# Avrupa Parlamentosunun 2025 Yılı Türkiye Raporu'nda yer verilen bazı tespitlere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/46823
- **Veren:** Cem Avşar (CHP, Tekirdağ)
- **Muhatap:** Cumhurbaşkanı Yardımcılığı (Cevdet Yılmaz)
- **Veriliş tarihi:** 13 Temmuz 2026
- **Durum:** Cevaplanmadı (TBMM: “Cevaplanmadığı Gelen Kağıtlarda İlan Edildi”)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/08c7d8ee-d520-468f-bcab-019f60bf43ac
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46823-avrupa-parlamentosunun-2025-yili-turkiye-raporu-nda-yer-verilen-bazi-tespitlere-iliskin

> Cem Avşar (CHP), 13 Temmuz 2026 tarihinde 7/46823 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. Cevaplanmadı (TBMM: “Cevaplanmadığı Gelen Kağıtlarda İlan Edildi”).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim

17 Haziran 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosu 2025 Yılı Türkiye Raporu kabul edilmiştir. Raporun Çerçeve başlığında;

AB ve Türkiye, 23 Kasım 20233 tarihli AB-Türkiye ilişkileri hakkında Ortak Bildirim'de yer alan tavsiyeler ve ilgili AB Zirvesi Sonuçları doğrultusunda, karşılıklı çıkar alanlarında yeniden işbirliği sürecini devam ettirmektedir. Söz konusu Zirve Sonuçlarında ortaya konulan koşullara tabi olmak kaydıyla AB, Türkiye ile kademeli, orantılı ve geri çevrilebilir şekilde yapıcı bir işbirliği tesis ederken ortak çıkar alanlarında yüksek düzeyde angajman devam etmiştir. Türkiye ile yürütülen katılım müzakereleri, Aralık 2024 tarihli Konsey Sonuçlarında da tekrar edildiği üzere, 2018 den bu yana durma noktasındadır. AB'nin, demokratik standartlar, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve temel haklara saygının giderek kötüleşmesiyle ilgili ciddi endişeleri giderilmemiştir. 2025'in başından bu yana seçilmiş yetkililer, muhalif figürler, siyasi aktivistler, sivil toplum ve iş dünyası temsilcileri, gazeteciler ve diğer kişilere yönelik tutuklamalar ve suçlamalar, Türkiye'nin demokratik geleneğine bağlılığının giderek daha fazla sorgulanmasına yol açmış ve yargı bağımsızlığı konusundaki endişeleri derinleştirmiştir.", ifadelere yer verilmiş ve ilerleme fasılları çerçevesinde ülkemizin durumu değerlendirilmiştir. Ekonomik açıdan ise Türkiye, 2024'te 210 milyar avroya ulaşan rekor ticaret hacmiyle AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı olmaya devam etmiştir. Türkiye aynı zamanda giderek daha aktif ve çok katmanlı bir dış politika ortaya koymuştur. Artan jeopolitik sınamalar, özellikle Suriye, Ukrayna, Gazze ve Güney Kafkasya'daki gelişmelerle bağlantılı olarak, Türkiye'nin stratejik bölgesel rolünü daha da belirginleştirmiştir.

Söz konusu Raporda dış ilişkilere Fasıl 5: Kamu Alımları, Fasıl 22: Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu başlıklarında tespit edilen bulgular ile söz konusu fasıllara ilişkin raporun çeşitli yerlerinde geçen kısımlarla ilgili Komisyonun yerine getirilmeyen önceki raporda yer alan tavsiyelerin hala geçerliliğini koruduğu ve gelecek yıl atılması gereken adımlara yer verilmiştir.

