# Çin menşeli bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdünü askıya almasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/46134 - **Veren:** Turhan Çömez (İYİ Parti, Balıkesir) - **Muhatap:** Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Mehmet Fatih Kacır) - **Veriliş tarihi:** 25 Haziran 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 12 gün sonra, 7 Temmuz 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c2bb42ac-1d3b-40cf-ae2e-019f027f5c80 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46134-cin-menseli-bir-otomobil-firmasinin-turkiye-de-uretim-tesisi-kurma-taahhudunu-askiya-almas > Turhan Çömez (İYİ Parti), 25 Haziran 2026 tarihinde 7/46134 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 12 gün sonra, 7 Temmuz 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96'ncı maddeleri gereğince Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih Kacır tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Basında yer alan haberlerde, Çinli otomotiv şirketi BYD'nin Türkiye'de gerçekleştireceğini açıkladığı yatırımın fiilen başlamadığı, şirketin önceliğini Macaristan'daki tesislere verdiği ve Türkiye'deki yatırım sürecinin durdurulduğu yönünde açıklamalar yer almıştır. Buna karşın hükümet temsilcileri ve Bakanlığınız tarafından yatırımın başladığı, hızla ilerlediği ve herhangi bir aksaklık bulunmadığı yönünde açıklamalar yapılmıştır. Bu bağlamda aşağıdaki sorularımın cevaplandırılması önem arz etmektedir. SORULAR 1. BYD ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanmış yatırım sözleşmesi, mutabakat zaptı veya benzeri hukuki belgeler mevcut mudur? 2. Bu belgelerde BYD'nin üstlendiği yatırım yükümlülükleri nelerdir? 3. Manisa'da kurulacağı açıklanan fabrikanın toplam yatırım tutarı ne kadardır? 4. Fabrikanın üretim kapasitesi ne olarak planlanmıştır? 5. Fabrika için tahsis edilen arazi kaç metrekaredir? 6. Arazi tahsisi hangi tarihte yapılmıştır? 7. Tahsis edilen arazi üzerinde bugüne kadar hangi fiziki çalışmalar gerçekleştirilmiştir? 8. Fabrika inşaatı fiilen başlamış mıdır? 9. Başladıysa gerçekleşme oranı yüzde kaçtır? 10. Başlamadıysa Bakanlığınız tarafından kamuoyuna yapılan "yatırım başladı", "hızla ilerliyor", "aksaklık yok" açıklamalarının dayanağı nedir? 11. Bakanlığınız yatırım alanında en son ne zaman yerinde inceleme yapmıştır? 12. Bu incelemelere ilişkin raporlar mevcut mudur? 13. BYD'nin yatırım takvimine göre üretime hangi tarihte başlanması öngörülmüştür? 14. Bu takvimde değişiklik yapılmış mıdır? 15. Yapıldıysa gerekçesi nedir? 16. Şirket tarafından taahhüt edilen istihdam sayısı kaçtır? 17. Bugüne kadar kaç kişi istihdam edilmiştir? 18. Şirket tarafından kurulacağı belirtilen AR-GE merkezleriyle ilgili hangi somut adımlar atılmıştır? 19. Bakanlığınız kayıtlarına göre bugün itibarıyla faaliyette olan bir AR-GE merkezi mevcut mudur? 20. TBMM Genel Kurulu'nda dile getirilen teknoloji transferi taahhütleri hangi sözleşme hükümlerine dayanmaktadır? 21. Teknoloji transferinin kapsamı nedir? 22. Batarya teknolojisi transferi öngörülmüş müdür? 23. Elektrik motoru teknolojisi transferi öngörülmüş müdür? 24. Araç elektronik kontrol sistemleriyle ilgili teknoloji transferi öngörülmüş müdür? 25. Yazılım ve sürüş sistemlerine ilişkin teknoloji paylaşımı planlanmış mıdır? 26. Bakanlığınız ile BYD arasında teknoloji transferine ilişkin imzalanmış özel protokoller bulunmakta mıdır? 27. Çin basınında yer alan ve Türk tarafının sözleşmede bulunmayan teknoloji taleplerinde bulunduğu" yönündeki iddialar doğru mudur? 28. Bu iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? 29. Reuters'a yapılan açıklamalarda Türkiye yatırımının durdurulduğu veya ertelendiği yönünde ifadeler yer almıştır. Bakanlığınıza bu konuda resmi bildirim yapılmış mıdır? 30. Yapıldıysa hangi tarihte yapılmıştır? 31. Bakanlığınız yatırımın durdurulması veya gecikmesi nedeniyle herhangi bir yaptırım süreci başlatmış mıdır? 