# 2020'den bu yana Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/48030 - **Veren:** Ali Karaoba (CHP, Uşak) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 19 Ağustos 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 23 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1055a64e-ec75-46c3-9be8-01a01df85786 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48030-2020-den-bu-yana-sivas-cumhuriyet-universitesi-tarafindan-engelli-bireylere-yonelik-gercek > Ali Karaoba (CHP), 19 Ağustos 2026 tarihinde 7/48030 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 23 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C. Millî Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim. Saygılarımla, Üniversiteler yalnızca akademik bilgi üreten kurumlar değil; bulundukları şehirlerin ekonomik, sosyal, kültürel ve bilimsel potansiyelini toplumsal faydaya dönüştürmesi beklenen kamusal yapılardır. Bu sorumluluğun en önemli başlıklarından biri de engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitime, üretime, istihdama ve sosyal yaşama eşit katılımını sağlayacak çalışmaların geliştirilmesidir. Sivas ili; İç Anadolu'nun en geniş yüzölçümüne sahip illerinden biri olması, çok sayıda ilçesi ve kırsal yerleşimi, sert kış koşulları, ulaşım ihtiyaçları, tarım ve hayvancılık potansiyeli, sanayi ve organize sanayi bölgeleri, sağlık hizmetleri kapasitesi, tarihî ve kültürel mirası, genç nüfusu ve bölgesel hizmet merkezi niteliğiyle özel öneme sahip illerden biridir. Bu yapı, engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitim, sağlık, ulaşım, istihdam, sosyal yaşam ve kamusaPhizmetlere erişimini doğrudan etkilemektedir. Sivas'ta engelli bireylerin yükseköğretime erişimi yalnızca üniversiteye kayıt yaptırabilme meselesi değildir. İlçelerden, beldelerden ve köylerden merkeze ulaşım, kış koşullarında kampüse erişim, kampüs içi hareketlilik, barınma, yemekhane, sağlık hizmetlerine erişim, dijital altyapı, ders materyallerinin erişilebilirliği, sınav uyarlamaları, psikososyal destek, sosyal-kültürel etkinliklere katılım, ailelerin bilgilendirilmesi ve mezuniyet sonrası istihdam olanakları birlikte değerlendirilmelidir. Sivas gibi geniş coğrafyaya yayılan ve ilçeler arası mesafelerin belirgin olduğu bir şehirde, engelli öğrenciler için küçük görülen her erişim eksikliği eğitim hakkının fiilen sınırlanmasına yol açabilir. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi; ilin yükseköğretim kapasitesini güçlendiren, genç nüfusun eğitim olanaklarını artıran ve Sivas'ın sosyal, ekonomik, sağlık, kültürel ve bilimsel gelişimine katkı sunması beklenen en önemli kamusal kurumlardan biridir. Üniversitenin tıp, diş hekimliği, eczacılık, sağlık bilimleri, eğitim, mühendislik, iktisadi ve idari bilimler, fen-edebiyat, ilahiyat, veterinerlik, mimarlık, güzel sanatlar, spor, turizm, meslek yüksekokulları, sosyal bilimler, tarım, hayvancılık, yerel kalkınma ve kültürel çalışmalar alanındaki kapasitesi, engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitime erişimi ve toplumsal yaşama katılımı bakımından özel bir sorumluluk doğurmaktadır. Üniversitede Cumhuriyet Üniversitesi Engelli Birimi (CENGEL) bulunmakta, bu birime ait ayrı bir web sayfası da yer almaktadır. Ancak web sayfasında birime ait faaliyet raporları, üniversitede engelli alanında gerçekleşen projeler ve çalışmalarla ilgili detaylı bilgiler yer almamaktadır. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin engelli bireylere yönelik çalışmaları yalnızca kampüs içinde rampa, asansör veya fiziki düzenlemelerle sınırlı kalmamalıdır. Üniversite; Sivas'ın geniş kırsal yapısını, sert iklim koşullarını, tarım ve hayvancılık potansiyelini, sanayi ve organize sanayi bölgeleriyle ilişkisini, sağlık hizmetleri kapasitesini, genç nüfusunu ve sosyal destek ihtiyaçlarını dikkate alarak engelli bireylerin mesleki beceri kazanmasına, istihdama hazırlanmasına, sosyal yaşama katılmasına ve bağımsız yaşam becerilerinin güçlendirilmesine yönelik somut çalışmalar yürütmelidir. Sivas'ta özellikle engelli öğrencilerin kampüse ulaşımı, eğitim materyallerine erişimi, dijital sistemleri kullanabilmesi, laboratuvar ve uygulamalı eğitimlere katılımı, sosyal-kültürel etkinliklerden yararlanması, spor alanlarına erişimi, staj süreçlerinde desteklenmesi ve sağlık hizmetlerine ulaşabilmesi büyük önem taşımaktadır. Üniversitenin tıp, sağlık bilimleri, eğitim, sosyal hizmet, psikoloji, mühendislik, veterinerlik, ziraat, spor ve meslek yüksekokulları aracılığıyla engelli bireylerin sağlık, rehabilitasyon, özel eğitim, yerel üretim, sanayi, tarım, hayvancılık, teknoloji, kamu hizmetleri ve sosyal hizmet alanlarında desteklenmesi beklenmektedir. Ayrıca Sivas gibi il merkezi ile ilçeleri arasında eğitim, ulaşım, sağlık ve istihdam hizmetlerine erişimin farklılaşabildiği bir şehirde, üniversite ile Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, IŞKUR, belediyeler, kaymakamlıklar, organize sanayi bölgeleri, meslek odaları, tarım ve hayvancılık örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve engelli dernekleri arasında güçlü bir koordinasyon kurulması gerekmektedir. Özel eğitimden yükseköğretime geçiş, rehberlik, aile desteği, sağlık ve rehabilitasyon hizmetleri, mesleki yönlendirme ve istihdam başlıkları ancak kurumlar arası ortak çalışma ile etkili hale gelebilir. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin engelli bireylere yönelik çalışmalarının şeffaf, ölçülebilir, sürekli ve yerel ihtiyaçlara duyarlı olması gerekmektedir. Bu nedenle Sivas ili ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi özelinde 2020-2026 döneminde yürütülen çalışmaların kapsamlı biçimde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; 1. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik gerçekleştirilen faaliyetler, projeler, programlar, etkinlikler ve kurumsal düzenlemeler nelerdir? 2. Sivas Cumhuriyet Universitesi'nde engelli bireylere yönelik koordinasyon hangi birimler aracılığıyla yürütülmektedir? Bu birimlerde görev yapan personel sayısı kaçtır? 3. 2020-2026 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi kampüslerinde erişilebilirlik kapsamında yapılan fiziki düzenlemeler nelerdir? Bu düzenlemeler hangi yerleşkelerde, fakültelerde, yüksekokullarda, meslek yüksekokullarında, hastanede, kütüphanelerde, laboratuvarlarda, yemekhanelerde, spor alanlarında ve sosyal tesislerde uygulanmıştır? 4. Aynı dönemde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde görme, işitme, ortopedik, zihinsel, nörogelişimsel, süreğen hastalık veya diğer engel gruplarına sahip öğrencilerin eğitime erişimini kolaylaştırmak amacıyla hangi akademik uyarlamalar yapılmıştır? 5. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde 2020-2026 yılları arasında öğrenim gören engelli öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin engel gruplarına, fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokulu, enstitü, program ve yıllara göre dağılımı nasıldır? 6. Aynı dönemde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde görev yapan engelli akademik personel ve engelli idari personel sayısı kaçtır? Bu personelin birimlere ve unvanlara göre dağılımı nasıldır? 7. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ile Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü arasında 2020-2026 yılları arasında özel eğitim, kapsayıcı eğitim, rehberlik, engelli öğrencilerin yükseköğretime geçişi ve aile bilgilendirme çalışmaları kapsamında yürütülen ortak çalışmalar nelerdir? 8. Sivas'ın geniş coğrafyası, sert kış koşulları, kırsal yerleşim yapısı, ilçe-köy bağlantıları ve ulaşım güçlükleri dikkate alınarak engelli öğrencilerin kampüse ulaşımı, barınması ve kampüs içi hareketliliği için özel düzenlemeler yapılmış mıdır? 9. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından engelli öğrencilerin ders materyallerine, sınavlara, laboratuvarlara, klinik uygulamalara, staj süreçlerine, uzaktan eğitim altyapılarına ve dijital platformlara erişimi için hangi destekler sağlanmaktadır? 10. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin tıp, diş hekimliği, sağlık bilimleri, eğitim, sosyal bilimler, mühendislik, veterinerlik, ziraat, spor, meslek yüksekokulları ve ilgili akademik birimleri tarafından engelli bireylerin bağımsız yaşam becerilerini, psikososyal destek süreçlerini, toplumsal katılımını ve eğitim hakkını desteklemeye yönelik hangi çalışmalar yürütülmüştür? 11. Sivas'ın yerel kalkınma dinamikleri dikkate alınarak engelli bireylerin tarım, hayvancılık, sanayi, sağlık, turizm, el sanatları, dijital beceriler, kamu hizmetleri ve sosyal hizmet alanlarında beceri kazanmasına yönelik özel bir çalışma yürütülmüş müdür? 12. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından engelli bireylerin istihdam edilebilirliğini artırmak amacıyla mesleki eğitim, kariyer danışmanlığı, staj, sertifika programı, işveren iş birliği veya mezun izleme modeli geliştirilmiş midir? 13. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireyler odağında TÜBITAK, Erasmus+, Avrupa Birliği fonları, Birleşmiş Milletler programları, kalkınma ajansı destekleri veya benzeri ulusal/uluslararası projeler yürütülmüş müdür? Yürütüldüyse bu projelerin konuları, bütçeleri, ortakları ve çıktıları nelerdir? 14. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ile Sivas Belediyesi, ilçe belediyeleri, kaymakamlıklar, Aile ve Sosyal Hizmetler II Müdürlüğü, II Sağlık Müdürlüğü, IŞKUR, organize sanayi bölgeleri, meslek odaları, tarım ve hayvancılık örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve engelli dernekleri arasında 2020-2026 döneminde yürütülen iş birlikleri nelerdir? 15. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde dijital erişilebilirlik bakımından web siteleri, öğrenci bilgi sistemleri, uzaktan eğitim altyapıları, kütüphane hizmetleri, başvuru sistemleri ve kurumsal dijital platformlar engelli bireylerin kullanımına uygun mudur? 16. Sivas'ın ilçelerinden ve kırsal mahallelerinden gelen engelli öğrencilerin ulaşım, barınma, kampüs içi hareketlilik, yemekhane, sağlık hizmetleri, sosyal-kültürel etkinlikler ve akademik destek hizmetlerine erişiminde tespit edilen başlıca sorunlar nelerdir? 17. 2020-2026 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'ne veya Bakanlığınıza CİMER üzerinden iletilen ve engelli bireylerle ilgili başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların konu başlıklarına göre dağılımı nasıldır? 18. Sivas ili özelinde engelli ve özel gereksinimli bireylerin yükseköğretime erişimi, kampüs yaşamına katılımı, mezuniyet sonrası istihdamı, sağlık ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanması, sosyal yaşama dahil olması ve bağımsız yaşam becerilerinin güçlendirilmesi bakımından tespit edilen başlıca sorunlar nelerdir? 19. Bu sorunların çözümüne yönelik olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nın Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas il Milli Eğitim Müdürlüğü, yerel yönetimler, kamu kurumları, organize sanayi bölgeleri, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte yürüttüğü veya 2026 ve sonrası için planladığı özel bir çalışma, program veya strateji belgesi bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımıza İlgi'de kayıtlı yazıyla iletilen Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/48030 ve 7/48031 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 65310 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek'te yer almaktadır. YIK T.C. ·03- Sayı : E-57802651-610-65310 Konu : Soru Önergeleri-7/48030 Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiş olup Sivas Cumhuriyet 5997980348 - Sayı : E-30182376-610-758008 11.09.2026 Konu : Soru Önergeleri-7/48030 İlgi yazı gereğince, Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/48030 esas numaralı yazılı soru önergesinde yer alan sorulara ilişkin Üniversitemizce hazırlanan cevaplar ve belgeler Ek'te sunulmuştur. 1. Soru Önergesi (39 Sayfa) 2. Ek-1 (43 Sayfa) 3. Ek-2 (9 Sayfa) 4. Ek-3 (1 Sayfa) 1. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik gerçekleştirilen faaliyetler, projeler, programlar, etkinlikler ve kurumsal düzenlemeler nelerdir? Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığımıza bağlı kültür merkezleri, spor salonları ve benzeri tesislerimiz; başta Dünya Engelliler Haftası olmak üzere, engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen çeşitli etkinlikler kapsamında her yıl ilgili kurum ve kuruluşların kullanımına tahsis edilmektedir. Bunun yanı sıra, Engelliler Haftası kapsamında yaklaşık 50 öğrenciye ücretsiz yemek ikramında bulunulmuştur. Ayrıca, Daire Başkanlığımızın denetiminde faaliyet gösteren öğrenci toplulukları tarafından her yıl 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında farkındalık oluşturmak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlenmekte ve farkındalık stantları kurulmakta olup bu kapsamda kulüplerimizle iş birliği içerisinde destek olunmaktadır. (Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı) -Bu kapsamda, Kasım 2025 tarihinde "Dezavantajlı Gruplar İçin Erişilebilirliği Artırmaya Yönelik Web Sitesi Tasarımı" konulu bir farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir. Etkinlik kapsamında, görme engelli birey Selman DEVECIOĞLU konuşmacı olarak davet edilmiş; görme engelli bireylerin günlük yaşamda ve çalışma hayatında karşılaştıkları erişilebilirlik sorunları, dijital ortamlara erişimde yaşanan güçlükler ve bu sorunların giderilmesine yönelik çözüm önerileri konusunda katılımcılara deneyimlerini aktarmıştır. Söz konusu çalışma, Üniversitemizin erişilebilirlik, fırsat eşitliği, kapsayıcılık ve dezavantajlı grupların toplumsal yaşama ve çalışma hayatına etkin katılımının desteklenmesi yönündeki kurumsal yaklaşımına katkı sağlayan faaliyetlerden biri olarak gerçekleştirilmiştir. (Bilgi -2020-2026 yılları arasında, 657 Sayılı Devlet Memurlarını Kanunu'nun 53'üncü maddesi gereğince %3 oranında memur, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 30'uncu maddesi gereğince de % 4 oranında sürekli işçi engelli personel alımı yapılmıştır. (Personel Daire Başkanlığı) Fakültemiz Sosyal Hizmet Bölümü tarafından engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik aşağıda belirtilen etkinlikler gerçekleştirilmiştir: 1. Sağır Kültürü ve İşaret Dili Eğitimi (2026) 2. Görme engelli bireylere yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla Engelleri Değil Farkındalığı Büyüt Etkinliği (2025) 3. Bağımlı Bireye Yaklaşım Etkinliği (2025) 4. Sivas Engelliler Kültür Merkezi Ziyareti (2024) Şehit Halil Kantarcı İşitme Engelliler İlkokulu ve Özel Eğitim Meslek Lisesi Ziyareti (2024) 5. İhramcızade İsmail Hakkı Toprak Huzurevi Ziyareti (2024) 6. Engelliler ile Kermes Etkinliği (2022) 7. Fakültemiz Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından 2020-2026 yılları arasında dezavantajlı grupların ve özel gereksinimli bireylerin eğitim süreçlerine etkin ve eşit biçimde katılımlarını desteklemeye yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Bu kapsamda özellikle kapsayıcı eğitim, fırsat eşitliği, öğrenci merkezli eğitim anlayışı ve erişilebilirlik ilkeleri doğrultusunda akademik ve fiziksel düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde engelli ve özel gereksinimli öğrencilerin Üniversite ve Bölüm mekânlarına erişimini kolaylaştırmak amacıyla fiziksel erişilebilirliğe yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda, öğrencilerin ihtiyaçları gözetilerek engelli kullanımına uygun tuvalet oluşturulmuş ve engelli asansörü hizmete sunulmuştur. Gerçekleştirilen bu düzenlemeler sayesinde hareket kısıtlılığı bulunan öğrencilerin bölüm binası içerisindeki farklı katlara ve temel fiziki ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri alanlara daha güvenli ve bağımsız biçimde erişmeleri desteklenmiştir. Söz konusu fiziksel düzenlemeler, Bölümün yalnızca akademik süreçlerde değil, eğitim ortamının fiziksel koşullarında da erişilebilirlik ve fırsat eşitliğini gözettiğini göstermektedir. Böylece engelli öğrencilerin eğitim-öğretim faaliyetlerine katılımını güçlendiren, bağımsız hareket edebilmelerini destekleyen ve üniversite yaşamına tam katılımlarının önündeki fiziksel engelleri azaltan bir öğrenme ortamının oluşturulmasına katkı sağlanmıştır. Bunun yanı sıra, dezavantajlı gruplar başta olmak üzere sınıf yönetiminin farklı boyutlarına yönelik yeni eğitimler uygulanmıştır. Söz konusu eğitimlerde sınıf içi liderlik, eğitim-öğretim sürecinin planlanması, sınıfta etkili iletişim, sınıfta davranış yönetimi, etkinlik yönetimi, zaman yönetimi ve değerlendirme gibi konular ele alınmıştır. Eğitimlerin içeriğinde Avrupa Birliği Yeterlikler Çerçevesi ve FEDEK akreditasyon ölçütleri de dikkate alınarak öğretim elemanlarının kapsayıcı ve öğrenci merkezli eğitim süreçlerini daha etkin biçimde yürütmelerine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde dezavantajlı ve özel gereksinimli öğrencilerin yalnızca eğitim-öğretim süreçlerine değil, Bölümün fiziksel ve sosyal yaşamına da eşit ve etkin biçimde katılımını sağlama yönünde bir yaklaşım benimsendiği görülmektedir. Fiziksel erişilebilirlik düzenlemeleri ile akademik süreçlerdeki uyarlamaların birlikte