Bu bağlamda;

1. "Kamu alımlarına ilişkin yasal çerçeve AB müktesebatıyla kısmen uyumludur. Mallar yurt içinde üretilmiyorsa ihale makamlarının telafi edici önlem talep etmesine imkân

veren zorunlu yerli fiyat avantajı ve offset uygulamaları da dâhil olmak üzere ayrımcı uygulamaları içeren mevzuata ilişkin endişeler devam etmektedir. Kamu-özel sektör ortaklıkları yoluyla gerçekleştirilen büyük altyapı projeleri sıklıkla kamu alımları kurallarından muaf tutulmaktadır. AB müktesebatıyla uyumlu olmayan istisnalar 2024'te artmaya devam etmiştir; bu durum kamu alımları kurallarının kapsamını daraltmaktadır. Mevzuat, ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarının belirli mal ve hizmetleri Devlet Malzeme Ofisinden almasını zorunlu kılarak Türkiye'nin istisna kapsamını daha fazla genişletmesine imkân tanımaktadır. Sektöre özgü kanunlar şeffaflığı kısıtlamaya devam etmektedir.", söz konusu bulgular tarafınızca değerlendirilmiş midir? Bu husustaki yaklaşımınız nedir?

2. "Kamu-özel sektör ortaklığı faaliyetlerinin koordinasyonunu, gözetimini ve izlenmesini kapsayan tek bir çerçeve hâlâ bulunmamaktadır.", bu hususta bir yasal düzenleme yapmaya ilişkin herhangi bir çalışmanız var mıdır? Söz konusu denetim ve yönetim nasıl yapılmaktadır?

3. "Kamu İhale Kurumu (KIK) bünyesindeki Kamu İhale Kurulunun işlevsel bağımsızlığının sağlanması için kurumsal çerçevenin halen daha fazla güçlendirilmesi gerekmektedir.

Adayların eğitim durumlarına ve sektördeki deneyimlerine bakılmaksızın, Cumhurbaşkanı'nın başkanı ve üyeleri doğrudan atama yetkisine sahip olması, kurulun işlevsel bağımsızlığını hâlâ zedeleme potansiyeline sahiptir.", kurumsal kapasitenin gelişmesi ve liyakatin esas alınması bakımından söz konusu bulguya ilişkin tarafınızca herhangi bir değerlendirme yapılmış mıdır? Bu husustaki yaklaşımınız

4. "2024'te Türkiye'nin kamu alımları piyasası değer bakımından büyümesine rağmen, GSYH'nin içindeki payı, 2023'teki %6,1'den %5,6'ya bir miktar gerilemiştir. Kamu İhale Kurumu, Ağustos 2025'ten itibaren, Elektronik Kamu Alımları Platformu'nun (EKAP) kapsamını, ihalelerin, doğrudan tedariklerin ve ilgili sözleşmelerin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayacak şekilde genişletmiştir. Bununla birlikte, 2024'te, ihalelerin değeri ve sayısı bakımından toplam ihalelerin sırasıyla %31,26 ve %43,79 'una tekabül eden (2023'teki %30,13 ve %43,27'ye kıyasla) pazarlık usulünün aşırı bir şekilde kullanılmasına devam edilmiştir. Sınırlı rekabetin olduğu ihaleler hariç tutulduğunda (belli istekliler arasındaki ihale usulleri, pazarlık usulünün kullanıldığı ihaleler, istisnalar ve doğrudan ihaleler gibi), kamu alımları piyasasının yalnızca %39,7'si (değer olarak) adil rekabete açıktır. Ayrıca, uluslararası ihalelerde yerli fiyat avantajı uygulaması, değer ve sayı olarak sırasıyla %54,39 ve %41,62'ye yükselmiştir (2023'te sırasıyla %48,68 ve %40,35). Bu uygulamanın yaygın olarak kullanılması, kamu ihalelerinde siyasi etki olduğu yönünde iddialara yol açmaktadır. Alım sürecinde dürüstlüğe ilişkin olası sorunları saptayan bir risk göstergesi sisteminin geliştirilmesi gerekmektedir.", söz konusu bulgu bağlamında kamu ihale yasasında hareketli düzenlemeler ilişkin bir çalışmanız var mıdır? Söz konusu uygulamayla kamu zararı oluşmakta mıdır?

