# 2020'den bu yana Dicle Üniversitesi tarafından engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/47635 - **Veren:** Ali Karaoba (CHP, Uşak) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 7 Ağustos 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 17 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/38fd901c-ed31-4753-b0cd-019fe0d7d8d5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47635-2020-den-bu-yana-dicle-universitesi-tarafindan-engelli-bireylere-yonelik-gerceklestirilen > Ali Karaoba (CHP), 7 Ağustos 2026 tarihinde 7/47635 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 17 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C. Millî Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim. Saygılarımla, Üniversiteler yalnızca akademik bilgi üreten kurumlar değil; bulundukları şehirlerin ekonomik, sosyal, kültürel ve bilimsel potansiyelini toplumsal faydaya dönüştürmesi beklenen kamusal yapılardır. Bu sorumluluğun en önemli başlıklarından biri de engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitime, üretime, istihdama ve sosyal yaşama eşit katılımını sağlayacak çalışmaların geliştirilmesidir. Diyarbakır ili; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli eğitim, sağlık, kültür, tarım, ticaret, ulaşım ve bölgesel hizmet merkezlerinden biridir. Tarihsel mirası, genç nüfusu, kırsal ve kentsel yapının iç içe geçtiği sosyolojik dokusu, göç deneyimleri, geniş ilçe ağı, sağlık hizmetleri kapasitesi, tarımsal üretim potansiyeli ve bölgesel çekim gücüyle Diyarbakır, engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitime erişimi, toplumsal yaşama katılımı, istihdama hazırlanması ve bağımsız yaşam becerilerinin desteklenmesi bakımından özel politikalar geliştirilmesi gereken şehirlerden biridir. Dicle Üniversitesi; tıp, diş hekimliği, eğitim, hukuk, mühendislik, ziraat, veterinerlik, iktisadi ve idari bilimler, ilahiyat, fen-edebiyat, mimarlık, iletişim, sağlık bilimleri, meslek yüksekokulları ve araştırma birimleriyle Diyarbakır'ın en köklü ve bölgesel etkisi en güçlü yükseköğretim kurumudur. Üniversitenin yalnızca Diyarbakır merkez için değil; çevre iller, ilçeler, kırsal mahalleler, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler, engelli bireyler, aileler ve yerel kurumlar açısından da önemli bir kamusal sorumluluğu bulunmaktadır. Üniversitede 'Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi' ve ayrıca bir websitesi bulunmakta, bazı faaliyetler incelenebilmektedir. Ancak üniversitenin engelli çalışmalarıyla ilgili yıllara göre faaliyet planları bulunmamakta; üniversitede engelli alanında gerçekleştirilen ulusal ve uluslararası projeler ve akademik çalışmalar yer almamaktadır. Diyarbakır gibi genç nüfusun yoğun olduğu, kırsal bölgelerden merkeze eğitim ve sağlık hizmeti için hareketliliğin fazla yaşandığı, engelli bireylerin eğitim, ulaşım, istihdam, sağlık, sosyal destek ve kamusal hizmetlere erişim bakımından çok boyutlu sorunlarla karşılaşabildiği bir şehirde üniversitenin rolü yalnızca kampüs içi düzenlemelerle sınırlı kalamaz. Dicle Üniversitesi'nin engelli ve özel gereksinimli bireyler için erişilebilir kampüs, akademik uyarlama, dijital erişilebilirlik, sağlık ve rehabilitasyon desteği, psikososyal danışmanlık, mesleki yönlendirme, staj, istihdam, aile destek programları ve yerel kurumlarla iş birliği başlıklarında kapsamlı çalışmalar yürütmesi beklenmektedir. Dicle Üniversitesi'nin tıp fakültesi ve sağlık alanındaki birimleri, engelli bireylerin sağlık, rehabilitasyon, erken tanı, psikososyal destek, bağımsız yaşam ve aile danışmanlığı süreçlerinde önemli bir potansiyel taşımaktadır. Eğitim fakültesi ve ilgili akademik birimleri ise özel eğitim, kapsayıcı eğitim, rehberlik, öğretmen yetiştirme ve engelli öğrencilerin eğitim hakkına erişimi bakımından Diyarbakır II Milli Eğitim Müdürlüğü ile güçlü bir koordinasyon geliştirmelidir. Ziraat, veterinerlik, mühendislik, sosyal bilimler ve meslek yüksekokulları ise engelli bireylerin tarım, teknoloji, hizmet, kamu yönetimi, sosyal hizmet ve yerel üretim alanlarında beceri kazanması ve istihdama hazırlanması bakımından şehirle bütünleşik projeler üretebilir. Diyarbakır'ın ilçeleri, kırsal mahalleleri, dezavantajlı bölgeleri ve göçle şekillenen sosyal yapısı dikkate alındığında, engelli bireylerin yükseköğretime erişimi yalnızca üniversiteye kayıt yaptırabilme meselesi değildir. Ulaşım, barınma, kampüs içi hareketlilik, ders materyallerine erişim, sınav uyarlamaları, dijital sistemlerin kullanılabilirliği, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal-kültürel etkinliklere katılım, ailelerin bilgilendirilmesi ve mezuniyet sonrası istihdam destekleri birlikte değerlendirilmelidir. Dicle Üniversitesi'nin engelli bireylere yönelik çalışmalarının şeffaf, ölçülebilir, sürekli ve yerel ihtiyaçlara duyarlı olması gerekmektedir. Bu nedenle Diyarbakır ili ve Dicle Üniversitesi özelinde 2020-2026 döneminde yürütülen çalışmaların kapsamlı biçimde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; 1. Dicle Üniversitesi tarafından 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik gerçekleştirilen faaliyetler, projeler, programlar, etkinlikler ve kurumsal düzenlemeler nelerdir? 2. Dicle Universitesi'nde engelli bireylere yönelik koordinasyon hangi birimler aracılığıyla yürütülmektedir? Bu birimlerde görev yapan personel sayısı kaçtır? 3. 2020-2026 yılları arasında Dicle Üniversitesi kampüslerinde erişilebilirlik kapsamında yapılan fiziki düzenlemeler nelerdir? Bu düzenlemeler hangi yerleşkelerde, fakültelerde, hastanede, meslek yüksekokullarında, kütüphanelerde, laboratuvarlarda, yemekhanelerde ve sosyal alanlarda uygulanmıştır? 4. Aynı dönemde Dicle Üniversitesi'nde görme, işitme, ortopedik, zihinsel, nörogelişimsel veya diğer engel gruplarına sahip öğrencilerin eğitime erişimini kolaylaştırmak amacıyla hangi akademik uyarlamalar yapılmıştır? 5. Dicle Üniversitesi'nde 2020-2026 yılları arasında öğrenim gören engelli öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin engel gruplarına, fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokulu, enstitü, program ve yıllara göre dağılımı nasıldır? Aynı dönemde Dicle Üniversitesi'nde görev yapan engelli akademik personel ve engelli idari personel sayısı kaçtır? Bu personelin birimlere ve unvanlara göre dağılımı nasıldır? 6. Dicle Üniversitesi ile Diyarbakır il Millî Eğitim Müdürlüğü arasında 2020-2026 yılları arasında özel eğitim, kapsayıcı eğitim, rehberlik, engelli öğrencilerin yükseköğretime geçişi ve aile bilgilendirme çalışmaları kapsamında yürütülen ortak çalışmalar nelerdir? 7. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi ve ilgili sağlık birimleri tarafından engelli bireylerin sağlık, rehabilitasyon, psikososyal destek, erken tanı, bağımsız yaşam ve aile danışmanlığı alanlarında yürütülen çalışmalar nelerdir? 8. Eğitim Fakültesi, sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik, özel eğitim ve ilgili alanlarda Diyarbakır'daki engelli bireylerin eğitim hakkını, toplumsal katılımını ve aile destek süreçlerini güçlendirmeye yönelik hangi akademik veya uygulamalı çalışmalar yapılmıştır? 9. Diyarbakır'ın genç nüfusu, kırsal yapısı, tarımsal üretim potansiyeli, sanayi ve hizmet sektörü dikkate alınarak engelli bireylerin istihdam edilebilirliğini artırmak amacıyla mesleki eğitim, kariyer danışmanlığı, staj, sertifika programı, işveren iş birliği veya mezun izleme modeli geliştirilmiş midir? 10. Dicle Üniversitesi'nin ziraat, veterinerlik, mühendislik, meslek yüksekokulları ve uygulamalı programları aracılığıyla engelli bireylerin tarım, hayvancılık, teknoloji, yerel üretim, kamu hizmetleri ve hizmet sektörlerinde beceri kazanmasına yönelik özel bir çalışma yürütülmüş müdür? 11. Dicle Üniversitesi tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireyler odağında TÜBİTAK, Erasmus+, Avrupa Birliği fonları. Birleşmiş Milletler programları veya benzeri ulusal/uluslararası projeler yürütülmüş müdür? Yürütüldüyse bu projelerin konuları, bütçeleri, ortakları ve çıktıları nelerdir? 12. Dicle Üniversitesi ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, İŞKUR, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve engelli demekleri arasında 2020-2026 döneminde yürütülen iş birlikleri nelerdir? 13. Dicle Üniversitesi'nde dijital erişilebilirlik bakımından web siteleri, öğrenci bilgi sistemleri, uzaktan eğitim altyapıları, kütüphane hizmetleri, başvuru sistemleri ve kurumsal' dijital platformlar engelli bireylerin kullanımına uygun mudur? 14. Diyarbakır'm ilçelerinden ve kırsal mahallelerinden gelen engelli öğrencilerin ulaşım, barınma, kampüs içi hareketlilik, yemekhane, sağlık hizmetleri, sosyal-kültürel etkinlikler ve akademik destek hizmetlerine erişiminde tespit edilen başlıca sorunlar nelerdir? 15. 2020-2026 yılları arasında Dicle Üniversitesi'ne veya Bakanlığınıza CÎMER üzerinden iletilen ve engelli bireylerle ilgili başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların konu başlıklarına göre dağılımı nasıldır? 