# İstanbul Sanayi Odası tarafından yapılan bir araştırmaya ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/46373 - **Veren:** Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP, İstanbul) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 2 Temmuz 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 4 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2d384062-5dcc-4960-8945-019f27ac9740 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46373-istanbul-sanayi-odasi-tarafindan-yapilan-bir-arastirmaya-iliskin > Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP), 2 Temmuz 2026 tarihinde 7/46373 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 4 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırması, Türkiye sanayisinin yüksek finansman maliyetleri, artan borçluluk, devreden KDV yükü ve zayıflayan kârlılık baskısı altında üretim yapmaya çalıştığını göstermektedir. İSO 500 verilerine göre finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı 2025 yılında yüzde 84,9 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran, sanayi kuruluşlarının üretimden elde ettikleri kârın çok büyük bir bölümünü finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığını ortaya koymaktadır. Aynı dönemde İSO 500 şirketlerinin devreden KDV tutarı yüzde 42,1 artarak 120 milyar TL'nin üzerine çıkmıştır. Devreden KDV, sanayi kuruluşlarının işletme sermayesini zayıflatmakta ve firmaları daha yüksek maliyetli finansmana yöneltmektedir. Bu durum yalnızca şirket bilançolarını değil, üretim kapasitesini, yatırım kararlarını, ihracatı ve istihdamı da doğrudan etkilemektedir. Nitekim İSO 500' de istihdamın yüzde 2,5 azalarak 804 bin kişiye gerilemesi, sanayide yaşanan finansman ve maliyet baskısının çalışanlar açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Enflasyonla mücadele yürütülürken üretim yapan, yatırım gerçekleştiren, ihracata katkı sunan ve istihdam sağlayan sanayi kuruluşlarının desteklenmesi gerekmektedir. Sanayicinin işletme sermayesini güçlendiren, devreden KDV sorununu azaltan ve çalışanların istihdam güvencesini koruyan bütüncül bir maliye politikasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu bağlamda; 1. İSO 500 verilerine göre finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının 2025 yılında yüzde 84,9 seviyesinde gerçekleşmesi, sanayi kuruluşlarının üretim, yatırım, ihracat ve istihdam kapasitesi bakımından Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir? 2. İSO 500 şirketlerinin devreden KDV tutarının yüzde 42,1 artarak 120 milyar TL'nin üzerine çıkması karşısında, sanayicinin işletme sermayesini güçlendirmek amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen bir çalışma var mıdır? 3. Devreden KDV alacaklarının belirli bir takvim içinde iade edilmesi, mahsup imkânlarının genişletilmesi veya üretim, yatırım, ihracat ve istihdam kriterlerine göre önceliklendirilmesi yönünde bir düzenleme planlanmakta mıdır? 4. Sanayi kuruluşlarının devreden KDV nedeniyle kendi kaynaklarını kullanamaması ve yüksek maliyetli krediye yönelmesi konusunda Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi bulunmakta mıdır? 5. İSO 500 verilerinde istihdamın yüzde 2,5 azalarak 804 bin kişiye gerilemesi karşısında, finansman maliyetleri ve vergi yükünün sanayi istihdamı üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir? 6. Enflasyonla mücadele programı yürütülürken, üretim yapan ve istihdam sağlayan sanayi kuruluşlarının finansman yükü altında ezilmemesi için Bakanlığınızca hazırlanmış bir çalışma var mıdır? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın A. Sibel YANIKÖMEROĞLU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. 7/46373 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Sayın A. Sibel YANIKÖMEROĞLU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. İSO 500 ve İSO İkinci 500 şirketlerinin finansal yapısını yalnızca finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. Bu göstergenin iki açıdan tamamlanması gerekir. İlk olarak, şirketlerin finansman giderlerinin yanında faiz gelirleri de bulunmaktadır. Bu nedenle finansman yükünü değerlendirirken brüt finansman giderleri yerine net faiz giderlerinin esas alınması daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. İkinci olarak, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı dönemsel gelişmelerden önemli ölçüde etkilenebilmektedir. Bu nedenle finansman giderlerinin net satışlara, diğer bir ifadeyle ciroya oranı, şirketlerin finansman yükünün zaman içindeki seyrini değerlendirmek açısından daha istikrarlı bir göstergedir. Nitekim finansman giderlerinin ciroya oranı 2025 yılında İSO 500 şirketlerinde yüzde 6,5 ile 2016-2025 dönemindeki yüzde 6,6'lık ortalamanın hafif altında gerçekleşmiştir. Dolayısıyla İSO 500 şirketlerinde tarihsel eğilimden belirgin bir sapma bulunmamaktadır. Programımız kapsamında yatırım, istihdam, üretim ve ihracat odaklı destek mekanizmaları etkin bir şekilde uygulanmaktadır. 