yürütülmesi, kapsayıcı eğitim anlayışının bütüncül bir şekilde uygulanmasına katkı sağlamaktadır. (Edebiyat Fakültesi) 2020-2026 döneminde engelli bireylere yönelik 20 Nisan-26 Haziran 2026 tarihleri arasında Öğrenci Dekanlığı ve Merkez Müdürlüğümüz işbirliği ile "İşaret Dili" eğitimi verilmiştir. (Sürekli Eğitim Merkezi) Gemerek Meslek Yüksekokulu (MYO) Bilim ve Sosyal Etkinlik Kulübü tarafından, Türkiye Omurilik Felçlileri Derneğine (TOFD) destek olmak amacıyla yürütülen plastik kapak toplama kampanyası gerçekleştirildi. Kampanya, Kulüp Başkanı Öğr. Gör. Seda Nur ÖZBEY ile Yüksekokul Yazı İşleri Birimi personeli Göksen SARIYAR'ın koordinasyonunda yürütüldü. Kampanya kapsamında Gemerek ilçe halkı ile ilçedeki bazı okulların desteğiyle plastik kapaklar toplandı ve Türkiye Omurilik Felçlileri Derneğine gönderildi. Kampanya sonunda Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği tarafından Gemerek Meslek Yüksekokuluna katkılarından dolayı sertifika verildi. (Gemerek MYO) 2020-2026 yılları arasında birimimiz bünyesinde engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik olarak ağırlıklı şekilde fiziksel erişilebilirliğin sağlanması, ihtiyaç duyulan eğitim materyallerinin temini ve eğitim süreçlerinde gerekli düzenlemelerin yapılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. (Eğitim Bilimleri Enstitüsü) Fakültemiz tarafından topluma katkı sağlamaya yönelik sosyal sorumluluk faaliyetleri kapsamında İlimiz Merkez Şehit Halil Kantarcı Özel Eğitim Meslek Lisesinde 06.03.2026 tarihinde saat 10:00'da Fakültemiz öğrencileri tarafından "Mühendislik Paylaşınca Güzel" konulu atölye etkinliği yapılmıştır. (Mühendislik Fakültesi) • Özel Gereksinimli Bireylerin Ailelerine Yönelik İlk Yardım Eğitimi (2024): Özel gereksinimli bireylerin ailelerinin temel ilk yardım konusundaki bilgi ve uygulama becerilerini geliştirmek amacıyla eğitim programı gerçekleştirilmiştir. Eğitim, Dr. Öğr. Üyesi Bahar TÜRKMENOĞLU tarafından verilmiştir. • TÜBİTAK 4008 - "Kendi Kanatlarını Keşfeden Çocuklar" Projesi (2026): Özel gereksinimli çocukların gelişimlerinin desteklenmesi, bireysel potansiyellerinin ortaya çıkarılması ve toplumsal yaşama katılımlarının güçlendirilmesi amacıyla yürütülen TÜBİTAK 4008 projesinde Dr. Öğr. Üyesi Bahar TÜRKMENOĞLU eğitmen olarak görev almıştır. • 3. Özel Gereksinimli Çocukların Ailelerine Yönelik Bilimsel Yayın (2026): Bahar TÜRKMENOĞLU tarafından hazırlanan "The Effect of First Aid Training on First Aid Knowledge Levels Among Parents of Children with Special Needs" başlıklı araştırma makalesi, 2026 yılında Scopus kapsamında taranan Discover Education dergisinde yayımlanmıştır. Çalışmada, özel gereksinimli çocuğu bulunan ebeveynlere verilen ilk yardım eğitiminin ebeveynlerin ilk yardım bilgi düzeyleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. (Hafik Kamer MYO) -Engelli Rampası -Engelli Asansörü -Engelli Wc -Engelli mezun öğrencimize mezuniyet töreninde bilgisayar hediyesi (Cumhuriyet Sosyal Bilimler MYO) Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu bünyesinde, engelli ve özel gereksinimli bireylerin eğitim ve hizmetlere erişimini desteklemek amacıyla fiziki erişilebilirliğe yönelik düzenlemeler gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda idari bina ve dersliklerin bulunduğu binaya asansör yaptırılarak farklı engel gruplarına sahip bireylerin bina içerisindeki katlara erişiminin kolaylaştırılması amaçlanmıştır. Asansör yapımının Ekim 2026 tarihi itibariyle gerçekleşeceği öngörülmektedir. Okulumuzda Çocuk Gelişimi Programı / Çocuk Gelişim Atölyesi kapsamında özel gereksinimli çocukların gelişimlerini desteklemeye yönelik çeşitli uygulama ve etkinlikler gerçekleştirilmiş; öğrencilerin özel gereksinimli çocukların gelişim özelliklerini tanımaları, uygun etkinlik planlamaları ve çocuklarla etkileşim kurmaları desteklenmiştir. "Farkındalık Günü Etkinliği" Otizm ve Down sendromlu bireylere yönelik toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla düzenlenmiştir. "Mevsimler Değişiyor, Ellerim Konuşuyor" Etkinliği Çocuk Gelişimi Programı öğrencileri tarafından, Topluma Hizmet Uygulamaları dersi kapsamında ve Engelliler Birimi katkılarıyla, Dr. Öğr. Üyesi Sebahattin KARTAL yürütücülüğünde gerçekleştirilmiştir. İşitme engelli çocuklar ile üniversite öğrencileri arasında işaret dili destekli etkinlikler ve eğitsel oyunlarla iletişim ve farkındalık artırılmıştır. ENCEI SİZ ÇOCUK ATOLYESİ MEVSİMLER DEĞİŞİYOR. ATOLYE SORUMLUSU: Busenur ALAÇAMI Sevval DEMSA Dr. Ogr. Üyesi Sobanunsin KARTAL 6 KASIM 2025 | PERSEMBE © SAĞLI HİZMETLERİ M9O ÇOCUN GELİŞİMİ ATO(SESİ "World Happy Children's Day with Special Children" Erasmus Öğrenci Ofisi iş birliğiyle, 20 Kasım 2025 tarihinde Dr. Öğr. Üyesi Sebahattin KARTAL yürütücülüğünde Çocuk Gelişimi Programı öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. WITH SPECIAL CHILDREN 21 Mart Down Sendromu Farkındalık Günü Toplumsal farkındalığın artırılması ve özel gereksinimli bireylerin sosyal katılımının desteklenmesi amacıyla, 21 Mart Dünya Down Sendromu Günü kapsamında farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir. Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Programı öğretim elemanları, alan öğretmenleri ve öğrencilerinin katılımıyla düzenlenen etkinlik, Dr. Öğr. Üyesi Sebahattin KARTAL'ın danışmanlığında yürütülmüştür. Etkinlik kapsamında davet edilen Down sendromlu öğrenciler için çocuk gelişimi atölyelerinde çeşitli uygulamalar gerçekleştirilmiş ve özel olarak hazırlanan eğitim materyalleri kullanılmıştır. Atölye çalışmalarıyla öğrencilerin bireysel gelişimlerinin desteklenmesi, sosyal etkileşimlerinin güçlendirilmesi ve toplumda Down sendromuna yönelik farkındalık ile duyarlılığın Skolyoz Ön Taraması Terapi ve Rehabilitasyon Bölümü Öğr. Gör. Burak ATİK danışmanlığında, Fizyoterapi Programı öğrencileri tarafından Danişment ilkokulu öğrencilerine yönelik 5 12 202 tarhad Abdt ahabi Cai Konferans S. 05.12.2026 tarihinde Abdülvahabi Gazi Konferans Salonunda Fakültemiz öğretim üyesi Prof. Dr. Halis DEMİR tarafından Dünya Engelliler Günü Nedeniyle "Farklı Olmak ve Farkında Olmak Konulu Panel" düzenlenmiştir. (İlahiyat Fakültesi) Bu süreçte binalara asansör, engelli wc ve yönlendirme levhaları yapılmıştır. Kaldırımlarda rampa ve hissedilebilir yüzeyler oluşturulmuştur. (Yapı işleri ve Teknik Daire Başkanlığı) • Her dönem başında engelli bireyler belirlenerek o kişilere asansör ve engelli anahtarları temin edilmektedir. • Personel oto parkında engelli bireyler için özel araç park alanları oluşturulmuştur. • Bina girişleri engelli bireylerin rahatlıkla giriş çıkış yapacağı şekilde dizayn edilmiştir. (Sivas Teknik Bilimler MYO) • Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Egzersiz Danışmanlığı Birimi (7 Şubat 2020 yılında açılış yapılmış olup Birim aktif olarak hizmete devam etmektedir) • Otizm Spektrum Bozukluğunda Beslenme Yönetimi: Ebeveyn Eğitim Programı (26 Mart 2026) • Sevgiyle Engelleri Aşıyoruz Projesi (Rehabilitasyon Merkezi Ziyareti) (7 Mayıs 2026) • Meme Kanseri Sonrasında FTR de Pilates Yaklaşımı Semineri (20 Ocak 2026) • Dünya Engelliler Günü kapsamında Tekin Çelikbilek Özel Eğitim Anaokulu Ziyareti (5 Aralık 2023) • Özel Çocukların Ailelerinde Fiziksel Aktivitenin Önemi Eğitim Programı (14 Mayıs 2025) Çocuklarda Doğru Duruş Eğitimi (27 -31 Mayıs 2024) Farkındalık Etkinlikleri • 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanlığı ile Sivas Ulu Çınar Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi iş birliğinde farkındalık etkinliği (3 Aralık 2025) • Geriatrik Rehabilitasyonda Farklı Perspektifler Eğitimi (12 Mayıs 2026) • Skolyoza Multidisipliner Yaklaşım Semineri (7 Nisan 2026) • Kısıtlayıcı Zorunlu Hareket Tedavisi Etkinliği (14 Mayıs 2026 Çevrimiçi) • Ön Yargıları Silelim, Epilepsiyi Öğrenelim" Sosyal Sorumluluk Projesi (24 Nisan 2026) • Postür Eğitimi Etkinliği (7 Nisan - 13 Mayıs 2025) • Otizmi Anlamak Farkındalık Paneli (16 Nisan 2025) • Engellilerde Spor ve Sınıflandırma (30 Nisan 2024 Webinar)) • Otizmde Erken Teşhiş ve Müdahalenin Önemi (1 Aralık 2023 Webinar) • "Sen de Olabilirsin Diyabet, Her Gün Yürü Hareket Et" sloganıyla farkındalık yürüyüşü (21 Kasım 2023) Bilimsel Projeler • Melda KANGALGİL(Yürütücü). Otizm Spektrum Bozukluğu olan Çocuklara Yönelik Aile Temelli Beslenme Eğitim Programının Geliştirilmesi, Uygulanması ve Çocukların Beslenme Davranışlarına Etkisi (Başlama Tarihi: 16-01-2026; Bitiş Tarihi: 15-09-2026). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi BAP. Hızlı Destek Projesi (A). • Melda KANGALGİL (Yürütücü). Kronik Böbrek Yetmezliği Tanılı Hastalarda Serum Miyokin Düzeyleri ile Sarkopeni Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. (Başlama Tarihi: 14-03-2026; Bitiş Tarihi 13-03-2027). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi BAP. Yüksek Lisans Tez Projesi. • Hemodiyaliz Hastalarında Bilişsel Durumun Malnütrisyon ve Antropometrik Ölçümler Üzerindeki Etkisi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi BAP, Tuba TEKİN, Yardımcı Araştırmacı, 18.06.2026- 17.06.2028 (Sağlık Bilimleri Fakültesi ) Engelsiz Kütüphane Birimi: 2025 yılının başında kurulan bu birim ile Engelsiz Kütüphane çalışmaları resmi olarak başlatılmıştır. Proje Sayısı: Bu kapsamda bugüne kadar yedi (7) proje hayata geçirilmiş olup, yılsonuna kadar devam eden çalışmalarla birlikte toplam on (10) projenin tamamlanması hedeflenmektedir. Görme Engelliler İçin Özel Koleksiyon Engelsiz Kütüphane faaliyetlerinin en son ve önemli adımı olarak, görme engelli bireyler için özel bir koleksiyon oluşturulmuştur: Braille Kitap Sayısı: Türk ve dünya klasiklerinden oluşan 450 adet kitap, Braille alfabesiyle basılmış olarak kütüphane envanterine katılmıştır. • Hizmet Alanı: Bu değerli kaynaklar, sadece üniversite mensuplarımıza değil, Sivas'taki tüm engelli bireylerin hizmetine sunulmuştur. Kullanıcılara Özel Destek Engelli bireylerin kütüphane hizmetlerinden rahatça yararlanabilmeleri için özel bir refakat ve destek sistemi kurulmuştur. Kütüphaneye adım attıkları andan itibaren, görevli personel tarafından kendilerine refakat edilmekte ve tüm talepleri öncelikli olarak karşılanmaktadır. (Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı) Farkındalık ve Etkinlikler: 3 Aralık Dünya Engelliler Günü ve Engelliler Haftası kapsamında Suşehri Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) ile koordineli olarak bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yürütülmüş, ilçedeki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ziyaret edilmiştir. Engelli öğrencilerin yerleşke içi sosyal, kültürel ve akademik etkinliklere tam katılımını sağlamak amacıyla öğrenci kulüpleri ve birim etkinlikleri erişilebilir 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında, Yüksekokulumuz Akademi Gelişim Topluluğu koordinasyonunda Suşehri Kemalpaşa İlkokulu'nda uygulamalı farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir. Etkinlik kapsamında tekerlekli sandalye parkuru, göz bandı ile yön bulma ve işaret dili istasyonları kurularak öğrencilerin empati düzeyini artırmaya yönelik deneyim alanları oluşturulmuş; ayrıca okul bünyesinde hazırlanan "Empati Panosu" sergilenmiştir (Suşehri Timur Karabal Meslek Yüksekokulu) CÜBAP Uygulama Esaslarında engelli veya özel gereksinimli bireylere özgü ayrı bir proje türü, öncelik ya da ek destek hükmü bulunmamaktadır. Bununla birlikte; bilimsel içeriğinin yanında sosyal yönü bulunan, toplumsal duyarlılık ve dayanışmayı hedefleyen çalışmalar Sosyal Sorumluluk Projesi (SOS) kapsamında desteklenmektedir. Bu nedenle engelli bireylerin yaşam kalitesinin, erişilebilirliğinin, eğitim imkânlarının ve toplumsal katılımının geliştirilmesine yönelik araştırma, kurs, eğitim, çalıştay ve saha uygulamaları, SOS'un amaç ve kapsamını karşılaması hâlinde proje konusu yapılmaktadır. SOS projelerinde 2026 yılı üst bütçe limiti 170.000 TL, azami şüre 36 ay olup araştırmacılar yılda bir kez başvuru yapabilir. (BAP Koordinasyon Birimi) Fakültemiz İşletme Bölümü kısmi görme engelli bir öğrencimizin sınavlarında, öğrencimize gerektiği durumlarda sınav esnasında öğrenciye yardımcı olması için bir salon tahsis edilmiş ve bir gözetmen görevlendirilmiştir. (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi) Yüksekokulumuzda 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli öğrencilerin eğitim öğretim faaliyetlerine erişimini ve akademik süreçlere katılımını desteklemek amacıyla, ihtiyaçları doğrultusunda gerekli kolaylıklar sağlanmıştır. Engelli öğrencilerin ders, sınav ve diğer akademik süreçlerde karşılaşabilecekleri erişim sorunlarının giderilmesine yönelik ilgili akademik ve idari birimlerle koordineli olarak gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda, Yüksekokul binamızda engelli bireylerin erişimini kolaylaştırmaya yönelik gerekli fiziki düzenlemeler ve erişilebilirlik tedbirleri uygulanmış olup, binamız ÖSYM, Açıköğretim ve benzeri sınavlarda engelli adayların sınavlara erişimini ve katılımını kolaylaştırmak amacıyla engelli sınav binası olarak da kullanılmaktadır. (Yabancı Diller Yüksekokulu) A. Bilimsel ve Mesleki Etkinlikler: Konferans, Panel, Seminer, Söyleşi ve Webinarlar Konferans ve Paneller 1. Engelsiz Ortak Yaşam: Engelli Bireylerin ve Ailelerin Sosyal Hayata Adaptasyonu Tür: Konferans Tarih/Yer: Temmuz 2021 - Sivas İl Halk Kütüphanesi Konferans Salonu Konuşmacılar: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU ve Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL Düzenleyen/İş birliği: Sivas Tüm Engelliler Derneği (SİV-TED), T.C. İçişleri Bakanlığı ve SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Kısa açıklama: Engelli bireylerin ve ailelerinin sosyal yaşama uyumu ve toplumsal katılımının desteklenmesine yönelik konferans gerçekleştirilmiştir. 2. Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Toplumsal Tutumlar Tür: Konferans Tarih/Yer: 30 Kasım 2021 - Muhsin Yazıcıoğlu Kültür Merkezi Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen/İş birliği: Merkez ve Sivas İl Müftülüğü Kısa açıklama: Özel gereksinimli bireylere yönelik toplumsal tutumlar ile bireylerin ve ailelerinin karşılaştıkları güçlükler ele alınmıştır. 3. Otizmli Çocukların Eğitim Süreci Tür: Konferans Tarih/Yer: 1 Nisan 2022, 13.30 - Eğitim Fakültesi 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu Davetli: Mete ÇAYKUŞ, Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu Müdürü Düzenleyen: Merkez İş birliği: Topluma Hizmet Uygulamaları dersi kapsamındaki öğretmen adayları Kısa açıklama: Otizmli çocukların eğitim süreçleri uygulama sahasındaki deneyimler üzerinden ele alınmıştır. 4. Kapsayıcı Eğitim: Tek Beden Herkese Uymaz Tarih: 6 Aralık 2022, 14.30 Düzenleyen: Merkez Kısa açıklama: Kapsayıcı eğitim farklı disiplinlerin bakış açılarıyla değerlendirilmiştir. 5. Özel Gereksinimli Çocukların Ailesi Olmak Tür: Aile Eğitimi Konferansı Tarih/Yer: Haziran 2023 - Buruciye Bilim ve Sanat Merkezi Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Adem UZUN Düzenleyen/İş birliği: Merkez ve Buruciye BİLSEM Kısa açıklama: Özel gereksinimli çocukların ailelerinin yaşadıkları süreçler ve ailelerin desteklenmesi ele alınmıştır. 6. Özel Eğitimde Dil ve Konuşma Terapistinin Rolü Tür: Konferans Tarih/Yer: 19 Mart 2025, 15.00 - Eğitim Fakültesi 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu Davetli: Uzm. Dil ve Konuşma Terapisti Burcu SARIGÜZEL Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez İş birliği: Eğitim Fakültesi ve Özel Eğitim Öğrenci Kulübü Kısa açıklama: Dil ve konuşma terapistinin özel eğitimde değerlendirme ve müdahale süreçlerindeki rolü ele alınmıştır. 7. Otizmi Anlamak Farkındalk Paneli - Otizmli Çocukların Eğitimi Tür: Panel Tarih/Yer: 16 Nisan 2025, 15.00 - SCÜ Yüzüncü Yıl Kültür Merkezi Panelist: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Sağlık Bilimleri Fakültesi Merkezin rolü: Merkez Müdürü etkinliğe Merkez adına panelist olarak katkı sağlamıştır. 8. Özel Eğitimde Fizyoterapi ve Duyu Bütünlemenin Rolü Tür: Konferans Tarih/Yer: 14 Mayıs 2025, 14.00 - Eğitim Fakültesi 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu Davetli: Fizyoterapist Vildan ÇELIKOGLU GÜNDOĞDU Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU Düzenleyen: Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü Merkezin rolü: İş birliği yapılan birim. Seminer ve Mesleki Eğitimler 9. Özel Gereksinimli Bireyler ve Ailelerinin Yaşadıkları Güçlükler ve Onlara Sağlanan Haklar Tür: Aile Eğitimi Semineri Tarih/Yer: 23 Aralık 2021 - Tekin Çelikbilek Özel Eğitim Anaokulu Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL Düzenleyen/İş birliği: Merkez ve ilgili özel eğitim anaokulu Kısa açıklama: Ailelere özel gereksinimli bireylerin karşılaştıkları güçlükler ve sahip oldukları haklar konusunda eğitim verilmiştir. 10. Ailelerle İşbirliği ve İletişim Tür: Mesleki Çalışma Haftası Öğretmen Semineri Tarih/Yer: 25 Haziran 2024, 10.00-12.00 - Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Eğitmen: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen/İş birliği: Merkez, Sivas il Millî Eğitim Müdürlüğü ve ilgili okul Kısa açıklama: Özel eğitim öğretmenlerinin ailelerle etkili iletişim ve iş birliği süreçlerini desteklemeye yönelik eğitim verilmiştir. 11. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrencilerin Yazma Becerilerini Destekleme Tür: Mesleki Çalışma Haftası Öğretmen Semineri Tarih/Yer: 26 Haziran 2024, 10.00-12.00 - Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Eğitmen: Dr. Öğr. Üyesi Cem GÖKMEN Düzenleyen/İş birliği: Merkez, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve ilgili okul Kısa açıklama: OSB olan öğrencilerin yazma becerilerinin desteklenmesine yönelik öğretmen eğitimi gerçekleştirilmiştir. 12. Ailelerle İşbirliği ve İletişim Tür: Personel Eğitimi/Seminer Tarih/Yer: 1 Temmuz 2025 - Şivas Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Konuşmacı: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen/İş birliği: Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve Merkez Kısa açıklama: II. Ulusal Otizm Eylem Planı (2023-2030) kapsamında OSB tanılı çocuklar ve aileleriyle çalışan personele yönelik eğitim gerçekleştirilmiştir. Söyleşi ve Söyleşi Dizileri 13. Parmak Uçlarıyla Gören Ressam Eşref Armağan Tür: Çevrimiçi Söyleşi Tarih: 15 Ekim 2021, 18.00-19.00 Davetli: Eşref ARMAĞAN Moderatörler: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU, Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Arş. Gör. Cem GÖKMEN Düzenleyen: Eğitim Fakültesi ve Merkez Kısa açıklama: Görme yetersizliği ve sanat deneyimi üzerinden farkındalık oluşturulmuştur. 14. İlk Değerlendirmeden Dönem Sonu Değerlendirmeye Destek Eğitim Süreci Tür: "Kuram ve Uygulama Birleşiyor: Özel Eğitim Öğretmen Adayları Uzmanlarla Buluşuyor" Söyleşi Dizisi Tarih/Yer: 21 Nisan 2025, 13.00 - Merkez uygulama dersliği Davetli: Pedagog ve Aile Danışmanı Murat ŞERBETÇİ Koordinatörler: Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez, Eğitim Fakültesi iş birliğiyle. 15. Ellerle İletişimin Gücü: İşaret Dili / Sessiz Seviyoruz, Yürekten İşitiyoruz Tür: "Kuram ve Uygulama Birleşiyor" Söyleşi Dizisi Tarih/Yer: 17 Şubat 2026, 13.30 - Eğitim Fakültesi 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu Davetli: Özel Eğitim İşitme Engelliler Öğretmeni ve TİD Eğitmeni İdris Kömür Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez İş birliği: Eğitim Fakültesi ve Özel Eğitim Öğrenci Kulübü. Webinarlar ve Çevrimiçi Bilimsel Etkinlikler 16. Dünya Engelliler Günü: Engelliliğin Dünü, Bugünü, Yarını Tarih: 6 Aralık 2021, 11.00 Davetli: Doç. Dr. Mahmut ÇITIL Moderatör: Arş. Gör. Cem GÖKMEN Düzenleyen: Merkez. 17. 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü Webinarı Tarih: 29 Mart 2022, 14.00 Davetli: Dr. Öğr. Üyesi Süleyman ARSLANTAŞ Moderatör: Arş. Gör. Emine Seçil KARAMUKLU Düzenleyen: Merkez. 18. Yetenekleri ile Otizmli Bireyler Tarih: 29 Mart 2022, 15.30 Davetli: Doç. Dr. Ahmet KURNAZ Moderatör: Arş. Gör. Emine Seçil KARAMUKLU Düzenleyen: Merkez. 19. TÜBİTAK 4008 - Öğretmenden Öğrenciye Kapsayıcı Yaşantılar: Proje Deneyimleri Tarih: 23 Haziran 2023, 10.00 Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU Moderatör: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez. 20. Bilişsel Strateji Öğretimi Tarih: Haziran 2023 Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Cem GÖKMEN Moderatör: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez. 21. Hepimiz İnsan mıyız? Öjenik Ayıklamadan Kapsayıcılığa Engelliliğin Sosyal Tarihi Tarih: Aralık 2023 Davetli: Dr. Öğr. Üyesi Ümit Savaş TAŞKESEN Moderatör: Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU Düzenleyen: Merkez. 22. MRK-2021-002 Nolu SCÜ BAP Araştırma Altyapısını Destekleme ve Geliştirme Projesi Sonuçlarının Değerlendirilmesi Tarih: Aralık 2023 Konuşmacılar: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU, Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Dr. Öğr. Üyesi Cem GÖKMEN Düzenleyen: Merkez. 23. Erken Çocukluk Döneminde Sosyal Beceri Eğitimi Tarih: 28 Haziran 2024, 14.00 Davetli: Doç. Dr. Nevra ATIŞ AKYOL Moderatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez. 24. Üstün Yetenekli Çocukların Duygusal Özellikleri Tarih: 28 Haziran 2024, 15.30 Davetli: Doç. Dr. Hakan SARIÇAM Moderatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez. 25. TÜBİTAK 2209 Serüvenimiz Tarih/Yer: 27 Aralık 2025 - Zoom Konuşmacılar: Elif AKIN, Ayşe BOLAT, Nisanur ŞAHİN ve Büşra YAKUT Moderatör: Doç. Dr. Didem KAYAHAN YÜKSEL Düzenleyen: Merkez. 26. Sahadan Bir Deneyim: Evde Özel Eğitim Hizmeti Bağlamında Okuma-Yazma Öğretimi Uygulaması Tarih/Yer: 29 Aralık 2025 - Zoom Davetli: Türkçe Öğretmeni Yakup ERSOY Moderatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen: Merkez. B. Eğitim, Uygulama ve Özel Gereksinimli Bireylerle Doğrudan Katılım Faaliyetleri 27. Özel Gereksinimli Ortaokul Öğrencilerinin Merkez Etkinliklerine Katılımı Dönem: 2022 Yer: Merkez uygulama dersliği Kısa açıklama: Özel gereksinimli ortaokul öğrencilerinin Merkezde çeşitli eğitsel ve sosyal uygulamalara katılımları sağlanmıştır. 28. Zihinsel Yetersizliği Olan Ortaokul Öğrencileriyle Müzikli Eğlence ve Merkez Etkinlikleri Tarih: Mayıs-Haziran 2023 Yer: Merkez Kısa açıklama: Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin müzik ve farklı eğitsel/sosyal etkinlikler yoluyla sosyal katılımlarının desteklenmesine yönelik uygulamalar gerçekleştirilmiştir. 29. TÜBİTAK 4008 Öğretmenden Öğrenciye Kapsayıcı Yaşantılar - Öğretmen Eğitimi Uygulamaları Tarih: Haziran 2023 Yer: Merkez Tür: Proje kapsamında uygulamalı öğretmen eğitimi Kısa açıklama: TÜBİTAK 4008 projesinin öğretmen eğitimi uygulamalarına Merkez ev sahipliği yapmıştır. 30. Özel Çocuklar İçin Müzikli Oyunlar Tarih/Yer: 24 Nisan 2025, 14.30 - Merkez uygulama dersliği Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL İş birliği: Müzik Öğretmenliği 4. sınıf öğrencileri, Merkez ve Eğitim Fakültesi Kısa açıklama: Özel gereksinimli çocukların müzik ve oyun yoluyla sosyal etkileşim ve katılımlarının desteklenmesine yönelik uygulamalar gerçekleştirilmiştir. 31. Özel Eğitim Sınıfı Öğrencilerinin Merkezde Eğitsel Etkinliklere Katılımı Tarih: 2025, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında Katılımcılar: Şehit Hakan Yurtoğlu İlkokulu özel eğitim sınıfı öğrencileri ve öğretmenleri ile Özel Eğitim Bölümü lisans öğrencileri Kısa açıklama: Merkez uygulama dersliğinde ebru, ritim, deney ve renk-şekil eşleştirme gibi eğitsel etkinlikler gerçekleştirilmiştir. 32. Özel Eğitimde Oyun ve Müzik Dersi Uygulamaları Dönem: 2025-2026 Bahar Dönemi Dersi yürüten: Doç. Dr. Duygu ULUSOY YILMAZ Hedef grup: Özel Eğitim Öğretmenliği 2. sınıf öğrencileri Yer: Merkez uygulama dersliği Kısa açıklama: Ders uygulamaları Merkezde yürütülmüş; Merkezin materyal ve ekipman altyapısından yararlanılmıştır. C. Toplumsal Farkındalık, Kapsayıcılık ve Sosyal Katılım Faaliyetleri 33. Gerçek Dostlar Hiç Kromozom Sayar mı? - 21 Mart Dünya Down Sendromu Farkındalık Günü; 21 Mart 2022, Eğitim Fakültesi. Farklı renkli çorap, afiş, broşür, müzikli etkinlik ve sosyal medya çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 34. Görme Yetersizliği Olan Bireylerle Empati Etkinliği - 1 Haziran 2022, Eğitim Fakültesi kantini. Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU. Görme yetersizliğine yönelik deneyim ve empati çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 35. Öğrenme Güçlüğü Materyal Sergisi - 2022. Öğrenme güçlüğüne yönelik geliştirilen öğretim materyalleri sergilenmiştir. 36. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü Afiş Hazırlama Etkinliği - Aralık 2023. Sınıf Öğretmenliği 4/A öğrencileriyle farkındalık afişleri hazırlanmıştır. 37. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü Slogan Paylaşma Etkinliği - Aralık 2023. Sınıf Öğretmenliği 4/B öğrencileriyle toplumsal farkındalığa yönelik slogan çalışması yürütülmüştür. 38. Otizme Mavi Işık Yak / Otizmin Farkındayız- 2 Nisan 2024, Eğitim Fakültesi. Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. Öğrencilere otizm farkındalık rozetleri dağıtılmıştır. 39. Engelliler Haftası Özel Gereksinimli Öğrenci Sergisi Ziyareti - 10-16 Mayıs 2024 dönemi. Özel gereksinimli öğrencilerin çalışmalarının görünürlüğü ve sosyal katılımının desteklenmesine yönelik sergi ziyareti gerçekleştirilmiştir. 40. 8 Ekim Dünya Disleksi Farkındalık Günü - 8 Ekim 2024, Merkez uygulama dersliği. Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL. Disleksiye yönelik bilgilendirme yapılmış ve hazırlanan afişler incelenmiştir. 41. Hayatı Paylaşmak İçin Engel Yok- 3 Aralık 2024, Eğitim Fakültesi. Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. Özel Eğitim Öğretmenliği öğrencileriyle hazırlanan rozetler dağıtılarak farkındalık oluşturulmuştur. 