16. Diyarbakır ili özelinde engelli ve özel gereksinimli bireylerin yükseköğretime erişimi, kampüs yaşamına katılımı, sağlık ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanması. mezuniyet sonrası istihdamı ve sosyal yaşama dahil olması bakımından tespit edilen başlıca sorunlar nelerdir? 17. Bu sorunların çözümüne yönelik olarak Milli Eğitim Bakanlığı'nın Dicle Üniversitesi, Diyarbakır II Millî Eğitim Müdürlüğü, yerel yönetimler, kamu kurumları, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte yürüttüğü veya 2026 ve sonrası için planladığı özel bir çalışma, program veya strateji belgesi bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Cevap 1: DİCLE ÜNİVERSİTESİ 2020-2026 YILLARI ARASINDA ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERE YÖNELİK FAALİYETLER: Dicle Üniversitesi tarafından 2020-2026 yılları arasında özel gereksinimli bireylere yönelik gerçekleştirilen faaliyetler aşağıda tarih sırasına göre sunulmuştur. Şubat 2020 - Sesli Kitap Okuma Eğitimi: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından gönüllü öğrencilere sesli kitap okuma eğitimi verilmiştir. Eğitim sonrasında gönüllü öğrenciler tarafından görme engelli öğrencilerin ihtiyaç duyduğu ders kitapları ve diğer kaynakların seslendirilmesine başlanmıştır 06 Şubat 2020 - Erişilebilirlik Belge Töreni: Diyarbakır Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğü tarafından düzenlenen, erişilebilirlik kapsamında iyi uygulama örnekleri geliştiren iş yerlerine erişilebilirlik belgelerinin takdim edildiği törene Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi adına Prof. Dr. Reyhan Gül Güven ve Öğr. Gör. Şehmus Gürbüz davetli olarak katılmıştır. Şubat-Mayıs 2020 - Görme Engelli Öğrencilere Ders Kitaplarının Seslendirilmesi: Gönüllü öğrenciler tarafından görme engelli öğrencilerin ihtiyaç duyduğu ders kitapları ve diğer eğitim materyalleri seslendirilerek öğrencilerin ders materyallerine erişimleri desteklenmiştir. 13 Mart 2020 - COVID-19 Bilgilendirme Çalışması: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, görme engelli bireylerin COVID-19 salgını konusunda bilgilendirilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığının internet sitesinde yer alan koronavirüsle ilgili bilgiler sesli hâle getirilmiştir. Hazırlanan ses dosyaları Dicle Üniversitesi görme engelli öğrencilerine ve Diyarbakır Altı Nokta Körler Derneği üyelerine gönderilmiştir. Şubat-Nisan 2020 - EKPSS Hazırlık Çalışmaları: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde engelli memur adaylarının EKPSS'ye hazırlanmasına yönelik kurs düzenlenmiştir. Pandemi öncesinde yüz yüze sürdürülen çalışmalara pandemi sürecinde de devam edilmiş; Topluma Hizmet Grubu öğrencileri tarafından EKPSS hazırlık kitapları sesli hâle getirilmiştir. Mart-Haziran 2020 - Pandemi Sürecinde Rehberlik ve Danışmanlık: Pandemi sürecinde özel gereksinimli öğrencilerin eğitim süreçlerinde karşılaştıkları sorunlara yönelik Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunulmuştur. Nisan-Haziran 2020 - Uzaktan Eğitim Ders Materyallerinin Seslendirilmesi: Üniversitenin Online Öğretim Portalında yer alan Word ve PowerPoint formatındaki ders materyalleri, Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde Topluma Hizmet Grubu öğrencileri tarafından seslendirilmiş ve görme engelli öğrencilere ses kayıtları şeklinde gönderilmiştir. Nisan-Haziran 2020 - Sınavlarda Erişilebilirlik Düzenlemeleri: Pandemi döneminde bahar yarıyılı ara sınavları ödev, proje ve benzeri alternatif yöntemlerle uygulanmış; özel gereksinimli öğrencilerin sınav çalışmalarını sesli kayıt şeklinde hazırlayabilmelerine olanak sağlanmıştır. Mayıs 2020 - Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Sınav Yönergesi: "Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Sınav Yönergesi" hazırlanmış ve tüm akademik birimlere gönderilmiştir. 2020 Yılı - Sesli Kütüphane Çalışmaları: Gönüllü öğrenciler tarafından görme engelli öğrencilerin ihtiyaç duyduğu ders kitapları ve romanlar seslendirilmiş ve üniversitenin sesli kütüphanesindeki kitap sayısı 200'e ulaşmıştır. Haziran 2020 - Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülleri: 2020 Engelsiz Üniversite Ödülleri kapsamında Dicle Üniversitesi 6 Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülü almıştır. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Mekânda Erişilebilirlik (Turuncu Bayrak) ve Sosyo-Kültürel Faaliyetlerde Erişilebilirlik (Mavi Bayrak) ödüllerini; Diyarbakır Tarım Meslek Yüksekokulu, Diyarbakır Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Öğrenci Yaşam Merkezi ise Mekânda Erişilebilirlik (Turuncu Bayrak) ödüllerini almıştır. İlahiyat Fakültesi de Turuncu Bayrak aday ödülüne layık görülmüştür. Eylül-Ekim 2020 - Yeni Kayıt Yaptıran Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Çalışmalar: Kayıt haftasında özel gereksinimli öğrenciler ve ailelerine Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tanıtılmış; üniversitenin olanakları hakkında bilgilendirme yapılmış ve yeni kayıt yaptıran öğrenciler için engelli öğrenci kayıt formları oluşturulmuştur. Öğrenciler için iletişim grupları oluşturularak üniversite, YÖK, iş ilanları, KPSS, burslar ve uzaktan eğitimle ilgili duyurular paylaşılmıştır. 2020-2021 Güz Dönemi - Pandemi Tedbirleri ve Sesli Kitap Çalışmaları: Görme engelli öğrencilerin kitapları gönüllü öğrenciler tarafından seslendirilmiş; "Pandemi Sürecinde Ozel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Tedbirler" konulu yazı ve engelli öğrenci listeleri tüm akademik birimlere gönderilmiştir. 2021 Yılı - Görme Engelli Öğrencilere LGS Desteğinin Başlatılması: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde görme engelli öğrencilerin LGS hazırlıklarına yönelik sesli deneme sınavları ve birebir sınav desteği uygulaması başlatılmıştır. Çalışma sonraki yıllarda da sürdürülmüştür. 2026 yılında yayımlanan üniversite haberinde bu uygulamanın 2021 yılından beri devam ettiği belirtilmektedir. 2021 Yılı - Özel Gereksinimli Öğrencilere Oryantasyon: 2021-2022 eğitim-öğretim yılında üniversiteye yeni kayıt yaptıran özel gereksinimli öğrenciler için Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından oryantasyon programı düzenlenmiştir. Programda üniversitenin eğitim, sosyal, kültürel ve sağlık hizmetleri hakkında bilgilendirme yapılmış; öğrencilerin ihtiyaçları alınmıştır. Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından mediko-sosyal birimi, yemekhane ve öğrenci kulüpleri hakkında bilgi verilmiş; Uluslararası Ilişkiler Ofisi tarafından Erasmust öğrenim ve staj hareketliliği hakkında bilgilendirme yapılmıştır. 2021 Yılı - Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama Semineri: Özel gereksinimli bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerine yönelik bilgilendirme çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında özel gereksinimlerin fark edilmesi, eğitimsel tedbirler ve Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinin süreçteki rolü ele alınmıştır. 27 Aralık 2021 - EKPSS Kursu: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, 24 Nisan 2022 tarihinde yapılacak EKPSS'ye hazırlık amacıyla kurs başlatılmıştır. Gönüllü öğretmen adayları tarafından özel gereksinimli adaylara Matematik, Türkçe ve Tarih derslerinde eğitim verilmiş; ayrıca doğru tercih yapabilmeleri için başvuru rehberliği sağlanmıştır. Kursun 22 Nisan 2022 tarihine kadar sürdürülmesi planlanmıştır. 10 Mayıs 2022 - Görme Engelli Öğrencilere LGS Sınav Desteği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde LGS'ye hazırlanan 7. ve 8. sınıf görme engelli öğrenciler için deneme sınavları ve soru bankaları seslendirilmiştir. Seslendirilen materyaller Diyarbakır İhsan Arslan Görme Engelliler Okuluna yapılan ziyaret sırasında teslim edilmiştir. Etkinliğe Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi yöneticileri, gönüllü okuyucular ve ilgili kişiler katılmıştır. Çalışmaya Diyarbakır Uğur Kurs ve Bahçeşehir Koleji yöneticileri ile Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Eğitimi öğrencileri de destek vermiştir. 24 Nisan 2022 - EKPSS Hazırlık Çahışmaları: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde düzenlenen EKPSS kursu ile özel gereksinimli adayların 24 Nisan 2022 tarihinde gerçekleştirilen EKPSS'ye hazırlanması sağlanmıştır. Kurslarda gönüllü öğretmen adayları tarafından Matematik, Türkçe ve Tarih gibi derslerde eğitim verilmiştir. 2022 Yılı - Özel Gereksinimli Öğrenci Memnuniyet Anketi: Özel gereksinimli öğrencilerin üniversitedeki eğitim ve hizmetlere ilişkin görüşlerinin alınması amacıyla Özel Gereksinimli Öğrenci Memnuniyet Anketi uygulanmıştır. Anket çalışması Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülmüştür. Merkezin web sayfasında 2022 yılı öğrenci memnuniyet anketi ayrıca yer almaktadır. 