5. "Dürüstlük ve çıkar çatışması kuralları da dâhil olmak üzere, yolsuzluk ve hileli uygulamaların tespit edilip önlenmesini sağlayan mekanizmalar hala bulunmaktadır.", söz konusu bulguya ilişkin görüşünüz nedir? Bulguya konu mekanizmanın oluşturulmamasının gerekçesi nedir?

6. "Hukuk yollarına başvurma hakkı Anayasa'da güvence altına alınmaktadır ve Kamu İhale Kanunu, şikâyetlerin ele alınması bakımından kurumsal bir çerçeve ve sistem oluşturmaktadır. Ancak, sistemin AB Şikâyetlerin İncelenmesi Direktifleri ile daha fazla uyumlaştırılması gerekmektedir. Atanma politikası ve Kamu İhale Kurulunun, KIK'in bir parçası olması endişe unsurudur. Kamu İhale Kurumundan ayrı olarak, tamamen bağımsız bir Kamu Alımları İnceleme Kurulu oluşturulması ve Kurul üyelerinin bağımsızlığının sağlanması hâla önceliklidir.", söz konusu 'Kamu Alımları İnceleme Kurulu' oluşturulmasına ilişkin bir planlamanız bulunmakta mıdır? Bu durumu kamusal fayda açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?

7. #Yasal çerçevede herhangi bir ilerleme kaydedilmemiştir. Türkiye, kanıta dayalı politika oluşturma, politika ve program değerlendirme ile etki değerlendirme mekanizmalarını devreye sokmamıştır. Türkiye, kamu yönetiminin üst kademelerindeki hesap verebilirlik eksikliğini giderecek kapsamlı bir kamu yönetimi ve kamu mali yönetimi reform gündemine, ayrıca kanıta dayalı politika oluşturma, politika ve program değerlendirmeleri ile etki değerlendirmelerine yönelik mekanizmalara ihtiyaç duymaktadır."

", şeklideki bulguyu dikkate alarak 'kamu yönetimi ve kamu mali yönetimi reformu' hazırlamaya ilişkin bir çalışmanız var mıdır? tarafınızca da bu sorunlar tespit edilmiş midir?

8. 'Yerel yönetişimin özerkliği korunmamaktadır. Yerel yönetimler tarafından alınan planlama kararlarında, devletin aşırı düzenleyiciliği ve müdahaleciliği devam etmektedir.", demokrasi yerelden başlar, hükmü dikkate alınarak söz konusu sınırlamaları yerel halk lehine yeniden düzenlemeye ilişkin bir çalışmanız var mıdır?

9. "Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi'nin ve Bölgesel Kalkınma Ajanslarının performansının izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik genel çerçevenin ve istatistiksel araçların iyileştirilmesine ve uygulama araçlarının güçlendirilmesine ihtiyaç vardır.", bulguya katılıyor musunuz? Bu hususta ne tür adımlar atılması planlanmaktadır?

10. Kurumsal çerçeve konusunda programlama, izleme ve değerlendirme faaliyetlerinin idari kapasiteleri ile denetim otoritesinin kapasitesini güçlendirme çabaları sürmüştür. Ancak, IPA yapılarında personel tutmaya yönelik net bir politika ve strateji hâlâ mevcut değildir. Üst düzey kamu görevleri için işe alım prosedürlerinde objektif seçim kriterleri bulunmamaktadır. IPA programlarının etkin bir şekilde ve zamanında sözleşmeye bağlanmasını ve uygulanmasını sağlamak amacıyla, Yararlanıcı Ulke Tarafından Dolaylı Yönetim Sistemi (IMBC) yapılarının kapasitelerinin daha fazla güçlendirilmesi gerekmektedir. Proje yönetimi kapasiteleri de, sağlam bir mali yönetim sağlanması ve Adres: Halkla Ilişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA uyumun yanı sıra performans unsurlarına daha fazla önem atfedilmesi için geliştirilmelidir.", söz konusu bulgu tarafınızca değerlendirilmiş midir? Buna ilişkin yaklaşımınız nedir?

