# Engelli bireyler için erişilebilir olmayan ürünlerin ayıplı mal olarak değerlendirilmesi talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/45077 - **Veren:** Ali Karaoba (CHP, Uşak) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 2 Haziran 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 17 Temmuz 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/505e4ecc-4848-42a0-8f8f-019e8d690ac6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45077-engelli-bireyler-icin-erisilebilir-olmayan-urunlerin-ayipli-mal-olarak-degerlendirilmesi-t > Ali Karaoba (CHP), 2 Haziran 2026 tarihinde 7/45077 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 17 Temmuz 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C. Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim. 18/05/2026 Saygılarımla, Teknolojik ürünlerin yaygınlaştığı günümüzde, görme engelli yurttaşlarımızınbeyaz eşya, klima, kombi, televizyon, set üstü kutu, uzaktan kumanda ve benzeri ev içi cihazları (bu aletlerin günlük hayattaki kullanım sıklığı ve önemi göz önüne alındığında) bağımsız biçimde kullanamaması, artık bireysel bir mağduriyet değil; açık bir tüketici hakkı ve vatandaşlık hakkı sorunudur. Tarafıma iletilen başvurularda, birçok ürünün sesli yönlendirme, konuşan menü, sesli durum bildirimi, ekran okuyucu uyumlu mobil uygulama, dokunsal erişim veya alternatif arayüz desteği olmadan piyasaya sürüldüğü; bu nedenle görme engelli yurttaşların satın aldıkları ürünü fiilen kullanamadıkları belirtilmektedir. Daha da vahimi, böyle bir ürün erişilebilir olmadığı için engelli tüketici açısından açıkça kullanılamaz durumda olsa bile, bu durumun uygulamada çoğu zaman ^ayıplı mal" olarak değerlendirilmediği; tüketici hakem heyetlerinde görev, nitelendirme veya değerlendirme bakımından sonuç alınamadığı ifade edilmektedir. Ticaret Bakanlığı'nın resmî bilgilendirme metnine göre tüketici hakem heyetleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla kurulmuştur. Bakanlığın tüketici birimlerinin resmî duyurularında da "ayıplı mallar", "garantiden kaynaklı sorunlar" ve "satış sonrası hizmetler" açıkça temel tüketici hakkı başlıkları arasında sayılmaktadır. Buna rağmen, engelli bireyin satın aldığı bir ürünü bağımsız kullanamaması hâlinin neden açık ve bağlayıcı biçimde tüketici mevzuatı içinde değerlendirilmediği ciddi bir soru işareti oluşturmaktadır. Çünkü bir malın genel kullanıcı bakımından çalışıyor görünmesi, engelli yurttaş bakımından fiilen kullanılamaz olmasını ortadan kaldırmamaktadır. Bu konuda açık mevzuat ve uygulama eksikliği, firmaların sorumluluktan kaçmasına yol açmaktadır. Diğer taraftan, tüketici hakem heyetlerine 2026 yılı için 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda başvuru yapılabildiği Bakanlığınız tarafından açıklanmıştır. Yani sistem, tüketicinin korunması için vardır; ancak erişilebilir olmayan ürünler söz konusu olduğunda engelli tüketiciler bu sistem içinde gerçek ve etkili bir koruma göremediklerini ifade etmektedirler. Vatandaşlarımız tarafından tarafıma iletilen başvuru ve şikayetlerde müşteri hizmetleri personelinin erişilebilirlik sorununu anlamadığı, görme engelli tüketiciye bağımsız bir müşteri gibi değil, yanında mutlaka gören bir yardımcı olması gereken kişi muamelesi yaptığı, sorunu çözmek yerine meseleyi hafife aldığı da belirtilmektedir. Bu tablo, yalnızca ürün tasarımında değil; satış sonrası hizmet, tüketici koruması ve denetim anlayışında da ciddi bir erişilebilirlik açığı bulunduğunu göstermektedir. Engelli bireyler için çözüm, firmalara yalnızca iyi niyet tavsiyesi vermek değildir. Asıl çözüm; erişilebilir olmayan ürünlerin yaptırıma tabi tutulduğu, hakem heyetlerinin erişilebilirlik temelli ayıp değerlendirmesi yapabildiği, firmaların teknik ve müşteri destek ekiplerinde erişilebilirlik yükümlülüğü taşıdığı ve tüketicinin engellilik temelinde ikinci sınıf müşteri muamelesi görmediği bağlayıcı bir sistem kurmaktır. Engelli bireyler, "yardım edilen" değil; doğrudan müşteri, doğrudan tüketici ve doğrudan vatandaş olarak görülmek istemektedir. Bu bağlamda, 1. Ticaret Bakanlığı, görme engelli bireylerin beyaz eşya, klima, kombi, televizyon, set üstü kutu ve benzeri ev içi teknolojik ürünleri bağımsız biçimde kullanamaması sorununu tüketici hakkı ihlali olarak değerlendirmekte midir? 2. Bakanlığınızın uygulamasında, bir ürünün engelli birey açısından erişilebilir olmaması ve bu nedenle fiilen kullanılamaması ayıplı mal kapsamında değerlendirilmekte midir? Değerlendirilmiyorsa bunun gerekçesi nedir? 3. Tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurularda erişilebilirlik temelli uyuşmazlıkların ayrı bir başlık olarak kaydı tutulmakta mıdır? 2020-2026 yılları arasında erişilebilir olmayan teknolojik ürünler nedeniyle yapılan başvuru sayısı kaçtır? 4. Tüketici hakem heyetlerinin ve ticaret il müdürlüklerinin, erişilebilirlik sorununun ayıplı mal ve tüketici uyuşmazlığı kapsamında değerlendirilmesi konusunda özel bir eğitim, rehber veya talimatı bulunmakta mıdır? 5. Bakanlığınız, engelli bireyler açısından erişilebilir olmayan ürünlerin satışının yaptırıma bağlanması ve bu ürünlerin açık biçimde "ayıplı/uygunsuz mal" sayılması için mevzuat değişikliği hazırlamakta mıdır? 6. Beyaz eşya, ev elektroniği ve dijital arayüzlü tüketici ürünleri satan firmaların, engelli tüketiciler için erişilebilir müşteri hizmeti sunmasını ve bu alanda eğitimli personel çalıştırmasını zorunlu kılacak bir düzenleme gündemde midir? 7. Bakanlığınız, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TSE ve ilgili diğer kurumlarla birlikte erişilebilir olmayan ürünlerin piyasaya arzı ve satış sonrası hizmetlerinin denetlenmesi için ortak bir yaptırım sistemi kurmayı planlamakta mıdır? 8. Engelli bireylere yönelik erişilebilirlik yükümlülüklerini yerine getirmeyen firmalara para cezası, satış kısıtlaması, zorunlu düzeltme veya benzeri yaptırımlar uygulanmasına yönelik bir çalışma var mıdır? 9. Bakanlığınız, engelli yurttaşların piyasada "yardıma muhtaç kişi" değil, tam ve eşit hak sahibi tüketici olarak korunmasını sağlamak için 2026 ve sonrası adına hangi somut adımları atacaktır? ## Bakanlığın cevabı İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/45077 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Uşak Milletvekili Savın Op. Dr. Ali KARAOBA'ya Ait 7/45077 Savılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 9) Bilindiği üzere, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8'inci maddesinde ayıplı mal; tüketiciye teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan mal olarak tanımlanmıştır. Ayrıca ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında veya reklam ve ilanlarında belirtilen özelliklerden bir veya birkaçını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemelerinde öngörülen niteliklere aykırı olan; kullanım amacını karşılamayan ya da tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı mal kapsamında değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, görme engelli bireylerin beyaz eşya, klima, kombi, televizyon, set üstü kutu ve benzeri ev içi teknolojik ürünleri bağımsız şekilde kullanamaması hususunun, tek başına ayıplı mal kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bir ürünün ayıplı mal olarak kabul edilebilmesi için, erişilebilirlik özelliğinin taraflar arasında kararlaştırılmış olması, ürünün tanıtım ve reklamlarında vaat edilmesi veya ilgili teknik düzenlemeler kapsamında sağlanmasının zorunlu olması ve buna rağmen söz konusu özelliğin bulunmaması gerekmektedir. Dolayısıyla her somut olayın kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bununla birlikte, engelli bireylerin ürün ve hizmetlere eşit koşullarda erişiminin sağlanması, yalnızca tüketici hukuku kapsamında değil, aynı zamanda erişilebilirlik ve ayrımcılık yasağı ilkeleri bakımından da önem taşımaktadır. Bu kapsamda, üretici ve satıcı firmaların ürün tasarımı, teknik destek hizmetleri ve müşteri hizmetleri süreçlerinde erişilebilirlik ilkelerini gözetmeleri; engelli bireylerin ürünlerden bağımsız ve etkin biçimde yararlanabilmelerine yönelik gerekli tedbirleri almaları beklenmektedir. Öte yandan, erişilebilir olmayan ürünlerin piyasaya sunulmasının önlenmesi ve engelli bireylerin mal ve hizmetlere erişimlerinin güçlendirilmesi amacıyla, başta Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarının katılımıyla çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmalar kapsamında, engelli bireylerin teknolojik ürünlere ve hizmetlere erişimini kolaylaştıracak, erişilebilirlik yükümlülüklerini güçlendirecek ve uygulamada karşılaşılan sorunlara çözüm üretecek mekanizmaların geliştirilmesine yönelik faaliyetler devam etmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Engelli bireyler için erişilebilir olmayan ürünlerin ayıplı mal olarak değerlendirilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45077, 2 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45077-engelli-bireyler-icin-erisilebilir-olmayan-urunlerin-ayipli-mal-olarak-degerlendirilmesi-t (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/505e4ecc-4848-42a0-8f8f-019e8d690ac6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.