17 Mayıs 2023 - Görme Engelli Öğrencilere LGS Deneme Sınavı Desteği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, Topluma Hizmet Dersi kapsamında Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 2. sınıf öğrencileri tarafından görme engelli öğrencilere yönelik LGS deneme sınavı gerçekleştirilmiştir. Sınav Diyarbakır İhsan Arslan Görme Engelliler Okulunda yapılmıştır. 2023 Yılı - Engelsiz Fen ve Doğa Eğitimi: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, Topluma Hizmet Dersi kapsamında Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 2. sınıf öğrencileri tarafından "Engelsiz Fen ve Doğa Eğitimi" etkinliği gerçekleştirilmiştir. Etkinlik Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Adana illerindeki rehabilitasyon merkezlerinde yapılmıştır. Özel gereksinimli çocuklarla sınıf ve bahçe ortamında bitki dikimi yapılmış; çocukların günlük yaşam becerilerinin ve gelişimsel alanlarının desteklenmesi amaçlanmıştır. 2023 Yılı - Engelli Bireylere Psiko-Sosyal Destek: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından özellikle deprem sonrasında engelli bireylere yönelik psikososyal destek çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Merkezin faaliyet sayfasında çalışmaya ilişkin "deprem psikososyal destek" belgesi yer almaktadır. 06 Ekim 2023 - Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Oryantasyon Programı: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yeni kayıt yaptıran özel gereksinimli öğrencilere yönelik oryantasyon programı düzenlenmiştir. Programda öğrencilerin üniversite yaşamına uyumları ile eğitim, sosyal ve kültürel olanaklardan yararlanmalarına yönelik bilgilendirme yapılmıştır. 10 Kasım 2023 - Özel Gereksinimli Öğrencilere Erasmus Bilgilendirme Semineri: Özel gereksinimli öğrencilerin Erasmust öğrenim ve staj hareketliliği olanaklarından yararlanabilmeleri amacıyla bilgilendirme semineri gerçekleştirilmiştir. Faaliyet, Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Uluslararası Ilişkiler Ofisi iş birliğiyle yürütülmüştür 06 Aralık 2023 - Öğretmen Adaylarına Sesli Kitap Semineri: Öğretmen adaylarına yönelik sesli kitap okuma ve hazırlama konusunda seminer düzenlenmiştir. Faaliyet, özel gereksinimli ve özellikle görme engelli bireylerin eğitim materyallerine erişimini desteklemeye yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. 06 Aralık 2023 - "Engelsiz Hayatlar" Paneli: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından "Engelsiz Hayatlar" paneli düzenlenmiştir. Panelde engelli bireylerin eğitim ve sosyal yaşama katılımı ile karşılaştıkları sorunlar ele alınmıştır. 21 Mart 2024 - Öğretmen Adaylarına Sesli Kitap Okuma Eğitimi: Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi ile Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi kapsamında öğretmen adaylarına yönelik sesli kitap okuma eğitimi gerçekleştirilmiştir. Faaliyet Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi öğrencilerinin görme engelli bireylere yönelik erişilebilir eğitim materyali hazırlama çalışmalarına destek olmuştur. 27 Mart 2024 - Görme Engelliler Okulunda Fidan Dikme / Tohum Ekme Etkinliği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, Diyarbakır Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Okulunda öğretmen adaylarının katılımıyla Tohum Ekme/Fidan Dikme Etkinliği" gerçekleştirilmiştir. Faaliyet kapsamında görme engelli öğrencilerin doğa ve çevre ile etkileşimlerinin desteklenmesi amaçlanmıştır. 16 Nisan 2024 - "Engelsiz Masallar" Etkinliği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi iş birliğiyle, Diyarbakır Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Ilkokulunda masal okuma etkinliği düzenlenmiştir. Topluma Hizmet Dersi kapsamında Fen Bilgisi Öğretmenliği 2. sınıf öğrencileri tarafından Türk ve dünya edebiyatından 10 masal görme engelli çocuklar için seslendirilmiştir. Etkinlik Prof. Dr. Reyhan Gül Güven koordinasyonunda yürütülmüştür. 24 Nisan 2024 - EKPSS Desteği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde yürütülen EKPSS kursunda Dicle Üniversitesi öğrencileri, mezun öğrenciler, dernek üyeleri ve farklı illerde yaşayan özel gereksinimli depremzede öğrenciler desteklenmiştir. Gönüllü öğretmen adayları tarafından çevrim içi Matematik, Türkçe ve Tarih dersleri, altyazı desteği, konu tarama testleri, deneme sınavları ve birebir ders desteği verilmiştir. Kurs Ekim 2023'te başlamış ve 26 Nisan 2024'te sona ermiştir. 14 Haziran 2024 - Engelsiz Üniversite Turuncu Bayrak Ödülleri: YÖK tarafından düzenlenen Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülleri kapsamında Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu ve Rektörlük Binası Mekânda Erişilebilirlik (Turuncu Bayrak) ödülünü almıştır. Başvurular Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yapılmıştır. Ödül töreni YÖK Başkanlığında gerçekleştirilmiştir. 17 Ekim 2024 - Özel Gereksinimli Öğrencilere Erasmus Hareketliliği Bilgilendirme Semineri: Özel gereksinimli öğrencilerin Erasmust öğrenim ve staj hareketliliği hakkında bilgilendirilmesi amacıyla seminer gerçekleştirilmiştir. Faaliyet Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Uluslararası Ilişkiler Ofisi iş birliğiyle yürütülmüştür 03 Aralık 2024 - Dünya Engelliler Günü Farkındalık Etkinliği: 3 Aralık Dünya Engelliler . Günü kapsamında 15 Temmuz Kültür ve Kongre Merkezi B Salonunda farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir. Etkinlikte üniversite öğrencileri ile özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık çalışmaları yapılmıştır. Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı faaliyet raporunda etkinlik Erken Çocukluk Kulübü tarafından gerçekleştirilen faaliyet olarak kayıt altına alınmıştır. 04 Aralık 2024 - Görme Engelliler Günü Müzik ve Şiir Dinletisi: Yaşamın Renkleri Kulübü tarafından Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Konferans Salonunda görme engellilere yönelik müzik ve şiir dinletisi gerçekleştirilmiştir. 2024 Yılı - Özel Gereksinimli Öğrencilerin Eğitim ve Sınav Desteği: 2024 yılında özel gereksinimli öğrencilerin kayıt, ders kaydı, derslere ve sınavlara katılım süreçlerinde destek sağlanmış; her bölümde özel gereksinimli öğrencilere yönelik akademik danışmanlar görevlendirilmiştir. Öğrencilere özel gereksinimli öğrenci tespit formu uygulanmış, oryantasyon ve Erasmus bilgilendirmeleri yapılmış, sınav dönemlerinde ilgili yönerge ve öğrenci listeleri akademik birimlere gönderilmiştir. 21 Mart 2025 - Üniversite Oğrencilerinin Down Sendromlu Çocuklarla Buluşması: 21 Mart Dünya Down Sendromu Günü kapsamında Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından Kayapınar Özel Eğitim Anaokulunda etkinlik düzenlenmiştir. Üniversite öğrencileri özel gereksinimli çocuklarla bir araya gelerek masal okuma ve eğitici oyun etkinlikleri gerçekleştirmiştir. 11 Mayıs 2025 - Görme Engelli Öğrencilere Satranç Eğitimi: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından görme engelli üniversite ögrencilerine yönelik satranç eğitimi verilmiştir. Eğitim Dicle Üniversitesi ile İŞKUR iş birliğiyle yürütülen İŞKUR Gençlik Programı kapsamında görevlendirilen öğrenciler tarafından gerçekleştirilmiştir. Görme engelli öğrenciler için özel olarak tasarlanmış dokunsal satranç takımları kullanılmıştır. 16 Mayıs 2025 - Engelsiz Farkındalık Etkinliği: 10-16 Mayıs Engelliler Haftası kapsamında etkinlik, Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi, Dicle Üniversitesi Yaşamın Renkleri Kulübü, Altınokta Körler Derneği Diyarbakır Şubesi ve Altınokta Körler Derneği Gençlik Meclisi iş birliğiyle, Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Programda Dicle Üniversitesinin engelsiz kampüs çalışmaları, Altınokta Körler Derneğinin faaliyetleri ve "Engellilik ve Üniversite" konusu ele alındı. 27 Mayıs 2025 - Engelli Bireyler ve Ailelerine Afet Hazırlık Eğitimi: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde, Diyarbakır Il Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD) ev sahipliğinde engelli öğrenciler ve ailelerine afet farkındalık eğitimi verildi. Eğitim AFAD uzmanları ve Dicle Üniversitesi Arama Kurtarma Ekibi (DÜAK) tarafından gerçekleştirildi. Deprem, yangın, tahliye, temel ilk yardım ve afet anında yapılması gerekenler ele alındı. Faaliyet, Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Projeleri Destek Programı kapsamında yürütülen proje kapsamında gerçekleştirildi. 02 Haziran 2025 - "Engelli Bireyler İçin Kapsayıcı ve Erişilebilir Afet Eğitimi" Projesi: Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Projeleri Destek Programı kapsamında desteklenen proje, Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda başlatılmıştır. Projede Dicle Üniversitesi Arama Kurtarma Ekibi (DÜAK) görev almış; engelli bireylere yönelik afet farkındalığı, erişilebilir tahliye ve psikolojik dayanıklılık konularında çalışmalar yürütülmüştür. Merkez tarafından proje kapsamında eğitimler gerçekleştirilmiştir. 