11. #Yolsuzlukla mücadele konusunda, Türkiye'de, ulusal bir dolandırıcılıkla mücadele stratejisi bulunmamaktadır. IMBC sistemi, potansiyel riskleri ele alarak, dolandırıcılık ve usulsüzlükleri tespit etmekte ve bunlarla mücadele etmektedir. Türkiye, IPA III yapılarının iç denetim birimlerinin hukuki statüsü, bağımsızlığı, sözleşmeleri, kalite güvencesi ve raporlama sistemi ile ilgili eksiklikleri gidermelidir.", geçen süre zarfında ülkemizin ulusal bir dolandırıcılıkla mücadele strateji belgesinin olmamasının gerekçesi nedir? Konuya ilişkin bir çalışmanız bulunmakta mıdır?

12. "Türkiye'de kamu yönetimi ve mali yönetim reformuna ilişkin kapsamlı bir strateji bulunmamaktadır. Karar alma sürecinin Cumhurbaşkanlığı üzerinde aşırı merkezileştirilmesi sonucunda, kilit idari paydaşlar arasındaki koordinasyon zayıf kalmıştır. Kamu yönetimi reformu konusundaki siyasi kararlılık eksiktir. Belirli hedeflerle bağlantılı performans göstergelerine dayalı etkili bir performans ölçüm ve izleme sistemi bulunmamaktadır.", söz konusu bulgu tarafınızca dikkate alınmış mıdır? düzeltilmesi hususunda bir çalışmanız var mıdır?

13. "Politika geliştirme ve koordinasyon mekanizmalarının iyileştirilmesi gerekmektedir.

Politika oluşturma süreci Cumhurbaşkanlığı sistemi kapsamında oldukça merkezileştirilmiş; bu durum kapsayıcı, katılımcı ve kanıta dayalı yaklaşımları sınırlandırmıştır. Cumhurbaşkanlığı bünyesinde, politika hazırlama ve bu hususta karar almaya yönelik ayrıntılı usul kuralları bulunmamaktadır. Türkiye'deki Cumhurbaşkanlığı sistemi kapsamında, yalnızca milletvekilleri kanun teklifinde bulunabilir. Raporlama döneminde, gittikçe kutuplaşan siyasi ortam nedeniyle, yalnızca iktidarda bulunan koalisyon tarafından desteklenen kanun teklifleri kabul edilmiştir. Bu işleyiş, yasama sürecine daha geniş katılımı önemli ölçüde kısıtlamaktadır. Buna ilaveten parlamentonun, kaynağı ne olursa olsun, kabul edilen tüm kanunların kanıta dayalı olmasını ve amaçlanan politika hedefine etkili bir şekilde hizmet etmesini sağlamak için kanun hazırlama kapasitesini güçlendirmesi gerekmektedir. İdari ve siyasi hesap verebilirlik düşüktür.", millet iradesinin tecelligahı Yüce Meclisin etkin ve yerinde yasama faaliyetleri sürdürmesi bakımından bu bulgu tarafınızca nasıl değerlendirilmektedir? Bu hususa ilişkin görüşünüz nedir?

14. "Politika planlama ve bütçe tahsisi arasındaki bağlantı hâlâ zayıftır. Devlet kurumları, başlıca hükümet programlarının uygulanması konusunda düzenli değerlendirmeler yapmamakta veya kamuya açık raporlar yayımlamamaktadır. Sonuç olarak, hükümet faaliyetleri üzerindeki kamu gözetimi oldukça sınırlıdır.", şeffaflık, hesap verebilirlik ve katılık bağlamında söz konusu bulguya ilişkin bir çalışmanız var mıdır? Bu konuda ne tür adımlar atılacaktır?

