# Türkiye ile Suriye, İran ve Irak arasındaki dış ticaret hacmine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/47812 - **Veren:** Mustafa Bilici (AK Parti, İzmir) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 11 Ağustos 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 25 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f120434-0146-48fe-a523-019ff50ebec5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47812-turkiye-ile-suriye-iran-ve-irak-arasindaki-dis-ticaret-hacmine-iliskin > Mustafa Bilici (AK Parti), 11 Ağustos 2026 tarihinde 7/47812 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 25 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM Iç tüzüğü 'nün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Türkiye; Suriye, Irak ve İran ile uzun kara sınırına sahip olup, bu ülkelerle geliştirilecek ticari ilişkiler hem bölgesel kalkınma hem de ülkemizin ihracat hedefleri açısından stratejik önem taşımaktadır. Bölgede yaşanan gelişmeler, ulaşım koridorları, sınır kapılarının etkin kullanımı ve yeniden imar süreçleri dikkate alındığında, komşu ülkelerle ticaretin daha da geliştirilmesine yönelik planlamaların kamuoyu ile paylaşılması önem arz etmektedir. Sorular 1. Türkiye'nin Suriye, Irak ve İran ile son üç yıla ait dış ticaret hacmi ülke bazında ne kadardır? 2. Bu ülkelere yapılan ihracatın artırılması amacıyla Ticaret Bakanlığınca yürütülen yeni program ve teşvikler nelerdir? 3. Suriye'nin yeniden imar sürecinde Türk firmalarının daha etkin rol alabilmesi için yürütülen çalışmalar nelerdir? 4. Irak Kalkınma Yolu Projesi'nin Türkiye'nin dış ticaretine sağlayacağı katkıya ilişkin Bakanlığınızın öngörüleri nelerdir? 5. İran ile ticarette karşılaşılan gümrük, ödeme sistemi ve lojistik kaynaklı sorunların çözümüne yönelik hangi adımlar atılmaktadır? 6. Sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması ve ticaretin hızlandırılması amacıyla yürütülen çalışmalar nelerdir? 7. Önümüzdeki beş yıl içinde Suriye, Irak ve İran ile dış ticaret hacmine ilişkin Bakanlığınızın hedefi nedir? Adres: TBMM Halkla Ilişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 Çankaya ANKARA ## Bakanlığın cevabı İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Mustafa BİLİCİ tarafından verilen 7/47812 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. İzmir Milletvekili Sayın Mustafa BİLİCİ'ye Ait 7/47812 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 7) Şirketlerimizin ihracata hazırlanması ve uluslararası pazarlarda rekabet avantajı kazanmaları amacıyla kapasitelerinin güçlendirilmesi, ürünlerinin yurt dışında tanıtımı, pazarlanması, tutundurulması ve markalaşmasının desteklenmesine yönelik giderler ile ihracatımızın sürdürülebilir artışının sağlanması için 5973 sayılı Ihracat Destekleri Hakkında Karar ile 5986 sayılı E-Ihracat Destekleri Hakkında Karar çerçevesinde ihracat destekleri sağlanmaktadır. Ayrıca, ihracatçılarımızın finansmana erişiminin kolaylaştırılması amacıyla Türk Eximbank, Türk Ticaret Bankası ve İhracatı Geliştirme Anonim Şirketi (İGE A.Ş.) ile iş birliği içinde çalışmalarımız sürdürülmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak ihracatçılarımızın dış pazarlara açılımını ve rekabet gücünü artırmaya yönelik çok boyutlu politikalar yürütülmekte, bu doğrultuda "İslam İşbirliği Teşkilatı (İIT) Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi" gibi birçok strateji kurgulanmaktadır. Firmalarımızın desteklerden etkin şekilde faydalanmasını sağlamak amacıyla, 5973 sayılı Karar çerçevesinde her yıl ihracatta hedef ülkeler belirlenmektedir. 2026 yılı için ihracat potansiyelimiz bulunan, Suriye ve Irak'ın da dahil olduğu farklı coğrafyalardan 60 ülke hedef ülke olarak belirlenmiş olup, bu ülkelere yönelik yapılan faaliyetlerde ilave destekler sağlanmaktadır. Bakanlığımızca yürütülen söz konusu destek ve politika araçlarıyla, firmalarımızın diğer ülkelere olduğu gibi Suriye, Irak ve İran pazarlarına da erişiminin kolaylaştırılması, pazara giriş maliyetlerinin azaltılması ve yeniden yapılanma sürecinde ortaya çıkan fırsatlardan daha etkin ve sürdürülebilir biçimde yararlanmaları hedeflenmektedir. Öte yandan, 26/2/2026 tarihli ve 10962 sayılı Hizmet Ihracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar çerçevesinde bilişim, danışmanlık, dijital aracılık, eğitim, finansal teknolojiler, gastronomi, fuarcılık ve kongre turizmi, kültürel ve kreatif endüstriler, lojistik ve taşımacılık, sağlık ve spor turizmi, teknik müşavirlik veya uygunluk değerlendirme sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcılar ile ilgili iş birliği kuruluşlarına yönelik çeşitli destek programları yürütülmektedir. Söz konusu desteklerle hizmet ihracatçılarımızın kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi, uluslararası pazarlara erişimlerinin kolaylaştırılması, bu pazarlardaki rekabet güçleri ve pazar paylarının artırılması, markalaşmalarının teşvik edilmesi ve ülkemizin hizmet