32. Başlatıldıysa kapsamı nedir? 33. Başlatılmadıysa gerekçesi nedir? 34. Yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak cezai hükümler nelerdir? 35. Bakanlığınız, TBMM'de verilen yatırım ve teknoloji transferi taahhütlerinin gerçekleşmemesi halinde sorumluluk üstlenecek midir? 36. Bugün itibarıyla BYD'nin Türkiye yatırımının geleceğine ilişkin Bakanlığınızın elindeki en güncel resmi bilgi nedir? 37. Son iki yıl içinde BYD yöneticileri ile Bakanlığınız arasında kaç görüşme gerçekleştırılmıştır? 38. Bu görüşmelerde yatırımın ertelenmesi veya iptali konusu gündeme gelmiş midir? 39. Manisa'da yatırımın gerçekleşmemesi halinde bölgenin uğrayacağı istihdam kaybına ilişkin etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir? ## Bakanlığın cevabı Basında yer alan haberlerde, Çinli otomotiv şirketi BYD'nin Türkiye'de gerçekleştireceğini açıkladığı yatırımın fiilen başlamadığı, şirketin önceliğini Macaristan'daki tesislere verdiği ve Türkiye'deki yatırım sürecinin durdurulduğu yönünde açıklamalar yer almıştır. Buna karşın hükümet temsilcileri ve Bakanlığınız tarafından yatırımın başladığı, hızla ilerlediği ve herhangi bir aksaklık bulunmadığı yönünde açıklamalar yapılmıştır. Bu bağlamda aşağıdaki somlarımın cevaplandırılması önem arz etmektedir. Soru 1-BYD ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanmış yatırım sözleşmesi, mutabakat zaptı veya benzeri hukuki belgeler mevcut mudur? Soru 2- Bu belgelerde BYD'nin üstlendiği yatırım yükümlülükleri nelerdir? Soru 3- Manisa'da kurulacağı açıklanan fabrikanın toplam yatırım tutan ne kadardır? Soru 4- Fabrikanın üretim kapasitesi ne olarak planlanmıştır? Soru 5- Fabrika için tahsis edilen arazi kaç metrekaredir? Soru 6- Arazi tahsisi hangi tarihte yapılmıştır? Soru 7- Tahsis edilen arazi üzerinde bugüne kadar hangi fiziki çalışmalar gerçekleştirilmiştir? Soru 8- Fabrika inşaatı fiilen başlamış mıdır? Soru 9- Başladıysa gerçekleşme oranı yüzde kaçtır? Soru 10- Başlamadıysa Bakanlığınız tarafından kamuoyuna yapılan "yatırım başladı", "hızla ilerliyor", "aksaklık yok" açıklamalarıma dayanağı nedir? Soru 11- Bakanlığınız yatırım alanında en son ne zaman yerinde inceleme yapmıştır? Soru 12- Bu incelemelere ilişkin raporlar mevcut mudur? Soru 13- BYD'nin yatırım takvimine göre üretime hangi tarihte başlanması öngörülmüştür? Soru 14- Bu takvimde değişiklik yapılmış mıdır? Soru 15- Yapıldıysa gerekçesi nedir? Soru 16- Şirket tarafından taahhüt edilen istihdam sayısı kaçtır? Soru 17- Bugüne kadar kaç kişi istihdam edilmiştir? Soru 18 -Şirket tarafından kurulacağı belirtilen AR-GE merkezleriyle ilgili hangi somut adımlar atılmıştır? Soru 19- Bakanlığınız kayıtlarına göre bugün itibarıyla faaliyette olan bir AR-GE merkezi mevcut mudur? Soru 20- TBMM Genel Kurulu'nda dile getirilen teknoloji transferi taahhütleri hangi sözleşme hükümlerine dayanmaktadır? Soru 21- Teknoloji transferinin kapsamı nedir? Soru 22- Batarya teknolojisi transferi öngörülmüş müdür? Soru 23- Elektrik motoru teknolojisi transferi öngörülmüş müdür? Soru 24- Araç elektronik kontrol sistemleriyle ilgili teknoloji transferi öngörülmüş müdür? Soru 25- Yazılım ve sürüş sistemlerine ilişkin teknoloji paylaşımı planlanmış mıdır? Soru 26- Bakanlığınız ile BYD arasında teknoloji transferine ilişkin imzalanmış özel protokoller bulunmakta mıdır? Soru 27- Çin basınında yer alan ve Türk tarafının sözleşmede bulunmayan teknoloji taleplerinde bulunduğu" yönündeki iddialar doğru mudur? Soru 28- Bu iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme yapılmış Soru 29- Reuters'a yapılan açıklamalarda Türkiye yatırımının durdurulduğu veya ertelendiği yönünde ifadeler yer almıştır. Bakanlığınıza bu konuda resmi bildirim yapılmış mıdır? Soru 30- Yapıldıysa hangi tarihte yapılmıştır? Soru 31- Bakanlığınız yatırımın durdurulması veya gecikmesi nedeniyle herhangi bir yaptırım süreci başlatmış mıdır? Soru 32- Başlatıldıysa