11 Haziran 2025 - Görme Engelli Öğrencilere LGS Deneme Sınavı Desteği: Görme engelli öğrencilerin LGS'ye hazırlıklarını desteklemek amacıyla deneme sınavları uygulanmıştır. Faaliyet Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda yürütülmüş ve görme engelli öğrencilerin sınav deneyimi kazanmaları hedeflenmiştir. 16 Haziran 2025 - Kütüphane Otoparkının Erişilebilir Hale Getirilmesi: Dicle Üniversitesi Merkez Kütüphane otoparkında engelli bireylerin kullanımına yönelik erişilebilirlik düzenlemesi yapılmıştır. Çalışma Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi, Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı ve gönüllü öğrencilerin katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. 15 Ekim 2025 - Beyaz Baston Görme Engelliler ve Güvenlik Günü Farkındalık Etkinliği: Beyaz Baston Görme Engelliler ve Güvenlik Günü kapsamında Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir. Etkinlikte görme engelli bireylerin güvenli ve bağımsız hareket edebilmeleri konusunda farkındalık oluşturulmuştur. 03 Aralık 2025 - Yapay Zekâ ile Üniversite ve Toplum Yaşamı Semineri: 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında "Yapay Zekâ ile Üniversite ve Toplum Yaşamı" başlıklı seminer düzenlenmiştir. Seminerde yapay zekânın üniversite ve toplum yaşamındaki kullanım alanları ele alınmış, erişilebilirlik ve özel gereksinimli bireylerin yaşamını kolaylaştırabilecek teknolojik uygulamalara yer verilmiştir. 09 Şubat 2026 - Diyarbakır'da TBMM Engelli Bireyler Bölgesel İstişare Toplantısı: Diyarbakır'da gerçekleştirilen TBMM Engelli Bireyler Bölgesel İstişare Toplantısı kapsamında engelli bireylerin sorunları, ihtiyaçları ve çözüm önerileri ele alınmıştır. Faaliyet Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından da takip edilen 2026 yılı faaliyetleri arasında yer almaktadır. 14 Nisan 2026 - EKPSS Destek Çalışması: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülen EKPSS destek çalışmasında 15 öğretmen adayı "ASAL TAKIM" adıyla gönüllü olarak bir araya gelmiştir. Yaklaşık altı hafta süren çalışmada özel gereksinimli bireylere ders desteği verilmiş ve öğrencilerin 19 Nisan 2026 EKPSS'sine hazırlanmaları desteklenmiştir. Çalışmanın yürütücülüğünü Prof. Dr. Reyhan Gül Güven üstlenmiştir. 12 Mayıs 2026 - "Türkiye'de Özel Eğitim Uygulamaları ve RAM'ların Rolü" Semineri: Engelliler Haftası kapsamında Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Konferans Salonunda seminer düzenlenmiştir. Seminere Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi yönetimi, akademisyenler ve öğrenciler katılmıştır. Sur Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürü Tuncay Ayyıldız tarafından Türkiye'deki özel eğitim uygulamaları ve RAM'ların rolü hakkında sunum yapılmıştır. Ayrıca görme engelli ögrenci Songül Uçu eğitim hayatındaki deneyimlerini paylaşmış; Sosyal Bilgiler Oğretmenliği öğrencilerinin hazırladığı özel eğitim materyalleri sergilenmiştir. 11 Haziran 2026 - Görme Engelli Öğrencilere LGS Desteği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından LGS'ye hazırlanan görme engelli öğrencilere yönelik sesli deneme sınavları ve birebir deneme sınavları gerçekleştirilmiştir. Çalışma Diyarbakır Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Ortaokulunda uygulanmıştır. Gönüllü üniversite öğrencileri soruları okuyarak öğrencilerin cevaplarını işaretlemelerine destek olmuş; uygulama ile öğrencilerin sınav deneyimi kazanmaları, sınav kaygılarının azaltılması ve zaman yönetimi becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma 2021 yılından beri sürdürülmektedir. KURUMSAL DÜZENLEMELER VE SÜREKLİ YÜRÜTÜLEN HİZMETLER 2020-2026 döneminde gerçekleştirilen münferit faaliyetlerin yanında Dicle Üniversitesinde engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla aşağıdaki kurumsal mekanizmalar oluşturulmuş ve geliştirilmiştir: • Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından faaliyetlerin koordinasyonu sağlanmaktadır. • Dicle Üniversitesi Engelli Öğrenciler Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönergesi uygulanmaktadır. • Her akademik birimde özel gereksinimli öğrencilere yönelik akademik danışmanlık mekanizması bulunmaktadır. • Özel Gereksinimli Oğrenci Tespit Formu kullanılmaktadır. • Özel Gereksinimli Oğrenci Memnuniyet Anketleri uygulanmaktadır. • Gönüllü öğrencilerin faaliyetlere katılımını sağlamak amacıyla Gönüllü Katılımcı Başvuru Formu kullanılmaktadır. • Görme engelli öğrenciler için Engelsiz Kütüphane hizmetleri sürdürülmektedir. • Sesli kitap, ders materyali ve sınav hazırlık materyallerinin erişilebilir hâle getirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. • Braille/kabartma materyaller, ekran okuyucu sistemler ve kitap okuma cihazları gibi yardımcı teknolojiler kullanılmaktadır. • Yeni kayıt yaptıran özel gereksinimli öğrencilere oryantasyon ve bilgilendirme yapılmaktadır. • Özel gereksinimli öğrencilerin Erasmust öğrenim ve staj hareketliliğine katılımını destekleyen bilgilendirme faaliyetleri yürütülmektedir. • Üniversitenin fiziksel erişilebilirlik çalışmalarında Engelsiz Üniversite Turuncu Bayrak ve Mavi Bayrak süreçlerine başvurulmakta ve elde edilen sonuçlar izlenmektedir. 2024 yılında Hukuk Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu ve Rektörlük Binası Turuncu Bayrak ödülüne layık görülmüştür. SONUÇ Dicle Üniversitesi tarafından 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitim ve öğretime erişimi, sınav süreçlerinin desteklenmesi, erişilebilir eğitim materyallerinin sağlanması, fiziksel erişilebilirlik, sosyal ve kültürel katılım, farkındalık, psiko-sosyal destek, uluslararası hareketlilik, istihdam ve sınav hazırlığı ile afetlere hazırlık alanlarında çok yönlü çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Söz konusu faaliyetlerin önemli bir bölümü Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda yürütülmüş; faaliyetlerin sürdürülebilirliği amacıyla mevzuat, danışmanlık, öğrenci tespit ve memnuniyet izleme mekanizmaları da oluşturulmuştur. Universitenin mevcut stratejik planında da dezavantajlı gruplara yönelik etkinliklerin artırılması, engelli dostu yapıların yaygınlaştırılması, sosyal entegrasyon ve kapsayıcılığın güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Etkinliğin Etkinlik Adı Etkinlik Hedef Kitle Yapıldığı Türü Tarih 02.12.2021 Engelsiz Müzik Sosyal Akademisyenler ve öğrenciler 02.12.2021 Diyabet ve Engellilik Panel Dernekler ve üyeleri, özel Paneli gereksinimli öğrenciler, 10.11.2021 Oryantasyon Eğitimi Sosyal özel gereksinimli öğrenciler 18.06.2021 Engelliler için Acil Çaliştay Engelli bireyler Durum ve Tahliye Planı ile Sistemlerinin Erişilebilirliği Çalıştayına katılım 01.06.2021 Dicle Üniversitesinden Eğitim LGS 'ye hazırlanan görme engelli Görme Engelli öğrenciler Öğrencilere LGS Desteği 29.05.2021 İşaret Dili Kursu Kurs İşaret dilini öğrenmek isteyen 06.05.2021 Lise Öğrencilerine Seminer Gönüllü lise öğrencileri Sesli Kitap Okuma Eğitimi 06.05.2021 Dicle Üniversitesine Sosyal Engelli bireyler YÖK'ten "Engelsiz faaliyetler Üniversite Odülü" (bayrak ödülü) 16.04.2021 'Görme engelliler için Seminer Öğretmen adayları, öğretmenler, Matematik öğretimi" akademisyenler, görme engelli Semineri öğrenciler 05.04.2021 'Otizmin farkındayız" Seminer Akademisyenler, dernek üyeleri, semineri öğrenciler 25.03.2021 "Eğitsel Seminer Üniversimizde kayıtlı Özel Değerlendirme ve gereksinimli öğrenciler, Eğitim Tanılama" semineri Fakültesi öğrencileri 18.03.2021 "Engelsiz Amida Online gezi Özel gereksiimli Höyük ve Artuklu bireyler(bedensel, görme ,işitme Sarayı" gezisi ) pandemi döneminde Amida 12.03.2021 ''Sesli kitap okuma Seminer Görme engelli bireyler için sesli 11.03.2021 Özel gereksinimli Seminer Üniversimizde kayıtlı özel 29.11.2022 "Engelsiz KItaplar Panel Eğitim özel "paneli gereksinimli öğrenciler ve 18.10.2022 Görme Engelliler ve Söyleşi Dicle Üniversitesinde eğitim gören Kitaplar" Söyleşisi görme engelli öğrenciler ve gönüllü sesli 10.10.2022 YÖK'ten Toplumsal Topluma Özel gereksinimli bireyler, gönüllü Sorumluluk Alaninda Hizmet ve öğrenciler Üstün Başarı Ödülü Sosyal Ödül Alan Proje: Görme Sorumluluk Engelli Öğrencilere LGS Desteği 10.10.2022 iSesli Kitap Okuma" Seminer Ilköğretim Matematik Bölümü semineri Öğrencileri 04.10.2022 Oryantasyon Eğitimi Eğitim ve Dicle Üniversitesine yeni dönemde kayıt Öğretim yaptırmış özel gereksinimli öğrenciler 26.09.2022 Engelliler Dış Paydaş Engelliler Merkezi Konfedarasyonu Etkinlikleri Toplantis1 30.06.2022 YÖK'ten Dicle Ünv. Sosyal Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve faaliyetler Araştırma Merkezine Turuncu bayrak ödülü 30.06.2022 YÖK'ten Dicle Ünv. Sosyal Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve faaliyetler Araştırma Merkezine Mavi bayrak ödülü 13.05.2022 Dicle Universitesinde Sosyal Özel gereksinimli öğrenciler Engelsiz El Sanatları ve faaliyetler Resim SergI Açıldı 10.05.2022 Dicle Üniversitesinden Topluma Görme engelli öğrenciler