42. Ahmet Kutsi Tecer Özel Eğitim Meslek Okulu Ziyareti - 3 Aralık 2024 kapsamında. Öğretmen adayları özel gereksinimli öğrencilerle birlikte okulun mesleki atölyelerini ve etkinliklerini deneyimlemiştir. 43. Sevgi Varsa Engel Yok Farkındalık Sergisi - 5-6 Aralık 2024, Eğitim Fakültesi. Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU. Öğrenci afiş ve sanat çalışmaları sergilenmiş, kaynaştırma öğrencileriyle müzikli/eğitsel etkinlikler yapılmıştır. 44. Otizme Kırmızı Işık Yak- 25 Nisan 2025, Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu 1. Kademe. Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU. Öğretmen adaylarının OSB olan öğrencilerle doğrudan etkileşim ve saha deneyimleri desteklenmiştir. 45. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü Farkındalık Panosu - Aralık 2025, Merkez uygulama dersliği girişi. Üniversite öğrencileri ile akademik ve idari personelin farkındalığını artırmaya yönelik pano hazırlanmıştır. 46. Braille Alfabesi ve İşaret Dili Stantları - Aralık 2025, Eğitim Fakültesi. Görme ve işitme yetersizliği, Braille ve işaret dili konularında etkileşimli stantlar açılmıştır. 47. Down Sendromu Farkındalık Panosu - 23 Mart 2026 ve haftası. Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. Düzenleyen Özel Eğitim Öğrenci Kulübü; Merkez ve Eğitim Fakültesi iş birliği. 48. Down Sendromu Farkındalık Günü Afiş Yarışması - 23 Mart 2026. Koordinatörler: Doç. Dr. Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. Düzenleyen Özel Eğitim Öğrenci Kulübü; Merkez ve Eğitim Fakültesi iş birliği. 49. OSB Olan Öğrencilerin Sosyal Etkileşim Becerilerinin Desteklenmesine Yönelik Sportif Etkinlikler - 3 Nisan 2026, Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu. Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. 42 gönüllü öğretmen adayı, OSB tanılı öğrencilerle bire bir eşleştirilerek sportif ve sosyal etkileşim faaliyetlerine katılmıştır. 50. Sivas'a Değer Projesi Sergisi Ziyareti - 3 Nisan 2026, Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu. Koordinatör: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU. 51. Engelliler Haftası Özel Eğitim Etkinlikler Serisi - 11-15 Mayıs 2026, Eğitim Fakültesi. Merkez tarafından Eğitim Fakültesi ve Özel Eğitim Öğrenci Kulübü iş birliğiyle beş günlük bir seri gerçekleştirilmiştir: 11 Mayıs Otizm Spektrum Bozukluğu; 12 Mayıs Özel Öğrenme Güçlüğü; 13 Mayıs Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Hazırladığı Materyal Sergisi; 14 Mayıs Zihinsel Yetersizlik; 15 Mayıs İşitme ve Görme Yetersizlikleri. Seri; bilgilendirme, deneyim, materyal uygulamaları ve toplumsal farkındalık çalışmalarını kapsamıştır. D. Bilimsel Araştırma, Proje ve Proje Uygulama Faaliyetleri 52. MRK-2021-002 BAP Araştırma Altyapısını Destekleme ve Geliştirme Projesi Tarih: 29 Kasım 2021-28 Kasım 2023 Yürütücü: Dr. Öğr. Üyesi Fadime İŞCEN KARASU Araştırmacılar: Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Arş. Gör. Cem GÖKMEN Kısa açıklama: Kaynaştırma eğitiminde kullanılabilecek davranış kazandırma stratejilerinin öğretmen adaylarına öğretimine yönelik hizmet öncesi öğretmen eğitimi modülü geliştirilmiş ve uygulanmıştır. 53. MRK-2021-002 BAP Projesi Öğretmen Adayı Uygulamaları Tarih/Yer: Mart 2023 - Merkez Kısa açıklama: Projenin öğretmen adayı uygulama aşaması Merkezde gerçekleştirilmiştir. 54. MRK-2021-002 BAP Projesinin Tamamlanması ve Sonuç Raporunun Kabulü Tarih: Kasım 2023 Kısa açıklama: 2021 yılında başlayan proje tamamlanmış ve sonuç raporu kabul edilmiştir. 55. TÜBİTAK 4008 Matematik Evde Başlar: Diskalkulik Çocuklar ve Aileler Matematiği Yeniden Keşfediyor Tarih/Yer: 15-17 Haziran 2026 - Merkez uygulama dersliği Merkez Müdürü Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU: Uzman Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU: Eğitmen İş birliği: Merkez, Eğitim Fakültesi ve Buruciye BİLSEM Kısa açıklama: Diskalkulik çocuklar ve ailelerine yönelik aile eğitimleri ve uygulamalı matematik etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 56. SSCI Kapsamındaki Bilimsel Araştırmanın Deneysel Uygulamaları Dönem: 2025-2026 Bahar Dönemi Araştırmacılar: Doç. Dr. Didem KAYAHAN YÜKSEL ve Doç. Dr. Oğuzhan NACAROĞLU Merkezin rolü: Araştırmanın deneysel uygulama ortamını sağlama Kısa açıklama: Senaryo temelli özel eğitim öğretiminin deneysel uygulamaları Merkezde gerçekleştirilmiştir. E. Bilimsel Yayın ve Proje Çıktıları 57. Yeni Davranış Kazandırma Stratejilerini Kullanmaya Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeğinin Geliştirilmesi Tür: Bilimsel yayın Tarih: Eylül 2023 Yazarlar: F. İŞCEN KARASU, D. KAYAHAN-YÜKSEL ve C. GÖKMEN Yayın: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi - TR Dizin Kısa açıklama: MRK-2021-002 BAP çalışmasıyla ilişkili bilimsel çıktı yayımlanmıştır. F. Kurumsal İş Birliği ve Protokoller 58. Dil ve Konuşma Değerlendirmesine Yönelik İş Birliği Protokolü Tarih: 23 Şubat-23 Mayıs 2026 Taraflar: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Uzm. Dil ve Konuşma Terapisti Burcu SARIGÜZEL Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi Kısa açıklama: Merkeze başvuran çocukların ücretsiz dil ve konuşma değerlendirmelerinin yapılması, ailelerle gelişimsel görüşmeler gerçekleştirilmesi ve gerekli yönlendirmelerin yapılması amacıyla sosyal sorumluluk temelli iş birliği yürütülmüştür. 59. Sivas Ozel Eğitim Uygulama Okulu ile Erasmus+ KA122 Projesi Kapsamında İş Birliği Protokolü Dönem: 2026 Taraflar: Merkez ve Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu Kısa açıklama: KA 122 Kısa Süreli Öğrenici Hareketliliği proje başvurusunun desteklenmesi ve projenin kabul edilmesi hâlinde eğitim, araştırma, sosyal sorumluluk ve farkındalık çalışmalarının ortaklaşa yürütülmesi amacıyla protokol imzalanmıştır. G. Özel Gereksinimli Bireylere ve Ailelerine Yönelik Doğrudan Değerlendirme, Danışmanlık ve Eğitsel Destek Hizmetleri 60. Doğrudan Değerlendirme, Danışmanlık, Eğitsel Müdahale ve Aile Destek Hizmetleri - 2021-2026 Merkez, kuruluşundan itibaren özel gereksinimli bireyler ve ailelerine yönelik eğitsel değerlendirme, bireysel eğitsel uygulama ve müdahale, aile danışmanlığı, dil ve konuşma değerlendirmesi, gelişimsel değerlendirme, OSB değerlendirmesi ve gereksinim doğrultusunda ilgili uzman ve kurumlara yönlendirme hizmetleri sunmuştur. Bu hizmetler, başvuran bireyin gereksinimlerinin belirlenmesi, uygun eğitim ve destek sürecinin planlanması, uygulamaların izlenmesi ve ailelerin çocuklarını ev ortamında nasıl destekleyebilecekleri konusunda bilgilendirilmesini kapsamaktadır. 2- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde engelli bireylere yönelik koordinasyon hangi birimler aracılığıyla yürütülmektedir? Bu birimlerde görev yapan personel sayısı kaçtır? 2016 yılında kurulan Sivs Cumhuriyet Üniversitesi Engelliler Birimi (CENGEL) tarafından yürütülmektedir. 2 adet personel görev yapmaktadır. 3- 2020-2026 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi kampüslerinde erişilebilirlik kapsamında yapılan fiziki düzenlemeler nelerdir? Bu düzenlemeler hangi yerleşkelerde, fakültelerde, yüksekokullarda, meslek yüksekokullarında, hastanede, kütüphanelerde, laboratuvarlarda, yemekhanelerde, spor alanlarında ve sosyal tesislerde uygulanmıştır? Özel gereksinimi olan öğrencilerin yemek hizmetlerinden daha kolay yararlanabilmeleri amacıyla kampüs içerisindeki yemekhane sayısı 2'den 4'e çıkarılmıştır. Böylece özel gereksinimi olan öğrencilerin yemek hizmetlerine daha kolay ve güvenli ulaşmaları sağlanmıştır. Bunun yanında; • Mediko sosyal sağlık merkezi duvarlarına tutamaç mevcuttur. • Mediko sosyal sağlık merkezi bina dış girişinde engelli rampası mevcuttur. • Yaşlı ve özel gereksinimle kişilere yönelik misafirhane odalarındaki banyolara 2026 yılında tutamaç yaptırılmıştır. • Misafirhane dış ve iç merdivenlerine 2026 yılında kaydırmaz bant yapıştırılmıştır. • Lütfü Abay - Prof.Dr Mahir Tevruz Konukevi-2 bina dış girişinde engelli rampası ve engelli bay/bayan wc bulunmaktadır. (Sağlık Kültür ve Spor Dire Başkanlığı) 4- Aynı dönemde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde görme, işitme, ortopedik, zihinsel, nörogelişimsel, süreğen hastalık veya diğer engel gruplarına sahip öğrencilerin eğitime erişimini kolaylaştırmak amacıyla hangi akademik uyarlamalar yapılmıştır? Fen Fakültesi öğrenci girişine rampa yapılmış ve engelli asansörü yaptırılmıştır. (Fen Fakültesi) Edebiyat Fakültesi bünyesinde; 1. Sınav Düzenlemesi ve Uyarlama: Fakültemiz Psikoloji Bölümünde öğrenim gören görme engelli öğrencimizin ölçme ve değerlendirme süreçlerine tam ve 2. Okuyucu ve Işaretleyici Desteği: İlgili öğrencinin girmiş olduğu her bir sınav için Fakültemiz Psikoloji Bölümü öğretim elemanları birebir refakatçi olarak görevlendirilmiş; sınav esnasında öğrenciye soruların okunması (okuyuculuk) ve cevapların optik/sınav kâğıdına aktarılması (işaretleyicilik) desteği kesintisiz olarak 3. Sosyal Hizmet Bölümünde bulunan görme engelli öğrencilerimiz için vize ve final sınavlarında gönüllü soru okuyucu öğrencilerimiz hazır bulundurulmaktadır. 