15. "Kamu mali yönetimine ilişkin yasal çerçeve mevcut olsa da, bu çerçevenin özellikle uygulama bakımından güçlendirilmesi gerekmektedir. Kamu maliyesinin yönetiminde hükümetin ana planlama aracı, Orta Vadeli Ekonomik Program'dır. Yıllık bütçe, daha sonra, bu orta vadeli mali çerçeve içinde hazırlanmaktadır. Çeşitli sektörel politika ve planlama belgeleri kabul edilmiştir, ancak bu belgeler stratejik bir reform gündemi sunma bakımından yetersiz kalmaktadır. Kamu maliyesinin etkinliğinin iyileştirilmesi gerekmektedir.", söz konusu bulguya yaklaşımınız nedir? Bu hususta herhangi bir düzenleme planlanmakta mıdır?

16. Bütçe sürecinin bir parçası olarak kapsamlı ve şeffaf harcama incelemelerinin yapılması, harcamaların etkililiğinin iyileştirilmesine yardımcı olacaktır. Cinsiyete duyarlı bir planlama ve bütçeleme yaklaşımı hâlâ yoktur. Raporlama döneminde, Cumhurbaşkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı aylık bütçe gerçekleşme verilerini yayımlamıştır. Bütçe rakamları oldukça toplulaştırılmış olduğundan, ayrıntılı analiz yapılması zorlaşmaktadır. Halkın bütçe sürecine katılımı düşüktür. Parlamentonun bütçe üzerindeki denetiminin artırılması gerekmektedir. Parlamentonun her bir denetim raporunu ayrıntılı şekilde inceleme kapasitesi sınırlıdır. Parlamentonun bütçe üzerindeki sınırlı kontrolü, şeffaflık ve etkili denetimi daha da zayıflatmaktadır.", bütçe hazırlama ve uygulama usulü bağlamında söz konusu bulgu tarafınızca ele alınmış mıdır? Parlamentonun etkisinin artırılmasına ilişkin bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz?

17. "Türkiye Varlk Fonu, hesap verebilirlikten büyük ölçüde uzaktır.", bulgusu bağlamında 9,4 trilyon TL'yi bulan fonun tasarrufuna ilişkin kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmayı planlıyor musunuz?

. "Kamu hizmetleri insan kaynakları yönetimine ilişkin merkezileşmiş sistem hâlâ yetersizdir. Kamu görevlilerine ilişkin yasal çerçeve, tarafsızlığı, sürekliliği veya liyakate dayalı işe alım ve terfiyi temin etmemektedir. Bu durum kamu hizmetlerinin etkinliğine zarar vermektedir. Üst düzey kamu hizmeti pozisyonlarına yönelik seçme sürecine ilişkin açık ve tarafsız kriterler bulunmamaktadır; bu durum atamaları, iltimasa ve siyasi etkiye açık hâle getirmektedir. Yönetim seviyesi de dâhil olmak üzere, kamu hizmetinin siyasallaşması endişe vericidir.", söz konusu bulgu dikkate alınarak siyasi etkiyi ve iltiması ortadan kaldırılması bakımından "mülakatın kaldırılması" hususunda bir çalışma planlanmakta mıdır?

19. İdari hesap verebilirlik zayıf kalmaya devam etmekte olup hükümetin önemli işlevlerinin çoğu Cumhurbaşkanlığı bünyesinde atanmış bakanlara devredilmiştir. Nihai siyasi hesap verebilirlik Cumhurbaşkanı'nın uhdesinde olduğundan, bakanların hukuki ve idari hesap verebilirliği sınırlıdır. Bununla birlikte, Cumhurbaşkanı'nın hesap verebilirlik mekanizması eşit ölçüde zayıftır. Özellikle parlamento denetiminin önemli ölçüde iyileştirilmesi gerekmektedir.", denge-denetleme mekanizması açısından bu bulguya ilişkin değerlendirmeniz nedir? Herhangi bir düzenleme yapmayı düşünüyor musunuz?