Görme Engelli Hizmet ve Oğrencilere Sınav Sosyal Desteği (Sesli Deneme Sorumluluk destegi) 26.04.2022 Sur Özel Eğitim Meslek Gezi Hafif düzeyde zihinsel engeli olan Okulu Ziyareti öğrenciler 20.04.2022 Engelsiz otopark Topluma Engelli bireyler düzenlemesi (Eğitim Hizmet ve Fakültesi) Sosyal 04.04.2022 iOTIZMDE GÜNCEL Seminer Engelli bireyler, öğretmen adayları YAKLAŞIMLAR" Semineri 28.03.2022 Sosyal Bilgiler Seminer Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Öğretmenliği Öğrencilerine Öğrencilerine Farkındalık Eğitimi 02.03.2022 Sesli Kitap Okuma Seminer Engelli bireyler, öğretmen adayları Eğitimi 24.02.2022 Okul Öncesi Seminer Okul Öncesi Öğretmenliği Öğrencileri Öğretmenliği Öğrencilerine Farkındalık 23.02.2022 Mezun- öğrenci Mezunlarla Üniversite öğrencileri buluşması Yapilan (mezun olan engelli Etkinlikler öğrenci ile aktif öğrenci ) 23.02.2022 Dicle Üniversitesinden Kurs Engelli Öğrenciler Engelli Memur Adaylarına Ekpss Kursu 21.12.2023 Türk Telekom Işe Alım Lideri Dış Paydaş Engelli Öğrenciler ile Toplantı Etkinlikleri 12.12.2023 Renkli Dünyalar Derneği Dış Paydaş Engelli Öğrenciler Başkanı ile Toplantı Etkinlikleri 12.12.2023 Dicle Üniversitesi Avrupa Tip paydaş Engelli Öğrenciler Öğrencileri Birliği ile İşbirliği toplantısı Toplantis1 07.12.2023 Öğrenci Buluşması (Gönüllü ve Eğitim ve Engelli Öğrenciler engelli öğrenci tanışma, öneri, Öğretim temenni toplantısı) 12.07.2023 Iç Tetkik Toplantısı Kalite Birim Personelleri 06.12.2023 Özel gereksinimli ögrenci Kalite Engelli öğrenciler memnuniyet anketi Yönetim 04.12.2023 Dünya Engelliler Günü Panel Akademik ve İdari Personel ile kapsamında Engelsiz Hayatlar ögrenciler Paneli" 24.11.2023 Akademik Başarı Ödülü Topluma Birim Amiri 22.11.2023 Kitap Seslendirme Gönüllü Gönüllü Öğrenciler 21.11.2023 Araştırma Merkezi Müdürünün Dış Paydaş Akademisyenler İlahiyat Fakültesi Akreditasyon Etkinlikleri Toplantısına Dış Paydaş olarak katılımı 20.11.2023 Uluslararası Ilişkiler Ofisi Seminer Özel Gereksinimli Öğrenciler tarafından Erasmust öğrenim ve staj hareketliliği semineri 20.11.2023 Araştırma Merkezi Topluma Akademisyenler Müdürümüze plaket Hizmet ve 26.10.2023 Türk Tıp Öğrencileri Birliği ile Eğitim Engelli Öğrenciler Toplantı Öğretim 22.10.2023 Müzik Dinletisi Eğitim ve Gönüllü Öğrenciler 08.10.2023 Öğretmen Adaylarına Sesli Eğitim ve Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Kitap Semineri Öğretim Matematik Öğretmenliği 11.07.2023 Diyarbakır Emniyet Seminer Üniversitemize yeni kayıt Müdürlüğünden bilgilendirme yaptıran engelli öğrenciler 05.10.2023 Engelli Oğrenci Oryantasyon Seminer Engelli Öğrenciler 02.10.2023 Matematik Kursu Eğitim ve Engelli Öğrenciler 28.08.2023 2023-2024 Eğitim Öğretim yılı Eğitim ve Üniversitemizin özel kayıt haftası desteği Öğretim gereksinimli öğrencileri 28.08.2023 2023-2024 eğitim öğretim yılı Eğitim ve Universitemizin Özel YKS tercih desteği Öğretim Gereksinimli Öğrencileri 17.08.2023 Görme Engelliler İçin Yemek Sosyal Görme Engelli bireyler Kitabı Seslendirme Faaliyetler 25.05.2023 Öğretmen Adaylarınin Özel Gereksinimli Oğrenciler Engelsiz Fen ve Doğa Etkinliği Öğretim 22.05.2022 EKKPSS başarı analizi Eğitim ve Engelli Öğrencilerimiz 22.05.2023 KVKK Eğitim Semineri Seminer Birim temsilcileri 18.05.2023 Öğretmen Adaylarından Eğitim ve Görme Engelli öğrenciler Görme Engelli Öğrencilere Öğretim LGS Desteği 02.05.2023 Otizm Farkındalık Semineri Seminer Dicle Üniversitesi 10.04.2023 Burs Başvuru Desteği Eğitim ve Üniversitemizin Özel 08.04.2023 Sesli Kitap Okuma Semineri Seminer Üniversitemizin Matematik 30.03.2023 Sesli Kitap Okuma Eğitimi Eğitim ve Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi 10.03.2023 Kalite Birim Toplantısı Kalite Birim temsilcileri 07.03.2023 Psikososyal Destek Topluma Engelli Bireyler 09.01.2023 EKPSS TERCİH desteği Topluma Tercih Veren Engelli Bireyler Etkinliğin Etkinlik Adı Etkinlik Hedef Kitle Yapıldığı Türü Tarih 27.06.2024 Aile ve Sosyal Çaliştay Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 28.06.2024 Hizmetler Bakanlığı Akademisyenler Bilim Kurulu ve Karar Destek Mekanizmaları Çalıştayına katılım 14.06.2024 2024 Engelsiz Ödül Dicle Üniversitesi Üniversite Odülleri kapsamında, Dicle Üniversitesi üç Turuncu Bayrak Ödülü kazandı 04.06.2024 İşaret Dili Sertifika Kurs Üniversite Öğrencileri 14.05.2024 "Engelsiz Geri Sosyal Gönüllü öğrenciler, engelli öğrenciler Dönüşüm" Sergisi faaliyetler ve Diyarbakır Sur Ozel Eğitim Lisesi 28.05.2024 Diyarbakır'da Sağlık Çalıştay Özel gereksinimli bireyler, Turizmi Çalıştayına akademisyenler, kurum temsilcileri katılım 02.06.2024 Engelsiz LGS desteği Eğitim ve Görme engelli 8. ve 7. sınıf öğrencileri 10.05.2024 Ali İhsan Arslan Görme Dış Paydaş Görme Engelliler Okulu Öğrencileri Engelliler Okulu Bilim Etkinlikleri Şenliğine katılım 24.04.2024 DİCLE Eğitim ve Engelli memur adayları Üniversitesinden öğretim Engelli Memur Adaylarına E-KPSS Desteği (Engelli öğrencilere birebir ders anlatma, soru bankası ve deneme seslendirme 16.04.2024 Engelsiz Masallar Eğitim Görme engelli okul öncesi ve 1. Sınıf Etkinliği Öğretim öğrencileri 03.04.2024 Tıp Fakültesi Eğitim ve Tıp Fakültesi Öğrencileri Öğrencilerine Sesli Öğretim Kitap Eğitimi 15.03.2024 Öğretmen Adayları ve Eğitim ve Ali İhsan Arslan Ilkokulu/Ortaokulu Engelsiz Doğa Etkinliği Öğretim Oğrencileri, gönüllü öğretmen 12.03.2024 Engelli Öğrenci Eğitim ve Engelli Öğrenciler Toplantisi Öğretim 02.03.2024 Dernek Ziyareti Dış Paydaş Merkez Çalışanı 01.03.2024 Gönüllü Öğrenci Eğitim ve Gönüllü Öğrenciler Katılım Formu Öğretim oluştrulmasi 01.03.2024 Engelli Çocuk Hakları Dış Paydaş STK Toplantısına katılım Etkinlikleri 21.02.2024 Ali İhsan Görme Eğitim ve Özel Gereksinimli Öğrenciler Engelliler Okuluna Öğretim Gönüllü Öğrencilerle Ziyaret 16.02.2024 Renkli Hayatlar Dış Paydaş Engelli Bireyler Derneği ile İşbirliği Etkinlikler toplantısı 16.02.2024 Sosyal Bilgiler Eğitim ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Oğretmenliği Öğretim Öğrencileri öğrencileri tarafından görme engelli akranlarına sesli kitap desteği 16.02.2024 Akülü Tekerlekli Topluma Diyarbakır'da ikamet eden bedensel Sandalye Desteği Hizmet ve engelli kadın 16.02.2024 Fen Bilgisi Eğitim ve Fen Bilgisi Öğretmenliği Öğrencileri Öğretmenliği Öğretim Öğrencileri tarafından görme engelli akranlarına sesli kitap desteği 16.02.2024 Tarih Öğretmenliği Eğitim ve Tarih Öğretmenliği Öğrencileri Öğrencileri tarafından Öğretim görme engelli akranlarına sesli kitap desteği 07.02.2024 2024 y1l1 engelsiz Topluma Engelli öğrenciler bayrak ödülleri Hizmet ve başvurusu Sosyal 28.01.2024 2024 Birim Kalite Kalite Birim Çalışanları 11.01.2024 Görme Engelli Eğitim ve Engelli Öğrenciler 10.01.2024 Doktor Adaylarından Eğitim ve Üniversitemiz Doktor Adayları 10.01.2024 Öğretmen Adaylarına Eğitim ve Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi 05.01.2024 Mezun Engelli Mezunlarla Mezun Engelli Öğrencimiz 04.01.2024 Dünya Braille Alfabesi Sunum Üniversite öğrencileri 04.01.2024 Güneydoğu Kariyer Sosyal Üniversitemiz öğrencileri ve • ÖRNEK UYGULAMALAR: 1. Görme Engelli Öğrencilere LGS Desteği: Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 2021 yılından itibaren yürütülen, görme engelli öğrencilerin LGS'ye hazırlık ve sınav süreçlerini desteklemeye yönelik çalışma, 2022 yılında YÖK Üstün Başarı Ödülleri kapsamında Toplumsal Katkı kategorisinde Dicle Üniversitesi'ne ödül kazandırmıştır. Çalışmanın yürütücülüğünü Prof. Dr. Reyhan Gül Güven üstlenmiş ve kendisi de bu çalışma kapsamında YÖK Üstün Başarı Ödülü almıştır. Çalışma kapsamında; • Görme engelli öğrenciler için LGS soru ve deneme sınavları seslendirilmiş, • Erişilebilir sınav materyalleri hazırlanmış, • Öğrencilerin sınava hazırlıklarını desteklemek amacıyla deneme sınavları uygulanmış, • Çalışma ilerleyen yıllarda geliştirilerek canlı LGS deneme sınavları yapılmaya başlanmış, • Üniversite öğrencileri ve ilgili özel eğitim kurumlarıyla iş birliği sağlanmıştır. Bu çalışma, görme engelli öğrencilerin eğitim hakkına, sınavlara eşit koşullarda hazırlanmasına ve yükseköğretime geçiş fırsatlarının güçlendirilmesine yönelik sürdürülebilir ve örnek bir uygulama niteliğindedir. Çalışmanın başlangıcı: 2021 Odül yılı: 2022 Ödül: YÖK Üstün Başarı Ödülü - Toplumsal Katkı Ödül alan: Dicle Üniversitesi ve çalışmanın yürütücüsü Prof. Dr. Reyhan Gül Güven Hedef grup: Görme engelli LGS öğrencileri Güncel uygulamalar: Sesli sınav materyalleri, deneme sınavları ve canlı deneme sınavları. 2. Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) Hazırlık ve Destek Eğitimi (2018-2026): Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, özel gereksinimli öğrencilerimizin kamu istihdamına erişimlerini desteklemek ve eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirmek amacıyla 2018 yılından bu yana ücretsiz EKPSS Hazırlık ve Destek Programı yürütülmektedir. Program kapsamında özel gereksinimli öğrencilere Matematik, Türkçe, Tarih, Coğrafya ve Genel Kültür alanlarında eğitim desteği sağlanmaktadır. Eğitimler, gönüllü öğretmen adayları tarafından yürütülmekte olup konu anlatımları, soru çözüm etkinlikleri, deneme sınavları, bireysel danışmanlık, başvuru ve tercih rehberliği hizmetlerini kapsamaktadır. COVID-19 pandemisi sürecinde yüz yüze eğitimlerin mümkün olmaması nedeniyle program kesintiye uğratılmamış, çevrim içi eğitim modeliyle sürdürülmüştür. Bu kapsamda canlı dersler, dijital eğitim materyalleri, çevrim içi deneme sınavları ve bireysel danışmanlık hizmetleri sunularak özel gereksinimli bireylerin sınava hazırlık süreçleri desteklenmiştir. 2024 yılında yürütülen program kapsamında Dicle Üniversitesinde öğrenim gören öğrenciler ve mezunların yanı sıra farklı illerde yaşayan özel gereksinimli depremzede bireylere de çevrim içi eğitim desteği sağlanmıştır. Böylece programın erişilebilirliği ve toplumsal etkisi artırılmıştır. 2026 yılında ise Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda oluşturulan "ASAL Takım" bünyesindeki 15 gönüllü öğretmen adayı tarafından yaklaşık altı hafta süreyle özel gereksinimli bireylere EKPSS hazırlık desteği verilmiştir . Programın önemli çıktılarından biri de üniversite öğrencilerinin gönüllülük ve sosyal sorumluluk faaliyetlerine aktif katılımının teşvik edilmesidir. Eğitim faaliyetlerinde görev alan gönüllü öğretmen adaylarına program sonunda teşekkür belgesi verilmekte, böylece öğrencilerin toplumsal duyarlılık, kapsayıcı eğitim farkındalığı ve mesleki gelişimlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Program kapsamında 2024 yılında 24 özel gereksinimli öğrenci EKPSS hazırlık sürecine aktif olarak katılmış ve eğitim desteğinden yararlanmıştır. 2026 yılında ise 13 özel gereksinimli öğrenci benzer şekilde hazırlık sürecine dahil edilerek akademik ve sınav odaklı destek almıştır. 2018 yılından günümüze kadar kesintisiz şekilde sürdürülen EKPSS Hazırlık ve Destek Programı ile özel gereksinimli bireylerin kamu istihdamına hazırlanmasına katkı sunulmakta, eğitimde fırsat eşitliği desteklenmekte, üniversite-toplum etkileşimi güçlendirilmekte ve öğrencilerde gönüllülük kültürünün gelişmesine katkı sağlanmaktadır. Cevap 2: Dicle Universitesi'nde özel gereksinimli bireylere yönelik çalışmaların koordinasyonu Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi aracılığıyla yürütülmektedir. Merkez bünyesinde 3 akademik, 2 idari personel görev yapmakta olup, Danışma Kurulu 7 kişiden oluşmaktadır. Ayrıca üniversitenin akademik birimlerinde özel gereksinimli 32 öğrenci akademik danışmanı görev yapmaktadır. Cevap 3: Erişilebilirlik Çalışmaları : 1. Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu: • Engelli parkının aydınlatması iyileştirilmiş ve gece kullanımını kolaylaştırıcı önlemler alınmıştır. 2. Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi: • Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezinde engelli otopark alanı düzenlemesi yapılmıştır. • Mehmet Esra Cansız Kütüphanesinde "Engelsiz Kütüphane" açılmıştır. • YÖK Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülleri başvurusu gerçekleştirilmiştir. • Rektörlük binası girişindeki otopark alanında engelli otoparkı düzenlemesi yapılmıştır. • İlahiyat Fakültesi için erişilebilirlik raporu hazırlanmıştır. Resim: Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezinde engelli otopark alanı düzenlemesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu: • Yüksekokulda engelli asansörü yapılmıştır. İlahiyat Fakültesi: • Fakülte girişlerine rampa ve kenar korkulukları yapılmıştır. • Engelli takip yüzeyleri ile yönlendirmeler yerlere uygulanmıştır. • Engelliler için lavabo ve tuvalet bulunmaktadır; acil durum uyarı sistemi kurulmuştur. • Görme engelli öğrenciler için Braille alfabeli yönlendirme panosu hazırlanmıştır. • Asansör girişlerine yüzey yönlendirmeleri uygulanmıştır. • Camlarda görünürlüğü artırmak amacıyla sarı renkli şeritler uygulanmıştır. Resim: Görme engelli öğrenciler için Braille alfabeli yönlendirme panosu (İlahiyat Fakültesi) Resim: Engelli tuvaletine acil durum uyarı sistemi kurulmuştur (İlahiyat Fakültesi) 5. İktisadi İdari Bilimler Fakültesi: • Engelli erişimi için sarı bant uygulaması yapılmıştır. • Fakülte binasında bulunan, özel gereksinimli öğrenci ve personelin kullandığı iki adet arızalı asansörün bakım ve onarımı 2025 Şubat ayında tamamlanmış, aktif şekilde hizmet vermektedir. • Erişilebilir tuvalet, koridor ve girişlerde "Hissedilebilir Yürüme Yüzeyleri" yapılarak engelli bireylerin bina içindeki tüm WC, lavabo, kantin, sınıf ve amfilere kolayca ulaşmaları sağlanmıştır. Resim: Engelli erişimi için sarı bant uygulaması yapılmıştır (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi) 6. Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezi • Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezinde engelli otopark alanı düzenlemesi yapılmıştır Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi: • Dicle Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 02.12 2025 tarihinde Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu'nda erişilebilirlik durumunun değerlendirilmesine yönelik yerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda "Erişilebilirlik Teknik Değerlendirme Raporu" hazırlanmış ve ilgili birimlere sunulmuştur. • 25 11. 2025 tarihinde Veteriner Fakültesi bünyesinde bulunan Atla Terapi Merkezinde erişilebilirlik odaklı yerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda "Erişilebilirlik Teknik Değerlendirme Raporu" hazırlanmış ve ilgili birimlere sunulmuştur. • YÖK Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülleri başvurusu gerçekleştirilmiş olup sonuçlar henüz açıklanmamıştır. • Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezinde engelli otopark alanı düzenlemesi yapılmıştır. • Mehmet Esra Cansız Kütüphanesinde "Engelsiz Kütüphane" açılmıştır. • YÖK Engelsiz Üniversite Bayrak Ödülleri başvurusu gerçekleştirilmiştir. • Rektörlük binası girişindeki otopark alanında engelli otoparkı düzenlemesi yapılmıştır. • İlahiyat Fakültesi için erişilebilirlik raporu hazırlanmıştır. Resim: Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde Kütüphane ve Dokümantasyon Merkezinde engelli otopark alanı düzenlemesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi: Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 10.07.2025 tarihinde engelli bireylerin merkeze erişimini kolaylaştırmak amacıyla kapsamlı bir erişilebilirlik düzenlemesi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar kapsamında: • Engelli rampası yapılmış, • Binaya engelli yürüyüş yolu döşenmiş, • Güzergâh boyunca yönlendirme levhaları yerleştirilmiş, • Engelli WC düzenlenerek erişilebilir hâle getirilmiştir. Zıya Gökalp Eğitim Fakültesi: Fakülte bahçesi kaldırım güzergâhındaki sarı bantlar standartlara uygun şekilde tamamen yenilenmiştir. Diyarbakır Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu: Yüksekokulda erişilebilirlik düzenlemelerine yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Engelli parkının aydınlatması iyileştirilmiş ve gece kullanımını kolaylaştırıcı önlemler alınmıştır. Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu: Yüksekokulda engelli asansörü yapılmıştır Eczacılk Fakültesi, Mimarlık Fakültesi, Atatürk Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Çermik Meslek Yüksekokulu: Bu birimlerde engelli bireylerin üst katlara erişiminde yaşanan sorunları gidermek amacıyla erişilebilirlik kriterlerine uygun asansör kurulumu talep edilmiştir. İlahiyat Fakültesi: Fakülte girişlerine rampa ve kenar korkulukları yapılmıştır. Engelli takip yüzeyleri ile yönlendirmeler yerlere uygulanmıştır. Engelliler için lavabo ve tuvalet bulunmaktadır; acil durum uyarı sistemi kurulmuştur. Görme engelli öğrenciler için Braille alfabeli yönlendirme panosu hazırlanmıştır. Asansör girişlerine yüzey yönlendirmeleri uygulanmıştır. Camlarda görünürlüğü artırmak amacıyla sarı renkli şeritler uygulanmıştır. • Engelsiz Bayrak Ödülü, üniversitelerde erişilebilirlik standartlarının sağlanmasını ve engelsiz kampüs anlayışının uygulanmasını amaçlayan bir değerlendirme sistemi olup, Dicle Üniversitesi'nin bu doğrultuda yürüttüğü çalışmalar hem erişilebilirlik düzeyini artırmakta hem de engelsiz kampüs hedefine önemli katkı sunmaktadır. Gerçekleştirilen kapsamlı düzenlemeler, Üniversitenin Engelsiz Bayrak Ödülü hedefiyle uyumlu bir şekilde erişilebilirlik çalışmalarını güçlendirdiğini göstermektedir. Birçok birimde hayata geçirilen fiziksel iyileştirmeler, yönlendirme sistemlerinin standartlara uygun hâle getirilmesi, erişilebilirlik raporlamaları ve Engelsiz Kütüphane gibi yenilikçi uygulamalar, erişilebilirlik standartlarını yükselterek bu alandaki hedeflerin büyük ölçüde gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Yapılan çalışmalar sonucunda Üniversitenin Engelsiz Bayrak Ödülü kriterlerini karşılama kapasitesi artmış, gelecekteki