4. Fakültemiz Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğrenim gören dezavantajlı ve özel gereksinimli öğrencilerin eğitim-öğretim ve ölçme-değerlendirme süreçlerine eşit koşullarda katılabilmeleri amacıyla öğrencilerin bireysel gereksinimleri dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda, görme problemi bulunan dezavantajlı öğrencilerin sınav süreçlerinde eşitlikçi, kapsayıcı ve öğrenci merkezli bir yaklaşım benimsenmektedir. Öğrencilerin talepleri doğrultusunda ara sınav, final ve bütünleme sınavlarında kullanılacak sorular büyük puntolu olarak hazırlanmakta ve sınav materyallerinin Söz konusu akademik uyarlama sayesinde görme problemi bulunan öğrencilerin sınav sorularını daha rahat okuyabilmeleri, herhangi bir erişilebilirlik engeliyle karşılaşmadan akademik bilgi ve becerilerini ortaya koyabilmeleri ve ölçme-değerlendirme sürecinde diğer öğrencilerle eşit fırsatlara sahip olmaları Uygulama yalnızca sınavların teknik olarak uyarlanmasıyla sınırlı olmayıp öğrencilerin bireysel gereksinimlerinin dikkate alınması ve gerekli durumlarda eğitim-öğretim süreçlerinin bu gereksinimlere göre düzenlenmesi anlayışına dayanmaktadır. Böylece ölçme ve değerlendirme sürecinin öğrencinin engel durumundan bağımsız olarak akademik yeterliğini ölçmesi, erişilebilirlik kaynaklı dezavantajların ise mümkün olduğunca ortadan kaldırılması hedeflenmektedir. (Edebiyat Fakültesi) Engelli öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla fiziksel erişim konusunda gerekli düzenlemeler yapılmış, ihtiyaç duyulan eğitim materyalleri sağlanmış ve özellikle görme engelli öğrencilerin ders ve ödev süreçlerinde engel durumlarına uygun düzenlemeler yapılmıştır. (Eğitim Bilimleri Enstitüsü) Ortopedik engeli bulunan öğrencilerin eğitim ortamlarına güvenli ve bağımsız erişimlerini kolaylaştırmak amacıyla, 2025 yılında birim binasının engelli erişim rampası yenilenmiş ve kullanıma uygun hâle getirilmiştir. Bu düzenleme ile fiziksel erişilebilirliğin artırılması amaçlanmıştır. (Hafik Kamer MYO) Görme engeli olan öğrencimize sınavlarda sınav kağıdının büyük puntolarla düzenlenmesi. -Engelli öğrencimizin sınıfının zemin kata alınması. -Engelli öğrencimizin sınavlarının zemin katta yapılması. (Cumhuriyet Sosyal Bilimler MYO) Fakültemiz akademik personeli ve öğrenci işbirliğiyle bazı ders kitapları Braille Alfabesi ile yazılmıştır. (İlahiyat Fakültesi) Bazı binalarımızda Braille alfabesinden yönlendirici panolar, sesli ikaz cihazları yapılmıştır. (Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı) Görme engelli öğrencilere yönelik olarak ders notları ve sınav evrakların okuyabileceği büyüklükteki puntolara çevrilmiştir. (Sivas Teknik Bilimler MYO) -Merkezimiz tarafından gerçekleştirilen 5'i ortak dersler, formasyon ve ılıtam programı merkezi sınavlarında görme engelli öğrenciler için özel soru kitapçıklarının üretilmesi ve ihtiyaç duyan engelli öğrencilere soruların anlaşılması için rehberlik edecek gözetmenlerin koordinasyonu sağlanmıştır. (Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi) Görme Engelli Kullanıcılara Yönelik Hizmetler -Sesli kitap koleksiyonu genişletilmiş ve dijital ortama aktarılan kaynak sayısı artırılmıştır. -Kitap okuma makinesi ile basılı materyallerin dijitalleştirilmesi çalışmaları yürütülmüştür. • Braille alfabesiyle basılmış toplam 520 adet eser temin edilerek kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. -Focus Pro 40 Braille ekran ve ekran okuma yazılımlarının (JA WS, MAGic) aktif kullanımı sağlanmıştır. Ortopedik Engelli Kullanıcılara Yönelik Hizmetler -Self-check cihazı kullanımının yaygınlaştırılması sağlanmıştır. -Kütüphane içi erişilebilir çalışma alanları düzenlenmiştir. -Fiziksel erişimi kolaylaştıran yönlendirme ve yerleşim düzenlemeleri yapılmıştır. (Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı) İşitme Engelli Kullanıcılara Yönelik Hizmetler -İşaret dili bilen personel görevlendirilmiş ve hizmet sürekliliği sağlanmıştır. Eğitim ve Farkındalık Faaliyetleri -Engelliler Haftası kapsamında engelsiz erişim temalı etkinlikler düzenlenmiştir. Teknolojik ve Dijital Hizmetler -Erişilebilir dijital içerik üretimi artırılmıştır (PDF dönüştürme, seslendirme vb.). -Kütüphane web sayfasında erişilebilirlik düzenlemeleri yapılmıştır. -Dijital kaynaklara erişimde ekran okuyucu uyumluluğu geliştirilmiştir. İş Birliği ve Koordinasyon Faaliyetleri • Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Engelsiz Kütüphane Yönergesi hazırlanmıştır. -Üniversite Engelliler Birimi (CENGEL) ile koordineli çalışmalar yürütülmüştür. • Kalpten Olsun Derneği ile iş birliğine yönelik protokol imzalanmıştır. (Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı) Engelli öğrencilerin engel durumlarına göre sınavlarda ek süre verilmekte, ihtiyaç doğrultusunda tek kişilik salon tahsisi ile okuyucu/işaretleyici desteği sağlanmaktadır. İhtiyaç duyan öğrenciler için sınav soruları ve ders materyalleri büyük puntolu olarak hazırlanmakta veya dijital erişilebilir formatta sunulmaktadır. (Suşehri Timur Karabal MYO) Fakültemiz İşletme Bölümü kısmi görme engelli bir öğrencimizin sınavlarında, öğrencimize özgü soru kağıtları hazırlanırken, bu kağıtlar diğer öğrencilerden farklı olarak daha büyük puntolu olarak hazırlanmıştır. (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi) Yüksekokulumuzda engelli ve özel gereksinimli öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine eşit ve etkin biçimde katılabilmelerini sağlamak amacıyla, öğrencilerin bireysel ihtiyaçları dikkate alınarak gerekli akademik kolaylıklar sağlanmaktadır. Ders ve sınav süreçlerinde öğrencilerin ihtiyaçlarına göre uygun koşulların oluşturulması, sınav uygulamalarında gerekli kolaylıkların sağlanması ve ihtiyaç duyulması hâlinde ilgili birimlerle koordinasyon içerisinde hareket edilmesi yönünde çalışmalar yürütülmektedir. (Yabancı Diller Yüksekokulu) 5. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde 2020-2026 yılları arasında öğrenim gören engelli öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin engel gruplarına, fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokulu, enstitü, program ve yıllara göre dağılımı nasıldır? Birimler Fiziksel Görme İşitme Öğrenme Psikolojik Zihinsel Genel BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YO. 5 7 CUMHURİYET BİLİMLER 14 72 DİŞ HEKİMLİĞİ DİVRİĞİ NURI DEMİRAĞ MYO ECZACILIK EDEBİYAT FAKÜLTESİ 24 29 82 FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 2 2 FEN FAKÜLTESİ 2 GEMEREK MYO GÜRÜN MYO 2 2 5 HAFIK KAMER ORNEK MYO 4 1 HUKUK İKTİSADI VE İDARİ BİLİMLER 4 IMRANLI MYO 2 KANGAL MYO KOYULHİSAR GÜZEL SANATLAR VE TASARIM MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ 4 4 SIVAS TEKNİK BİLİMLER 4 11 28 SPOR BİLİMLERİ SUŞEHRI SAGLIK 2 SUŞEHRİ TİMUR KARABAL MYO ŞARKIŞLA AŞIK VEYSEL MYO TEKNOLOJİ TIP FAKÜLTESİ İŞLETMECİLİĞİ VE OTELCİLİK VETERİNER YILDIZELİ MYO 2 10 19 ZARA AHMET ÇUHADAROĞLU 1 3 ZARA VEYSEL DURSUN 2 4 UY.BİL.Y.O. Genel Toplam 3 77 19 121 110 58 220 3 16 7 646 Engel Durumu Sayısı Asperger veya Yüksek Fonksiyonlu Otistik Bireyler 3 Dikkat Eksikliği (Hiperaktif) 19 Dil ve Konuşma Problemliler Fiziksel Engelli 121 Geçici Yetersizlikleri Olanlar 4 Görme Engelli 110 İşitme Engelli 58 Kronik Sağlık Sorunları 220 Öğrenme Güçlüğü Psikolojik Problemliler 16 Zihinsel Engelli 7 Genel Toplam 646 6. Aynı dönemde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde görev yapan engelli akademik personel ve engelli idari personel sayısı kaçtır? Bu personelin birimlere ve unvanlara göre dağılımı nasıldır? Üniversitemizde görev yapan engelli akademik personel bulunmamaktadır. 