kapsamı nedir? Soru 33- Başlatılmadıysa gerekçesi nedir? Soru 34- Yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak cezai hükümler nelerdir? Soru 35- Bakanlığınız, TBMM'de verilen yatırım ve teknoloji transferi taahhütlerinin gerçekleşmemesi halinde sorumluluk üstlenecek midir? Soru 36- Bugün itibarıyla BYD'nin Türkiye yatırımının geleceğine ilişkin Bakanlığınızın elindeki en güncel resmi bilgi nedir? Soru 37- Son iki yıl içinde BYD yöneticileri ile Bakanlığınız arasında kaç görüşme gerçekleştirilmiştir? Soru 38- Bu görüşmelerde yatırımın ertelenmesi veya iptali konusu gündeme gelmiş midir? Soru 39- Manisa'da yatırımın gerçekleşmemesi halinde bölgenin uğrayacağı istihdam kaybına ilişkin etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir? CEVAPLAR: Bilindiği üzere, elektrikli araçların gelişimi ve dijital teknolojilerin yaygınlaşması ile otomotiv sektöründe büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. Sektörün bu dönüşüme adapte edilmesi ve doğabilecek fırsatların değerlendirilmesi, sektöre yönelik politikalarımızın odağında yer almaktadır. İçten yanmalı araçlarda olduğu gibi yeni gelişen elektrikli araçlarda da ülkemizin dünyanın önde gelen üretim üslerinden biri haline getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Bakanlığımız ve Hükümetimiz tarafından çok boyutlu bir strateji benimsenmiştir. Ülkemizde üretilen katma değerin artırılması, endüstrinin dönüşümünün hızlandırılması ve elektrikli araçlar alanında doğan fırsatın değerlendirilmesi için hayata geçirilen Togg projesi, bu stratejinin en önemli ayağını oluşturmaktadır. Togg projesi, Bakanlığımızın devam eden destekleri ve tüketicilerin teveccühü ile hedefleri doğrultusunda ilerlemektedir. Bununla birlikte, mevcut üreticilerin yeni model geliştirmeleri, kapasite artışları, Ar-Ge faaliyetleri ve yeni nesil araç yatırımları Bakanlığımız tarafından güçlü bir şekilde desteklenmektedir. Mevcut üreticiler tarafından devreye alınan yeni nesil araç yatırımları, uygulanan bu politikanın etkinliğini ve somut neticelerini ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, elektrikli araçlar alanında teknoloji ve üretim yetkinliğine sahip uluslararası oyuncuların yatırımlarının ülkemize çekilmesine de ulusal hedeflerimize ulaşma bakımından stratejik bir önem verilmektedir. Bu kapsamda da çeşitli küresel markaların ülkemizde üretimlerine yönelik çalışmalar kararlılıkla yürütülmektedir. BYD'nin Manisa'da gerçekleştirmesi hedeflenen yatırım projesi, ülkemizde yeni nesil araç üretim kapasitesinin artırılması amacıyla, yatırımlara proje bazlı destek verilmesine dair teşvik mevzuatımızın çizdiği sınırlar dâhilinde; yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak destek kapsamına alınmıştır. Yatırımın öngörülen şekilde tamamlanmasına ilişkin olarak yatırım teşvik mevzuatının öngördüğü çerçevede izleme ve denetim faaliyetleri ile gerekli idari işlemler, Bakanlığımızca eksiksiz olarak yerine getirilmektedir. Teşvik sistemimiz kapsamında desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda, sağlanan teşviklerin geri ödenmesine yönelik hususlar ile yatırımcılara uygulanacak diğer müeyyideler ise mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler, bahse konu yatırım için de geçerlidir. Bununla birlikte, tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri güçlü şekilde teminat altına alınmıştır. Mehmet Fatih KACIR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Turhan Çömez (İYİ Parti, Balıkesir). “Çin menşeli bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdünü askıya almasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46134, 25 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46134-cin-menseli-bir-otomobil-firmasinin-turkiye-de-uretim-tesisi-kurma-taahhudunu-askiya-almas (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c2bb42ac-1d3b-40cf-ae2e-019f027f5c80 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.