ödül başvuruları için kurumsal yetkinliği daha da güçlenmiştir. Tüm uygulamalar engelli bireylerin yaşam kalitesini artırmak, bağımsız hareket etmelerini sağlamak ve erişilebilir ortam oluşturmak amacıyla yapılmıştır. Cevap 4: Dicle Üniversitesi'nde engelli ve özel gereksinimli öğrencilerin eğitime erişimini kolaylaştırmak amacıyla, öğrencilerin bireysel ihtiyaçları doğrultusunda akademik, iletişimsel ve fiziksel düzenlemeler yapılmaktadır. Bu kapsamda; • Görme engelli öğrenciler için ders kitapları ve eğitim materyalleri seslendirilmekte, erişilebilir materyaller hazırlanmakta ve sınavlarda okuyucu/işaretleyici desteği sağlanmaktadır. • Işitme engelli öğrencilerin iletişim ve eğitime erişimini desteklemek amacıyla işaret dili kursları düzenlenmektedir. • Ortopedik engelli öğrenciler başta olmak üzere tüm engel gruplarının kampüs ve eğitim ortamlarına erişimini kolaylaştırmak amacıyla rampa, erişilebilir giriş, asansör, engelli tuvaleti, erişilebilir otopark ve benzeri fiziksel düzenlemeler yapılmaktadır. • Zihinsel ve nörogelişimsel farklılıkları bulunan öğrenciler ile diğer özel gereksinimli öğrenciler için ihtiyaçlarına uygun sınav ve eğitim uyarlamaları gerçekleştirilmektedir. • Uzaktan eğitim döneminde görme engelli öğrenciler için ders materyalleri seslendirilmiş; gerektiğinde ödev, proje ve sesli kayıt gibi alternatif değerlendirme yöntemleri uygulanmıştır. • Özel gereksinimli öğrencilerin sınavlarda ihtiyaç duydukları ek süre, uygun sınav ortamı, okuyucu/işaretleyici ve diğer bireysel düzenlemeler sağlanmaktadır. • Öğrencilere akademik danışmanlık ve rehberlik desteği verilmekte, ilgili akademik birimlerle koordinasyon sağlanmaktadır. Cevap 5: 2020-2026 yılları arasında öğrenim gören yılları arasında öğrenim gören engelli öğrenci sayısı 50 olup program dağılımı ekte (EK-1) sunulmuştur. Üniversitemizde görev yapan akademik personel sayısının 9, idari personel sayısının ise 73 olduğu tespit edilmiş olup, ilgili personel listesi ekte (EK-2) sunulmuştur. Cevap 6: 2020-2026 yılları arasında Dicle Üniversitesi ile Diyarbakır il Milli Eğitim Müdürlüğü ve bağlı özel eğitim kurumları arasında özel eğitim, kapsayıcı eğitim, rehberlik, sosyal-kültürel etkinlikler ve engelli öğrencilerin yükseköğretime geçişine yönelik çeşitli ortak çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda; • Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) tanıtılmış; RAM'ların özel eğitim, rehberlik, değerlendirme ve yönlendirme süreçlerindeki görevleri hakkında bilgilendirme yapılmıştır. • Kapsayıcı eğitim konusunda bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirilmiştir. • Kayapınar Ozel Eğitim Anaokulu ile iş birliği içerisinde özel gereksinimli çocuklara yönelik doğa eğitimi ve masal okuma etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. • Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile ortak çalışmalar yapılarak özel gereksinimli bireylere yönelik eğitim, sosyal ve kültürel etkinlikler düzenlenmiştir. • Sur Özel Eğitim Meslek Lisesi ziyaret edilerek öğrencilerin üniversite ortamını tanımalarına yönelik teknik gezi gerçekleştirilmiştir. Sur Özel Eğitim Meslek Lisesi ile birlikte Engelsiz Materyal Sergisi düzenlenmiştir. • Sur Özel Eğitim Meslek Lisesi ile birlikte engelli bir öğrencinin resim sergisi gerçekleştirilmiştir. • Sur Özel Eğitim Meslek Lisesi öğrenci korosu üniversitede düzenlenen etkinliklere katılarak müzik dinletisi gerçekleştirmiştir. • Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Okulu ile iş birliği içerisinde görme engelli öğrencilerin LGS'ye hazırlıklarına yönelik sesli deneme sınavları, soru bankalarının seslendirilmesi ve sınav uygulamaları gerçekleştirilmiştir (2021 yılından beri bu çalışma gerçekleştirilmektedir). • Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Okulunun TÜBITAK etkinliğine katılım sağlanmış, öğrencilerin bilimsel ve akademik etkinliklere katılımları desteklenmiştir. • Öğretmen adaylarının özel eğitim kurumlarında özel gereksinimli çocuklarla çalışmalarına yönelik uygulamalı eğitim ve Topluma Hizmet Uygulamaları faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. • Özel gereksinimli öğrencilerin yükseköğretime geçişleri ve üniversite yaşamına uyumları konusunda rehberlik ve bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. • Öğrenci ve ailelere yönelik rehberlik, bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Cevap 7: Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi bünyesinde engelli bireylerin ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimini kolaylaştırmaya ve ihtiyaçlarına uygun sağlık hizmeti sunmaya yönelik çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, engelli bireylere yönelik özel olarak yapılandırılmış Entegre ve Öncelikli Hastalar Kliniği hizmet vermektedir. Klinik içerisinde engelli bireylerin ağız ve diş sağlığı muayene ve tedavileri, farklı diş hekimliği branşlarının desteğiyle gerçekleştirilmektedir. Kliniğin Diyarbakır ve çevre illerden başvuran engelli bireylere hizmet sunması amaçlanmaktadır. Engelli bireylerin sağlık kuruluşuna erişimini kolaylaştırmak amacıyla tekerlekli sandalye kullanımına uygun rampalar, erişilebilir tuvaletler ve bina içi düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca engelli hastaların tedavi süreçlerinde daha rahat ve güvenli bir ortamda hizmet alabilmeleri amacıyla uygun fiziksel koşullar ve izole alanlar oluşturulmuştur. Tedavisi genel anestezi gerektiren veya özel koşullarda gerçekleştirilmesi gereken engelli hastalar için Diş Hekimliği Hastanesi bünyesinde genel anestezi altında ağız ve diş tedavilerinin yapılabilmesine yönelik imkânlar bulunmaktadır. Bunlara ek olarak, engelli hastaların güvenliğinin sağlanmasına yönelik hastane afet ve acil durum planları kapsamında olası acil durumlarda hasta ve hasta yakınlarının tahliyesine yönelik uygulamalar yapılmıştır. Bu çalışmalarla engelli bireylerin ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişiminin artırılması, koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinden eşit şekilde yararlanmalarının sağlanması ve tedavi süreçlerinin daha erişilebilir, güvenli ve hasta odaklı şekilde yürütülmesi hedeflenmektedir. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi olarak, eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve topluma hizmet sunumunda "Engelsiz Üniversite" ve "Engelsiz Hastane" vizyonu çerçevesinde hareket edilmektedir. Engelli bireylerin, toplumun ayrılmaz ve saygın birer parçası oldukları bilinciyle; saglık hizmetlerine ve akademik süreçlere eşit, adil ve engelsiz bir biçimde erişimlerini sağlamak en temel kurumsal önceliklerimiz arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, bahsi geçen soru önergesine istinaden Fakültemiz bünyesinde engelli öğrencilerimize, akademik ve idari personelimize ile sağlık hizmeti alan vatandaşlarımıza yönelik yürütülen kapsamlı faaliyetler, petr site e e e pine don fiziki iyileştirmeler ve psikososyal destek mekanizmaları aşağıda ana başlıklar halinde sunulmuştur. 1. Fiziksel Erişilebilirlik ve Bağımsız Yaşam Alanında Yürütülen Çalışmalar Engelli vatandaşlarımızın, ogrencılerımızın ve personelimizin Tip Fakültesi yerleşkemiz ile hastane birimlerimizde bağımsız ve güvenli bir şekilde hareket edebilmelerini sağlamak amacıyla mekânsal erişilebilirlik standartları en üst düzeyde uygulanmaktadır. Bu kapsamda binalarımızın ana girişlerinde ve sirkülasyon alanlarında standartlara tam uyumlu engelli rampaları inşa edilmiştir. Mevcut mimari yapının rampa inşasına uygun olmadığı, eğim veya alan kısıtlılığı bulunan iç mekan merdivenlerinde ise alternatif çözümler devreye sokulmuş, son teknoloji ürünü elektrikli merdiven asansörü (platform) sistemleri kurularak erişim engelleri ortadan kaldırılmıştır. Tesis edilen tüm bu erişilebilirlik donanımlarının, elektrikli rampa ve asansör sistemlerinin sadece kurulumu ile yetinilmemiş, kesintisiz hizmet vermesi adına periyodik yıllık bakımları profesyonel ekiplerce düzenli olarak yapılmakta, cihazların her an çalışır ve kullanıma hazır durumda bulundurulması sağlanmaktadır. Ayrıca, çok katlı binalarımızda dikey dolaşımı sağlamak üzere, engelli bireylerin kullanımına uygun olarak tasarlanmış erişilebilir asansörlerimiz mevcuttur. Bu asansörlerin teknik bakımları da ilgili mevzuat gereğince belirlenen periyotlarda hassasiyetle gerçekleştirilmektedir. 