ihracatı ile yurt dışı kaynaklı gelirlerinin artırılması amaçlanmaktadır. Anılan destek uygulamaları bakımından fuarcılık ve kongre turizmi, teknik müşavirlik ve müteahhitlik ile bilişim sektörleri için Suriye; eğitim sektörü için İran; fuarcılık ve kongre turizmi, teknik müşavirlik ve müteahhitlik, lojistik ve taşımacılık ve eğitim sektörü için Irak, hedef ülkeler listesinde bulunmaktadır. Ayrıca, 10962 sayılı Karar kapsamında, 2026 yılının Ağustos ayı itibarıyla Suriye'de düzenlenen 2 adet fuar bireysel katılımı desteklenen yurt dışı etkinlikler listesinde; Irak'ta düzenlenen 11 adet fuar bireysel katılımı desteklenen yurt dışı etkinlikler listesinde, 1 adet organizasyon ise desteklenen yurt dışı etkinlik organizasyonları listesinde; İran'da düzenlenen 2 adet fuar bireysel katılımı desteklenen yurt dışı etkinlikler listesinde yer almaktadır. Bilindiği üzere, savaşın yıkıcı etkileri nedeniyle Suriye birçok alanda yeniden imara ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda, hizmet sektörlerimiz Suriye'de yatırım yapmaya yönlendirilmekte, açılan ihalelerden haberdar edilmekte ve anılan ülke yetkilileri ile sürekli temas kurulmaktadır. Bu kapsamda, yeni dönemde ortaya çıkacak iş imkânlarından fırmalarımızın etkin bir biçimde yararlanabilmesi adına Bakanlığımızca ticari diplomasi taaliyetleri sürdürülmektedir. Irak Kalkınma Yolu Projesi'nin hayata geçirilmesiyle birlikte, Avrupa ile Asya arasındaki mal ticaretinin Türkiye ve Körfez üzerinden daha ucuz maliyetle gerçekleştirilmesiyle ülkemizin küresel ticaretteki merkezi rolünün pekiştirilmesi öngörülmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak ticaretin en hızlı ve güvenli şekilde gerçekleştirilmesi daimi hedefimizdir. Bu amaçla gümrük kapıları modernize edilmekte ve dijital uygulamalarla kapılardaki gümrük işlem süreleri en aza indirilmeye çalışılmaktadır. Komşu ülke gümrüklerinde sistem arızası, bazı peronların çalıştırılmaması, personel yetersizliği ve rotasyonu, zaman zaman devreye alınan ilave tedbir ve kontroller de ülkemizden çıkış yapmak için bekleyen taşıtların kara gümrük kapısında uzun süreler geçirmesine neden olabilmektedir. Bu tür durumlarla karşılaşıldığında çözüm için ivedilikle müdahale edilmekte ve gerekli önlemler alınmaktadır. Bununla birlikte, gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve beklemelerin azaltılması kapsamında diğer kurumlar ve valiliklerle birlikte çalışmalar yapılmakta olup, bu kapsamda gümrük kapılarında görev yapan diğer kurumların da 7/24 hizmet vermesi yönünde tedbirler alınmaktadır. Bakanlığımızca gümrük sahalarındaki araç giriş ve çıkışları ile işlem yoğunluğu sürekli izlenmekte, ithalat, ihracat ve transit rejimi kapsamında gerçekleştirilen işlemler vardiyalı çalışma sistemi içerisinde 7 gün 24 saat esasına göre yürütülmekte olup, uluslararası ticaretin aksamaması amacıyla mevcut personel ve fiziki imkânlar azami verimlilikle kullanılmaktadır. Güvenilirliği kanıtlanmış firmalara gümrük işlemlerinde birtakım kolaylıklar ve ayrıcalıklar sağlayarak bahse konu firmaların gümrük işlemlerinin hızlı gerçekleştirilmesine imkân veren "Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS)" uygulaması 2014 yılından beri Bakanlığımızca yürütülmektedir. Diğer taraftan, Bakanlığımızca gümrük kapılarındaki işlem sürelerinin azaltılması, sınır geçişlerinin hızlandırılması ve uluslararası ticaretin kesintisiz şekilde sürdürülebilmesi amacıyla; fiziki altyapının güçlendirilmesi, teknolojik kapasitenin artırılması, dijital uygulamaların yaygınlaştırılması ve komşu ülke gümrük idareleriyle koordinasyonun geliştirilmesine yönelik çalışmalar aralıksız sürdürülmekte, sürekli artan dış ticaret hacmimiz de göz önünde bulundurularak gümrük kapılarımız ve tesislerimiz modernize edilmekte, kapasiteleri artırılmakta, sınır geçiş süreçlerinin etkin şekilde yürütülmesini teminen komşu ülke gümrük idareleriyle Gümrük Idareleri Başkanları düzeyinde düzenli istişare mekanizmaları işletilmektedir. Son olarak, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında istatistiksel bilgilerin saklanması, kullanıcıya sunulması, söz konusu alanlara ilişkin sistemlerin geliştirilmesi ve bu amaçla ulusal ve uluslararası bir bilgi ağı ve bilgi akış sisteminin oluşturulmasını koordine etme görevi Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) uhdesinde bulunmaktadır. Bu veriler TÜİK tarafından aylık ve yıllık bazda düzenli olarak ve şeffaf bir şekilde tüm kamuoyunun bilgisine açıktır. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Bilici (AK Parti, İzmir). “Türkiye ile Suriye, İran ve Irak arasındaki dış ticaret hacmine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47812, 11 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47812-turkiye-ile-suriye-iran-ve-irak-arasindaki-dis-ticaret-hacmine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f120434-0146-48fe-a523-019ff50ebec5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.