# Bir mesleki eğitim merkezi öğrencisinin ölümü ile bu öğrencilerin sorunlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/4759 - **Veren:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 28 Eylül 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 2 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0008db8f-0c8f-4673-83a9-018ae0ac20d1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4759-bir-mesleki-egitim-merkezi-ogrencisinin-olumu-ile-bu-ogrencilerin-sorunlarina-iliskin > Çiçek Otlu (DEM Parti), 28 Eylül 2023 tarihinde 7/4759 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 2 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Çok Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili Manisa Alaşehir Sümer Oral Mesleki Eğitim Merkezi öğrencisi 16 yaşındaki Z.D., 26- 9-2023 tarihinde elektrik tesisatı döşeme işinde çalıştığı inşaatın 5. katından düşerek hayatını kaybetmiştir. İnşaatta çalışan öğrencinin başında usta öğreticinin olmadığı, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmadığı ve öğrencisinin mesai saatleri dışında çalıştırıldığı belirtilmiştir. Türkiye'deki mesleki eğitim merkezlerinde eğitim alan öğrencilerin yaşadıkları mağduriyetler, çalıştıkları işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin eksikliği yıllardır çözüm beklemektedir. 09-12-2016 tarihinde yayınlanan 6764 sayılı "Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile çırak, kalfa ve ustalara eğitimi veren Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır. 1-3/12/2021 tarihlerinde gerçekleştirilen 20. Milli Eğitim Şurası"nda alınan kararlardan biri de mesleki eğitimdeki öğrenci sayısını artırmak olarak belirlenmiştir. 24-05- 2023 tarihinde mesleki eğitim merkezlerinde kayıtlı öğrenci sayısının I milyon 405 bine ulaştığı, bunlardan 295 bin 189'unun 18 yaş ve altında olduğu açıklanmıştır. Ortaokul veya imam hatip ortaokulunu bitirmiş 14-18 yaş grubundaki çocukların baş vurduğu mesleki eğitim merkezlerinde lise diploması alınabilmesi için Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen fark derslerinin tamamlanması gerekmektedir. Mesleki eğitim merkezi öğrencileri, haftada | gün okulda teorik eğitim almakta, 4 gün işletmelerde çalışmaktadır. Çıraklık eğitimi 3 yıl, kalfalık eğitimi 1 yıl süren mesleki eğitim merkezlerinin yaygınlaştırılması amacıyla 2021 yılında, 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda değişiklik yapılmış 9,10 ve 11. Sınıf öğrencilerinin asgari ücretin yüzde 30'u, 12. Sınıf öğrencilerinin asgari ücretin yarısı kadar maaş almaları karara bağlanmıştır. İşyerlerinde çalıştırılan öğrencilerin maaşları Devlet tarafından ödenmektedir. Yasaya göre, aday çırak, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında işyerinin kusuru halinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumlu olacaktır. Mesleki eğitim merkezlerinde 18 yaş altı öğrencilerin haftada 4 gün çalışıp 1 gün eğitime devam edebilmeleri nitelikli, bilimsel eğitim almalarını engellemektedir. Dar gelirli ailelerin çocuklarının öğretmenleri ve okul idaresi tarafından başarısız oldukları gerekçesiyle mesleki eğitime yönlendirildikleri, mesleki eğitim merkezlerinde eğitim alanların sayısının arttırılarak genç işsiz oranının düşük gösterildiği, çalışılan alanlarda iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yetersiz olduğu, sermayeye ucuz iş gücü olarak çalıştırıldıkları, angarya işler yaptırıldıkları, işletmelerde mobbing ve tacizlere maruz kaldıkları, mesleki eğitim koşullarının etkin denetimlerinin yapılmadığı, ücretlerinin çoğu zaman düzenli ödenmediği, belge alsalar da sonrasında iş garantisinin bulunmadığı iddia edilmektedir. Mesleki eğitim merkezlerinde çıraklık, kalfalık ve ustalık belgesi almaya hak kazanmış fakat lise diploması alamamış binlerce öğrenci üniversiteye de gidememektedir. Yapılan araştırmalar, mesleki eğitimde yeterli fiziki altyapının, atölye, laboratuvarlar ve teknik donanımların yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda; 1. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmadığı, mesai saati dışında çalıştırıldığı ve başında usta öğretici olmadığı için Manisa Alaşehir Sümer Oral Mesleki Eğitim Merkezi öğrencisi 16 yaşındaki Z.D.'nin çalıştığı inşaatta düşerek hayatını kaybetmesi Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir? 2. Bakanlığınız, inşaat şirketinin sorumlularına karşı açılan davada müdahil olacak mıdır? 3. Genç işsiz sayısını düşük göstermek için mesleki eğitim merkezlerinde çırak sayısının arttırıldığı, öğrencilere örgün eğitim için yetersiz olduklarının söylendiği, 14-18 yaş aralığındaki yoksul aile çocuklarına "bir gün okula geleceksin, dört gün iş yerinde olacaksın, asgari ücretin yüzde 30'unu alacaksın" denilerek mesleki eğitimin avantajlı gösterildiği iddiaları doğru mudur? 4. Mesleki eğitim merkezlerinin 14-18 yaş aralığındaki öğrencileri eğitimden kopardığı ve ucuz iş gücüne dönüştürdüğü iddialarına ilişkin açıklamanız var mıdır? 5. Öğrencilerin mesleki eğitim merkezlerinde haftada bir gün teorik eğitim almaları yeterli olmakta mıdır? Mesleki eğitim merkezlerinde yeterli fiziki altyapı, atölye, laboratuvarlar ve teknik donanımlar mevcut mudur? 6. Son beş yılda, mesleki eğitim merkezlerinden kalfalık veya ustalık belgesi almaya hak kazanan kaç öğrenci aynı zamanda lise diploması alabilmiştir? 7. Mesleki eğitim merkezleri ve öğrencilerin çalıştıkları iş yerleri ne sıklıkta denetlenmektedir? 8. Mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin çalıştıkları işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği koşullarının sağlanması için ilgili kurumlarla iş birliği yapılmakta mıdır? 9. Son beş yılda mesleki eğitim merkezlerinde eğitim alan kaç öğrenci iş kazası geçirmiştir? Kaç öğrenci iş kazasında hayatını kaybetmiştir? 10. Öğrenciler, işyerlerinde taciz, şiddet ve mobbinge karşı nasıl korunmaktadır? Son beş yılda taciz, şiddet ve mobbingden dolayı Bakanlığınıza gelen şikayet sayısı kaçtır? 11. 2022 yılında Bakanlığınız ile market zinciri A101 ile imzalanan ve tepki gösterilen protokol örneğinde olduğu gibi Bakanlığınız ile protokol imzalayan kaç firma vardır? Bu protokollerin bilgileri kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 12. Bakanlığınız, mesleki eğitim merkezlerinden mezun olan kişilerin istihdam süreçlerini takip etmekte midir? Son beş yılda kaç kişi mezun olduğu alanda iş yapmaktadır? 13. İşyeri ve mesleki eğitim merkezleri arasında imzalanan protokolden öğrenci kayıtlarına kadar olan süreçte danışmanlık yapan kaç aracı firma bulunmaktadır? Bu işleyişin hukuki dayanağı var mıdır? 14. Türkiye"de mesleki eğitim şartlarının, Anayasa, yasalar, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinde tanımlanan eğitim hakkı ile örtüşmediği iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır? 15. Sosyal devlet olmanın gereği; tüm öğrencilerin, eşit imkanlar içinde, bilime dayalı, parasız eğitim almaları sağlanacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı b) 04.10.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1295766 sayılı yazınız. c) 07.11.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1315339 sayılı yazınız. ç) 29.11.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1333063 sayılı yazınız. d) 06.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1337139 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen Adana Milletvekili Müzeyyen ŞEVKİN'in 7/4270, İstanbul Milletvekili Çiçek OTLU'nun 7/4759, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/5842, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR"ın 716569, İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/6748 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur. TC. 7/1459 ge 17 Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Mesleki eğitim merkezi programlarında haftalık 32 saat olmak üzere işletmelerde mesleki eğitim yapılmaktadır. Bu eğitim okul, işletme ve öğrenci arasında yapılan sözleşme uyarınca usta öğreticiler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde gerçekleşmektedir. Türkiye'de mesleki ve teknik eğitim 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu uyarınca teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Kanuna