20.iKamu Denetçiliği Kurumu gibi gözetim kurumlarının işlevsel ve idari bağımsızlıkları yoktur, bu nedenle bu kurumlar, sınırlı bir role sahiptir. Iç kontrol ve denetim kurumları bağımsızlık, kapasite ve özerklikten yoksundur. Halkın iyi yönetilme hakkı, daha güçlü gözetim yapılarını gerektirmektedir. 2023'te yaşanan depremlerle ilgili az sayıdaki soruşturmanın da gösterdiği üzere, kamu görevlilerinin hesap verebilirliği sorunlu olmaya devam etmektedir. İhmal veya görevi kötüye kullanma nedeniyle kamu görevlileri hakkında soruşturma başlatılması için ilgili bakanlıkların izin vermesi zorunludur. Bu zorunluluk, davaların ertelenmesine neden olmaktadır ve çok az sayıda davaya izin verilmektedir.", söz konusu eksiklikleri gidermeye ilişkin bir çalışmanız var mıdır? Bu hususta tarafınızca nasıl değerlendirilmiştir?

21.iBilgiye erişim kurallarına getirilen geniş kapsamlı muafiyetler şeffaflığı engellemektedir. Kamuya açık bilgileri proaktif şekilde açıklayan merkezi bir mekanizma yoktur. 2023'te yaşanan yıkıcı depremler ve 2025'te bir kayak tesisinde meydana gelen otel yangını gibi son dönemdeki trajik olaylar, gözetim ve izin verme sorumluluğu bulunan kamu görevlilerinin hesap verebilirliği hususuna bir kere daha dikkat çekmiştir.", söz konusu bulgu dikkate alınarak "kamuya açık bilgileri proaktif şekilde açıklayan merkezi bir mekanizma' oluşturmaya ilişkin bir planınız var mıdır? 22. "Hükümet ve belediye çalışanlarına yönelik hukuki süreçler hâlâ yavaş ilerlemekte veya hiç başlamamaktadır. Kamu görevlilerinin hesap verebilirliğini sağlamanın önündeki en büyük engellerden biri, kovuşturma için İçişleri Bakanlığından özel izin alınması zorunluluğudur; bu izin ise neredeyse her zaman reddedilmektedir.", özellikle bir kesime yönelik söz konusu uygulamayı doğru buluyor musunuz? Bu durum, ülkemizde fiili çift hukuk sistemi oluşturduğunu düşünüyor musunuz?

23. "Kişilere ve işletmelere yönelik hizmet sunumunun iyileştirilmesi gerekmektedir. Kamu hizmetleri genel olarak erişilebilir durumdayken, bu hizmetlerin kalitesi ve ulaşılabilirliği bakımından önemli eksiklikler mevcuttur. Türkiye'de genel idari usullere ilişkin bir kanun bulunmaması, iyi idari uygulamalara riayet edilmesinin sağlanmasını zorlaştırmaktadır. Hizmet kalitesini kapsamlı bir şekilde iyileştirmeye yönelik merkezi bir politika veya koordinasyon mekanizması bulunmamaktadır.", söz konusu bulgu tarafınızca değerlendirilmiş midir? 'Hizmetlerin kalitesi ve ulaşılabilirliğinin' iyileştirilmesine ilişkin ne tür tedbirler alınmaktadır?

---

**Kaynak gösterme:** Cem Avşar (CHP, Tekirdağ). “Avrupa Parlamentosunun 2025 Yılı Türkiye Raporu'nda yer verilen bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46823, 13 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46823-avrupa-parlamentosunun-2025-yili-turkiye-raporu-nda-yer-verilen-bazi-tespitlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/08c7d8ee-d520-468f-bcab-019f60bf43ac

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.