# Diyarbakır ilinin işsizlik verilerine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/46346
- **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır)
- **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan)
- **Veriliş tarihi:** 2 Temmuz 2026
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 17 Ağustos 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/464ae297-3d80-49ad-8432-019f26d4e7df
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46346-diyarbakir-ilinin-issizlik-verilerine-iliskin

> Serhat Eren (DEM Parti), 2 Temmuz 2026 tarihinde 7/46346 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 17 Ağustos 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan son Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,2 olarak açıklanırken, zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerin birlikte değerlendirildiği atıl işgücü oranı yüzde 31'e yükselmiştir. Bu oran, son yılların en yüksek seviyelerinden birine işaret etmekte ve çalışma çağındaki milyonlarca yurttaşın ya işsiz olduğunu ya yeterli süre çalışamadığını ya da iş bulma umudunu kaybettiği için iş aramaktan vazgeçtiğini göstermektedir.

Dar tanımlı işsizlik oranı, çalışma yaşamında yaşanan sorunların tamamını ortaya koymamaktadır. Iş aramaktan vazgeçenler, eksik süreli çalışmak zorunda kalanlar ve daha tazla çalışmaya hazır olduğu hâlde uygun iş bulamayanlar resmi işsizlik verilerine tam olarak yansımamaktadır. Bu durum, emek piyasasındaki yapısal sorunların resmi işsizlik oranlarından çok daha ağır olduğunu göstermektedir. Öte yandan yüksek enflasyon, derinleşen yoksulluk ve hayat pahalılığı nedeniyle çok sayıda emekçi düşük ücretli, güvencesiz, kayıt dışı veya geçici işlerde çalışmak zorunda kalmaktadır. Iş bulabilen yurttaşların önemli bir bölümü ise insanca yaşamaya yetecek gelir sağlayacak nitelikte ve süreklilik arz eden istihdama erişememektedir. Bu tablo, istihdamın niceliği kadar niteliğinin de ciddi biçimde bozulduğunu göstermektedir. Nitekim son dönemde özellikle tekstil ve imalat sanayinde yaşanan daralma, üretim kapasitesindeki gerileme, işletmelerin faaliyetlerini sonlandırması ve yatırım eğilimindeki zayıflama, başta Diyarbakır olmak üzere bölge illerinde istihdam kayıplarını hızlandırmaktadır. Bu durum, işsizliğin geçici ekonomik dalgalanmalardan değil, üretim yapısındaki kırılganlıklardan ve bölgesel kalkınma politikalarındaki yetersizliklerden kaynaklanan yapısal bir sorun hâline geldiğini göstermektedir. Diyarbakır ve bölge illeri ise uzun yıllardır Türkiye ortalamasının üzerinde seyreden işsizlik oranlarıyla karşı karşıyadır. Sanayi yatırımlarının yetersizliği, üretime dayalı ekonomik politikaların geliştirilememesi, tarımsal üretimde yaşanan sorunlar, genç nüfusun yoğunluğu, kadınların işgücüne katılımını sınırlandıran yapısal eşitsizlikler ve nitelikli istihdam olanaklarının yetersizliği bölgesel işsizliği daha da derinleştirmektedir. Özellikle gençlerin ve kadınların işgücü piyasasından dışlanması, yoksulluğu ve zorunlu göçü artırırken bölgesel gelişmişlik farklarını da büyütmektedir. Bu bağlamda;

1. Bakanlığınız, TÜİK tarafından açıklanan atıl işgücü oranının yüzde 31'e yükselmesini hangi ekonomik ve yapısal nedenlerle açıklamaktadır?

2. Son beş yıl itibarıyla Türkiye genelinde ve Diyarbakır başta olmak üzere bölge illerinde dar tanımlı işsizlik, atıl işgücü, genç işsizliği ve kadın işsizliği oranları yıllara göre nedir?

3. Bakanlığınızın elinde bulunan verilere göre Diyarbakır ve bölge illerinde çalışmaya hazır olduğu hâlde iş bulamayan, eksik istihdam edilen ve iş bulma umudunu kaybettiği için iş aramayan kişi sayısı kaçtır?

4. Son beş yılda Diyarbakır ve bölge illerinde İŞKUR aracılığıyla kaç kişi işe yerleştirilmiştir? Bunların kaçı özel sektörde, kaçı kamu kurumlarında istihdam edilmiştir?

5. İŞKUR aracılığıyla işe yerleştirilen kişilerin kaçı işe başladıktan sonra en az 6 ay, kaçı ise en az 12 ay boyunca aynı işte çalışmaya devam etmiştir?

6. Diyarbakır ve bölge illerinde son beş yılda kayıt dışı istihdam oranı yıllara göre nedir?

Kayıt dışı çalışmanın azaltılmasına yönelik hangi denetimler gerçekleştirilmiştir?

7. Diyarbakır ve bölge illerinde genç ve kadın işsizliğini azaltmaya yönelik son üç yılda hangi programlar uygulanmıştır? Bu programlardan yararlanan kişi sayısı ile programlar sonucunda kalıcı istihdama geçen kişi sayısı kaçtır?