göre öğrencilerin beceri eğitimlerini işletmelerde yapmaları esastır. Bu doğrultuda mesleki ve teknik ortaöğretimde uygulanan programın özelliğine göre öğrenciler Anadolu Teknik Programında işletmelerde 40 gün staj yapmakta, Anadolu Meslek Programında 12. sınıfta haftanın üç günü işletmelerde mesleki eğitim almaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programında ise öğrenciler dört yıllık öğrenim süreleri boyunca mesleki eğitimlerinin uygulamalı kısmını haftada dört gün işletmelerde yapmakta, haftanın bir günü ise okulda hem genel bilgi derslerini hem de meslek derslerinin teorik eğitimlerini almaktadırlar. Öğrencilerin mesleki bilgi ve becerilerini geliştirerek, istihdama hazırlanmaları amacıyla işletmelerde yapılan bu beceri eğitimleri mesleki ve teknik ortaöğretim programlarının ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğreticiler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. İşletmelerde yapılan söz konusu beceri eğitimleri mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No.lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Son beş yılda mesleki eğitim merkezi programında öğrenim gören 90.948 öğrenci ustalık belgesi yanında diploma almıştır. Bakanlığımızın işyerlerinin denetimine ilişkin bir görev veya yetkisi bulunmamakta olup öğrencilerin beceri eğitimlerinin uygulanmasına ilişkin hususlar koordinatör öğretmenlerce düzenli olarak kontrol edilmekte ve ilgili işletmeye rehberlik edilmektedir. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınmasına ilişkin hususlar İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenmektedir. Bakanlığımızca mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının 9. sınıflarında okutulan mesleki gelişim atölyesi dersi kapsamında öğrencilere iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitim verilmektedir. Bakanlığımız Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne ulaşan kayıtlara göre 2018 ile 2022 yılları arasında Genel Müdürlüğe bağlı mesleki eğitim merkezlerinde öğrenim gören öğrencilerden 46'sı işletmelerde iş kazası sonucu yaralanmış ve bir öğrenci hayatını kaybetmiştir. Mesleki eğitim merkezi telafi programı kapsamında en az ortaöğretim kurumu mezunu olup daha önce mesleki eğitim almamış olanların meslek edinmeleri ve mesleklerinin belgelendirilmesi amacıyla Bakanlığımızca Türkiye genelinde yaygın olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Başkanlığı firmalarla protokoller imzalanmış, bu kapsamda ilgili firmanın çalışanlarından mesleki eğitim almak ve meslek belgesi edinmek isteyenlerin bu programa kaydolmaları sağlanmıştır. Bakanlığımız e-mezun portalı ile mesleki eğitimden mezun olanların istihdam durumlarını takip etmektedir. Ancak mezun olanların bu portalı kullanması zorunlu olmadığından mezun oldukları alanda çalışıp çalışmadıklarına ilişkin sağlıklı bir veri sağlamamaktadır. Bu konu hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları ile mezun bilgileri üzerinden bir eşleştirme çalışması yapılmak için ilgili kurumlarla çalışmalar yürütülmektedir. Mesleki eğitim merkezi programlarına öğrenci kayıtları ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılmakta olup bu süreçte herhangi bir danışmanlık firmasının rol veya görevi bulunmamaktadır. Mesleki ve teknik ortaöğretimin geliştirilmesi ve herkes için erişilebilir olması için 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda gösterilen temel amaç ve ilkeler doğrultusunda çalışmalar yürütülmektedir. Soru önergesine konu olayla ilgili inşaat şirketi sorumlularına karşı açılacak olan ceza davasıyla ilgili Bakanlığımıza ulaşan herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Bir mesleki eğitim merkezi öğrencisinin ölümü ile bu öğrencilerin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/4759, 28 Eylül 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4759-bir-mesleki-egitim-merkezi-ogrencisinin-olumu-ile-bu-ogrencilerin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0008db8f-0c8f-4673-83a9-018ae0ac20d1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.