10 yıla kadar vade imkânı sağlayan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programının büyüklüğü 300 milyar TL'den 750 milyar TL'ye yükseltilmiştir. Türk Eximbank aracılığıyla ihracatçılarımıza sağlanan kredi, sigorta ve garanti destekleri artırılmıştır. Günlük reeskont kredi limiti 300 milyon TL'den 5 milyar TL'ye yükseltilmiş, faiz oranı ise yüzde 35'ten yüzde 23,9'a düşürülmüştür. Kredi Garanti Fonu, Katılım Finans Kefalet A.Ş. ve Ihracatı Geliştirme A.Ş. ile KOBİ'lerimizin finansmana erişimini kolaylaştırmaya yönelik paketler hayata geçirilmektedir. 2025 yılında sanayi katma değeri yüzde 2,9, makine ve teçhizat yatırımları yüzde 5 büyürken mal ihracatı yüzde 4,4 artışla 273,2 milyar dolara ulaşmıştır. 2025 yılında istihdam 32,6 milyon olurken işsizlik oranı yüzde 8,3 ile 2012' den bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir. Özellikle emek yoğun sektörlerde üretimi canlandırmak ve istihdamı korumak amacıyla reel sektör desteklenmektedir. Bu kapsamda çalışan başına sağlanan aylık asgari ücret desteği 1.270 TL'ye yükseltilmiştir. SGK prim teşviki, imalat sektöründe 2026 yıl sonuna kadar 5 puan olarak uygulanmaya devam edecektir. Imalat Sanayi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 Programı" ile tekstil, giyim, deri ve mobilya gibi belirli imalat sektörlerinde istihdamını koruyan işletmelere sağlanan prim desteği 2026 yılında çalışan başına 3.500 TL'ye yükseltilmiş, programa büyük ölçekli firmalar da dâhil edilmiştir. Prim desteği kapsamı dışında kalan imalat sanayi KOBİlere ise 100 milyar TL finansman desteği sağlanması öngörülmektedir. Reel sektörün finansmana erişim imkânlarını artırmak ve kolaylaştırmak için koordineli bir şekilde çalışmalar sürdürülmektedir. Katma değer vergisindeki (KDV) indirim sistemi, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29 uncu maddesi ile düzenlenmiş olup, mükelleflerin alışları nedeniyle ödedikleri KDV, ilgili dönemde satışları dolayısıyla tahsil ettikleri KDV'den mahsup edilmekte ve aradaki fark tutar Hazineye intikal ettirilmektedir. Mükelleflerin alışları nedeniyle ödediği KDV'nin satışları nedeniyle hesaplanan KDV'den yüksek olması durumunda aradaki fark tutar iade edilmemekte ve izleyen vergilendirme dönemlerinde telafi edilmek üzere sonraki dönemlere devredilmektedir. Ancak istisna tutulan ya da bir takım sosyal gerekçelerle vergi oranı indirilen ya da tevkıfat uygulanan mal ve hizmetler dolayısıyla mükelleflerin yüklendikleri KDV'nin bulunması durumunda bu tutarlar mezkûr Kanunda ve ilgili ikincil mevzuatta yer alan düzenlemeler çerçevesinde iade edilmektedir. Bununla birlikte, son yıllarda devreden KDV oluşmasını önlemek üzere pek çok düzenleme mevzuata dahil edilmiş, 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda yapılan düzenlemeler ile beş takvim yılı boyunca devreden KDV tutarının, indirilecek KDV hesaplarından çıkarılarak özel bir hesaba alınabilmesine imkan sağlanmıştır. 2030 yılından itibaren yürürlüğe girecek olan düzenleme ile mükellefler üzerindeki finansman yükünün azaltılması amaçlanarak beş takvim yılı süresince devreden KDV tutarlarının gelir veya kurumlar vergisinin tespitinde gider olarak dikkate alınmasına imkan sağlanmıştır. Diğer taraftan, Bakanlığımız tarafından yürütülen Hazine destekli kefalet sistemi (Sistem) ile, KOBİ'lerimiz öncelikli olmak üzere finansmana erişim sorunu yaşayan işletmelere güncel ekonomik ihtiyaçlar doğrultusunda destek sağlanmaktadır. Sistem kapsamında hâlihazırda 20 adet destek paketi yürürlükte olup, söz konusu destek paketleri kapsamında 07.08.2026 tarihi itibariyle 157,6 milyar TL kefalet karşılığı 183,6 milyar TL kredi kullandırılmıştır. İlgili Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 mevzuat ve söz konusu paketlerde belirlenen şartların karşılanması halinde işletmeler anılan desteklerden faydalanabilmektedir. Ayrıca, imalat sanayii firmalarının işletme ve yatırım sermayesi ihtiyaçlarının finansmanını desteklemek amacıyla yürürlüğe konulan 25 milyar TL kefalet karşılığı 29,4 milyar TL kredi imkanı yaratan KGF Yatırım-Işletme destek paketi kapsamında 10.07.2026 tarihi itibarıyla 24,8 milyar TL kredi kullandırılmıştır. Halihazırda kullandırılabilecek 4,6 milyar TL kullanılabilir kredi imkânı bulunmaktadır. Güncel ekonomik ihtiyaçlar Bakanlığımızca sürekli olarak değerlendirilmekte olup, Sistem kapsamında yürürlüğe alınan destek paketleri özelinde gerekli güncellemeler yapılmakta ve gerekli olması halinde yeni destek paketleri hayata geçirilebilmektedir. Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP, İstanbul). “İstanbul Sanayi Odası tarafından yapılan bir araştırmaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46373, 2 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46373-istanbul-sanayi-odasi-tarafindan-yapilan-bir-arastirmaya-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2d384062-5dcc-4960-8945-019f27ac9740 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.