8. Diyarbakır ve bölge illeri için hazırlanmış özel bir bölgesel istihdam stratejisi veya eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa hedefleri, bütçesi ve uygulama takvimi nedir?

9. Tekstil başta olmak üzere son dönemde istihdam kaybının yoğunlaştığı sektörlerde işten çıkarmaların önlenmesi ve üretimin sürdürülmesi amacıyla hangi tedbirler alınmıştır?

10. Atıl işgücü oranındaki artış dikkate alınarak tam zamanlı, güvenceli ve insana yakışır istihdamı artırmak amacıyla 2026 yılı içerisinde hayata geçirilmesi planlanan yeni politika ve düzenlemeler nelerdir?

11. İŞKUR'a kayıtlı işsiz sayısı ile TUIK'in açıkladığı atıl işgücü verileri arasındaki fark Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir? Iş aramaktan vazgeçtiği için İŞKUR kayıtlarına yansımayan yurttaşlara yönelik özel bir istihdam politikası geliştirilmekte midir?

12. TÜİK'in il düzeyinde sınırlı yayımladığı işgücü istatistiklerinin kapsamının genişletilerek düzenli biçimde kamuoyuyla paylaşılması yönünde Bakanlığınızın TÜİK ile yürüttüğü bir çalışma bulunmakta mıdır?

## Bakanlığın cevabı

iği : 17.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1894220 sayılı yazınız.

İlgi yazınız ile Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN tarafından yöneltilen 7/46346 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.

"Bakanlığımız istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere aktif işgücü programları kapsamında mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, toplum yararına program, iş ve meslek danışmanlığı faaliyetleri ile diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar düzenlemektedir. Bakanlığımız koordinasyonunda, On ikinci Kalkınma Planı esas alınarak ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları, sosyal taraflar, meslek kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve üniversite temsilcilerinin katkılarıyla hazırlanan 2025-2028 dönemine yönelik Ulusal İstihdam Stratejisinde, Ulkemizdeki genç istihdamına ilişkin temel politika, gençlerimizin ülkemiz işgücü piyasasıyla bağını güçlendirmek, niteliklerini artırmak ve işsizliğin azaltılması için somut adımlar atılmasını sağlamaktır.

Bununla birlikte, Türkiye İş Kurumumuz (IŞKUR) tarafından Kadın Istihdamı İçin Pozitif Ayrımcılık Projesi (KIPAP), İşgücü Uyum Programı (IUP), Nitelikli İşgücü Yetiştirme Programı (NIYEP), İş Pozitif Programı, Işbaşı Eğitim Programları, Engelsiz IŞKUR Platformu, İş ve Meslek Danışmanları, İş Kulüpleri Projesi gibi uygulamalar yürütülmektedir.

Ayrıca, gençlerimizin kalıcı, kayıtlı ve nitelikli istihdam içine girmesini sağlayan, işsizliği azaltan ve ülkemiz rekabet gücünü büyüten kapsamlı Genç İstihdam Hamlesi 2026 yılında hayata geçirilmiştir. 'Staj Desteği', 'Geleceğim Meslekte', 'NEET İşgücü Uyum', 'Işe İlk Adım', 'IŞKUR Gençlik' ve 'Bölgesel Kariyer Fuarları ve İstihdam Fuarları' olmak üzere 6 ana programın çatısı olan bu Program ile gençlerin erken yaşta iş deneyimi kazanmaları, becerilerinin işgücü piyasasının ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi ve nitelikli istihdama yönelmeleri amaçlanmaktadır.

22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Işsizlik Sigortası Kanununun geçici 35 inci maddesi kapsamında imalat sanayinde üretim sürekliliğini güvence altına almak, işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmak ve istihdamı korumak amacıyla 2026 itibarıyla 'Imalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve Istihdamı Koruma Programı' hayata geçirilmiştir.

Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında, Sosyal Güvenlik Kurumumuzca (SGK) ihbar ve şikâyet denetimleri, risk analizine dayalı sektörel ve tarama denetimleri, yol kenarı denetimleri ile diğer kamu kurumlarıyla ortak denetimler gerçekleştirilmektedir.

Bunun yanında uygulanan prim teşviki açısından ise; halihazırda uygulaması devam eden 14 farklı sigorta prim teşviki, destek ve indirimine ilişkin iş ve işlemler yürütülmektedir. Bunlardan biri olan 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanununun geçici 10 uncu maddesinde düzenlenen sigorta primi teşviki; kadınların, gençlerin ve meslek belgesine sahip olanların istihdamının artırılmasını amaçlamaktadır.

Ulkemiz işgücü piyasasına ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumunun internet sayfasında yer almakla birlikte IŞKUR'a kayıtlı iş arayanlar ile işe yerleştirilmesine aracılık edilenlere ilişkin veriler IŞKUR internet sayfasında (www.iskur.gov.tr) yayınlanmakta olan aylık istatistik bültenleri ve atıştık yıllıklarında yer almaktadır."

Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68

---

**Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır ilinin işsizlik verilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46346, 2 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46346-diyarbakir-ilinin-issizlik-verilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/464ae297-3d80-49ad-8432-019f26d4e7df

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.