan azalmaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45073, 2 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45073-iznik-golu-nun-su-seviyesinde-yasanan-azalmaya-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bef3087d-f6d2-456b-854b-019e8ca77634 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.