2. Eğitim, Sınav Süreçleri ve Akademik/İdari Personel Destek Faaliyetleri Fakültemizde görev yapmakta olan engelli öğretim üyelerimiz, araştırma görevlilerimiz, idari personelimiz ile öğrenimlerine devam eden engelli Tıp Fakültesi öğrencilerimizin talepleri, önerileri ve ihtiyaçları bizzat Dekanlık makamımızca hassasiyetle takip edilmektedir. Bu bağlamda; Dekanımız, Dekan Yardımcılarımız ve Fakülte Sekreterimizin katılımıyla engelli mensuplarımızla düzenli görüşülmekte ve talepleri doğrultusunda aksiyonlar alınarak kurumsal işleyiş iyileştirilmektedir. Engelli akademisyenlerimizin çalışma şartları, yürürlükteki kanun, yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerinin öngördüğü kurallar çerçevesinde düzenlenmektedir. Özellikle klinik nöbet hizmetleri ve mesai düzenlemeleri, engelli akademisyene kanunun öngördüğü şekilde yerine getirilmektedir. Eğitim alanında ise "eğitimde fırsat eşitliği" ilkesi gereğince, dezavantajlı durumda olan tüm öğrencilerimize sınav süreçleri ve benzeri durumlarda gerekli olan her türlü destek sağlanmaktadır. Bu sayede akademik değerlendirme 3. Psikososyal Destek, Aile Danışmanlığı ve Mahremiyet Temelli Rehberlik Tıp Fakültemiz, öğrencilerinin yalnızca akademik başarılarını değil, ruhsal ve sosyal iyi oluş hallerini de önceliklendirmektedir. Derslerinde akademik sorun yaşayan, adaptasyon güçlüğü çeken veya kişisel/sosyal herhangi bir sorun ile karşılaşan tüm öğrencilerimiz için proaktif bir rehberlik sistemi işletilmektedir. Bu durumlarda, öncelikle öğrencinin mahremiyet kuralları kesin ve tavizsiz bir şekilde gözetilerek aileleri ile görüşmeler planlanmakta, böylece doğru ve destekleyici bir şekilde yönlendirilmeleri sağlanmaktadır. Bununla birlikte, psikiyatrik desteğe ihtiyaç duyan veya ruh sağlığı ile ilgili özel durumu olan öğrencilerimiz, doğrudan Fakültemiz Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na yönlendirilmektedir. Alanında uzman öğretim üyelerimiz tarafından, tıbbi mahremiyet ve etik ilkeler dikkate alınarak psikolojik ve sosyal yardım süreçleri yürütülmektedir. 4. Erken Tanı, Sağlık ve Rehabilitasyon Çalışmaları Fakültemiz Hastanesi koordinasyonunda, engelli bireylerin erken tanı ve tıbbi rehabilitasyonlarına yönelik çalışmalar aralıksız sürdürülmektedir. İlgili tüm sağlık birimlerimiz, engelli vatandaşlarımızın yaşam kalitelerini artırmak ve topluma katılımlarını desteklemek amacıyla en güncel tedavi ve rehabilitasyon protokollerini uygulamaktadır. Cevap 8: -Engelli bireyler ve ailelerine yönelik afet eğitimi gerçekleştirilmiştir. Eğitimlerde afet öncesi hazırlık, afet sırasında doğru davranışlar, tahliye, erişilebilir afet planlaması ve afet sonrasında yapılması gerekenler ele alınmıştır. Böylece yalnızca engelli bireylerin değil, ailelerinin de afetlere hazırlık konusunda bilgi ve farkındalık kazanmaları sağlanmıştır. • 3 Aralık Dünya Engelliler Günü ve Engelliler Haftası kapsamında her yıl engelli bireylerin eğitim hakkı, toplumsal katılımı, erişilebilirlik, özel eğitim, kapsayıcı eğitim, ailelerin rolü ve engelli bireylerin karşılaştıkları sorunlara ilişkin seminer, panel, söyleşi, sergi ve farkındalık etkinlikleri düzenlenmektedir. -İşaret dili kursu düzenlenerek işitme engelli bireylerle iletişimin güçlendirilmesine yönelik farkındalık ve iletişim becerileri desteklenmiştir. -Ali İhsan Arslan Görme Engelliler Okulu ile iş birliği içerisinde görme engelli öğrencilerin LGS'ye hazırlıklarını desteklemek amacıyla sesli deneme sınavları, soru bankalarının seslendirilmesi ve sınav uygulamaları yapılmıştır. -Görme engelli öğrencilerin eğitim materyallerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla ders kitapları, soru bankaları ve diğer eğitim materyalleri seslendirilmiştir. Kariyer Planlama Uygulama ve Araştırma Merkezi açısından konu, özellikle engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitim hayatından çalışma hayatına geçişlerinin desteklenmesi, kariyer farkındalıklarının geliştirilmesi, mesleki yönlendirme, kariyer danışmanlığı, staj ve istihdam süreçlerine erişimlerinin kolaylaştırılması boyutlarıyla değerlendirilmektedir. Merkezimizin temel yaklaşımı; öğrencilerin ve mezunların eğitim süreçleri ile çalışma hayatı arasındaki geçişlerini desteklemek, kariyer planlama ve mesleki gelişim süreçlerine katkı sağlamak, iş ve staj olanaklarına erişimlerini kolaylaştırmak ve üniversite ile iş dünyası arasındaki etkileşimi güçlendirmektir. Bu çerçevede engelli öğrencilerin kariyer gelişiminin desteklenmesi; yalnızca mezuniyet sonrasında istihdama yönlendirme ile sınırlı olmayıp, öğrencinin üniversiteye devam ettiği dönemden itibaren kariyer farkındalığı, yetkinlik geliştirme, mesleki yönlendirme, iş/staj olanaklarına erişim, işverenlerle buluşturulma ve mezuniyet sonrası kariyer desteği süreçlerinin bütüncül olarak ele alınmaktadır. Merkezin engelli bireylerin istihdamedilebilirliği, kariyer danışmanlığı ve staj süreçleriyle bağlantılı faaliyetleri olduğunu göstermek mümkündür. Özellikle İŞKUR iş birliği, staj yönlendirmeleri, Teleperformance işletmesinde mezun istihdam çalışmaları, kariyer danışmanlığı ve iş dünyasıyla yapılan iş birlikleri bu açıdan destekleyici faaliyetlerdir. Bunun yanında, Universite Tanıtım Fuarı, Yeni Öğrencilere Oryantasyon Etkinliği, Üniversite Bölüm Tanıtım Günleri, YKS tercih/tanıtım faaliyetleri, Kariyer Merkezi tarafından öğrencilere yönelik genel bilgilendirme faaliyetleri, Ulusal Staj Programı, KYK öğrencilerine yönelik bilgilendirme faaliyetleri ile Merkezimiz tarafından yürütülen kariyer danışmanlığı, kariyer etkinlikleri, iş ve staj ilanlarının duyurulması, işverenlerle öğrencilerin/mezunların buluşturulmasına yönelik faaliyetler, kariyer eğitimleri ve üniversite-iş dünyası etkileşimini geliştirmeye yönelik çalışmaların, engelli öğrencilerin de eşit biçimde yararlanabileceği şekilde yürütülmesi esastır. Bununla birlikte, akademik çalışmalar, özel eğitim uygulamaları, psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet ve aile destek programları bakımından asıl sorumlu birimlerin ilgili akademik birimler ve Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi olduğu; Kariyer Merkezi'nin ise söz konusu çalışmaların kariyer planlama, mesleki yönlendirme, staj ve istihdam boyutlarına katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir. Merkezimizin görev alanıyla doğrudan ilişkili olarak; Diyarbakır'ın genç nüfusu, kırsal yapısı, tarımsal üretim potansiyeli, sanayi ve hizmet sektörü dikkate alınarak engelli bireylerin istihdam edilebilirliğinin artırılması amacıyla mesleki eğitim, kariyer danışmanlığı, staj, sertifika programları, işveren iş birlikleri ve mezun izleme modeli geliştirilip geliştirilmediğini konu almaktadır. Bu kapsamda Kariyer Planlama Uygulama ve Araştırma Merkezi; öğrencilerin ve mezunların kariyer gelişimlerini desteklemek, iş ve staj olanaklarına erişimlerini kolaylaştırmak, iş dünyası ile üniversite arasındaki iş birliğini geliştirmek ve öğrencilerin istihdam edilebilirliklerini artırmaya yönelik faaliyetler yürütmektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer gelişimlerinin desteklenmesinde; kariyer danışmanlığı, kariyer planlama faaliyetleri, iş ve staj ilanlarının öğrencilere duyurulması, işverenlerle gerçekleştirilen etkinlikler, kariyer fuarları, kurum/işletme ziyaretleri, mesleki ve kişisel gelişim eğitimleri, seminerler, teknik geziler ve benzeri faaliyetler önemli araçlar olarak kullanılmaktadır. Bu faaliyetlerden engelli öğrencilerin de yararlanması ve ihtiyaçları doğrultusunda kariyer planlama süreçlerine dahil edilmeleri önem taşımaktadır. Engelli öğrencilerin istihdam edilebilirliklerinin artırılması bakımından önümüzdeki dönemde; • engelli öğrenciler için özel kariyer danışmanlığı ve yönlendirme çalışmalarının geliştirilmesi, • engelli öğrencilerin uygun staj ve iş fırsatlarına erişimlerinin desteklenmesi, • işverenlere engelli istihdamı konusunda farkındalık kazandırılması, • engelli öğrencilerin yetkinliklerinin işverenlerle buluşturulması, • kariyer eğitimlerinde erişilebilirlik ve kapsayıcılık yaklaşımının güçlendirilmesi, • mezuniyet sonrası istihdam durumlarının izlenmesi, • kamu kurumları, özel sektör, meslek kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliklerinin artırılması gibi çalışmaların geliştirilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Cevap 9: Mühendislik Fakültesi olarak Engelli öğrencilerin fakülte binalarına ve eğitim alanlarına erişimlerini kolaylaştırmak amacıyla fiziksel erişilebilirliğin geliştirilmesine yönelik çalışmalar da yürütülmektedir. Bu kapsamda asansörlerin erişilebilirliği ve kullanımı, merdiven ve korkulukların düzenlenmesi, engelli öğrencilerin kullanımına uygun tuvaletlerin oluşturulması ile gerekli bakım ve onarım çalışmalarının yapılması gibi fiziki düzenlemeler gerçekleştirilmektedir. Eğitim-öğretim ortamlarının öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun ve erişilebilir hale getirilmesine yönelik iyileştirmeler sürdürülmektedir. Ayrı [… metnin devamı TBMM kaydında] --- **Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “2020'den bu yana Dicle Üniversitesi tarafından engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47635, 7 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47635-2020-den-bu-yana-dicle-universitesi-tarafindan-engelli-bireylere-yonelik-gerceklestirilen (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/38fd901c-ed31-4753-b0cd-019fe0d7d8d5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.