81 adet engelli idari personel bulunmakta olup birim ve unvanlara göre dağılımı aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. KADRO UNVANI ADET Bilgisayar İşletmeni 16 Fakülte Sekreteri Hasta Bakıcı Hizmetli Kimyager 1 Memur 20 Sağlık Teknikeri 1 Santral Memuru 1 Tekniker 2 2 Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni Yüksekokul Sekreteri 1 Sürekli İşçi 31 BİRİM ADET Bilgi Işlem Daire Başkanlığı Cumhuriyet Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ~ Diş Hekimliği Fakültesi Eczacılık Fakültesi Edebiyat Fakültesi Eğitim Fakültesi Fen Fakültesi Genel Sekreterlik 10 İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı 20 İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 2 Mühendislik Fakültesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı Personel Daire Başkanlığı 1 Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı 2 Sivas Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Turizm Fakültesi Universite Hastane Başmüdürlüğü 21 Yabancı Diller Yüksekokulu Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Zara Ahmet Çuhadaroğlu Meslek Yüksekokulu 1 7. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ile Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü arasında 2020-2026 yılları arasında özel eğitim, kapsayıcı eğitim, rehberlik, engelli öğrencilerin yükseköğretime geçişi ve aile bilgilendirme çalışmaları kapsamında yürütülen ortak çalışmalar nelerdir? A. Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile Doğrudan Yürütülen Çalışmalar 1. Otizmli Çocukların Eğitim Süreci Etkinlik Türü: Konferans Tarih/Saat: 1 Nisan 2022, 13.30 Yer: SCÜ Eğitim Fakültesi 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu Davetli/Konuşmacı: Mete ÇAYKUŞ, Sivas Ozel Eğitim Uygulama Okulu Müdürü Düzenleyen: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Kurumsal Süreç: Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünün resmî yazısı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Açıklama: Otizmli çocukların eğitim süreçleri, özel eğitim okulundaki uygulamalar ve saha deneyimleri üzerinden ele alınmış; öğretmen adaylarının otizmli öğrencilerin eğitim süreçlerine ilişkin uygulamaya dönük bilgi edinmeleri desteklenmiştir. 2. Özel Gereksinimli Çocukların Ailesi Olmak Etkinlik Türü: Aile Eğitimi Konferansı Tarih: Haziran 2023 Yer: Buruciye Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) Konuşmacı: Dr. Öğr. Üyesi Adem UZUN Düzenleyen/İş Birliği: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Buruciye BİLSEM Kurumsal Süreç: Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünün resmî yazısı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Açıklama: Özel gereksinimli çocukların ailelerinin yaşadıkları süreçler ve ailelerin desteklenmesi ele alınmış; ailelere yönelik bilgilendirme ve destek çalışması gerçekleştirilmiştir. Etkinliğin Buruciye BİLSEM'de gerçekleştirildiği ve Merkez-BİLSEM iş birliğiyle yürütüldüğü Merkez kayıtlarında da yer almaktadır. 3. Ailelerle İşbirliği ve İletişim Etkinlik Türü: Mesleki Çalışma Haftası Öğretmen Semineri Tarih/Saat: 25 Haziran 2024, 10.00-12.00 Yer: Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Eğitmen: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Düzenleyen/İş Birliği: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Kurumsal Süreç: Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğünden gelen resmî yazı doğrultusunda görevlendirme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Açıklama: Özel eğitim öğretmenlerinin ailelerle etkili iletişim ve iş birliği süreçlerini desteklemeye yönelik mesleki eğitim verilmiştir. 4. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrencilerin Yazma Becerilerini Destekleme Etkinlik Türü: Mesleki Çalışma Haftası Öğretmen Semineri Tarih/Saat: 26 Haziran 2024, 10.00-12.00 Yer: Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Eğitmen: Dr. Öğr. Üyesi Cem GÖKMEN Düzenleyen/iş Birliği: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi, Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğü ve Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Kurumsal Süreç: Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünden gelen resmî yazı doğrultusunda görevlendirme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Açıklama: Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin yazma becerilerinin desteklenmesine yönelik öğretmenlerin mesleki bilgi ve uygulama becerilerini geliştirmeyi amaçlayan eğitim gerçekleştirilmiştir. 5. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrencilerin Sosyal Etkileşim Becerilerinin Desteklenmesi ve Toplumsal Farkındalığın Artırılmasına Yönelik Sportif Etkinlikler Etkinlik Türü: Dünya Otizm Farkındalık Günü - Farkındalık ve Etkileşim Etkinliği Tarih/Saat: 3 Nisan 2026, 10.00-12.00 Yer: Sivas Ozel Eğitim Uygulama Okulu Spor Salonu Program Koordinatörü: Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU Programı Düzenleyen: SCÜ Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi İş Birliği: SCÜ Eğitim Fakültesi ve SCÜ Özel Eğitim Öğrenci Kulübü Kurumsal Süreç: Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün resmî yazısı ve daveti doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar: Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu ile çevre okullardan otizm spektrum bozukluğu tanılı öğrenciler ve Özel Eğitim Öğrenci Kulübünden 42 gönüllü öğretmen adayı. Açıklama: Her özel gereksinimli öğrenci bir gönüllü özel eğitim öğretmen adayıyla eşleştirilmiş; sportif ve etkileşim temelli etkinlikler aracılığıyla öğrencilerin sosyal etkileşim ve aktif katılımları desteklenirken öğretmen adaylarının doğrudan uygulama deneyimi kazanmaları sağlanmıştır. B. Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğüne Bağlı Eğitim Kurumlarıyla Yürütülen Diğer Çalışmalar 6. Özel Gereksinimli Bireyler ve Ailelerinin Yaşadıkları Güçlükler ve Onlara Sağlanan Haklar — 23 Aralık 2021, Tekin Çelikbilek Özel Eğitim Anaokulu; konuşmacı Dr. Öğr. Üyesi Didem KAYAHAN YÜKSEL; Merkez ve ilgili özel eğitim anaokulu iş birliğiyle ailelere özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları güçlükler ve sahip oldukları haklara ilişkin eğitim verilmiştir. 7. Ahmet Kutsi Tecer Özel Eğitim Meslek Okulu Ziyareti — 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında, 2024; Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU ve Özel Eğitim Öğretmenliği 1. sınıf öğrencileri okuldaki mesleki atölyeleri ziyaret etmiş, eğitim süreçleri hakkında bilgi almış ve özel gereksinimli öğrencilerle ortak etkinliklere katılmıştır. 8. "Otizme Kırmızı Işık Yak" Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe Ziyareti — 25 Nisan 2025, 10.00-12.00; koordinatör Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU; Merkez tarafından düzenlenen saha deneyimi ve okul ziyareti kapsamında öğretmen adaylarının OSB olan öğrencilerle doğrudan etkileşim ve uygulama deneyimi kazanmaları desteklenmiştir. 9. Şehit Hakan Yurtoğlu İlkokulu Ozel Eğitim Sınıfı Oğrencileriyle Eğitsel Etkinlikler — 2025, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında; Merkez uygulama dersliğinde okulun özel eğitim sınıfı öğrencileri ve öğretmenleri ile Özel Eğitim Bölümü lisans öğrencilerinin katılımıyla ebru, ritim, deney ve renk-şekil eşleştirme etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 10. Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu "Sivas'a Değer" Projesi Sergisi Ziyareti — 3 Nisan 2026, 12.30; Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu Sergi Salonu; koordinatör Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU; Dünya Otizm Farkındalık Günü çalışmaları kapsamında okulun hazırladığı sergi ziyaret edilmiştir. 11. Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulu ile Erasmus+ KA122 İş Birliği Protokolü — 2026; Sivas Özel Eğitim Uygulama Okulunun Erasmus+ KA122 Kısa Süreli Öğrenici Hareketliliği proje başvurusunun desteklenmesi ve projenin kabulü hâlinde eğitim, araştırma, sosyal sorumluluk ve farkındalık çalışmalarının ortak yürütülmesine yönelik protokol imzalanmıştır. 12. TÜBİTAK 4008 "Matematik Evde Başlar: Diskalkulik Çocuklar ve Aileler Matematiği Yeniden Keşfediyor" — 15-17 Haziran 2026, 09.00-16.00; Merkez. uygulama dersliği; Buruciye BİLSEM ile iş birliği kapsamında aile eğitimleri ve uygulamalı etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Merkez Müdürü Doç. Dr. Fadime İŞCEN KARASU projede uzman, Dr. Öğr. Üyesi Emine Seçil KARAMUKLU eğitmen olarak görev almış; Merkez uygulama ortamı sağlamıştır. 8- Sivas'ın geniş coğrafyası, sert kış koşulları, kırsal yerleşim yapısı, ilçe-köy bağlantıları ulaşım güçlükleri dikkate alınarak engelli öğrencilerin kampüse ulaşımı, barınması ve kampüs içi hareketliliği için özel düzenlemeler yapılmış mıdır? Sivas Cumhuriyet Üniversitesi olarak, ilimizin geniş coğrafi yapısı, kış şartlarının ağır seyretmesi, kırsal yerleşimlerin yaygınlığı ve ilçe-köy bağlantılarında yaşanabilen ulaşım güçlükleri dikkate alınarak engelli öğrencilerimizin üniversiteye erişimi, barınması ve kampüs içindeki hareketliliğinin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler yapılmaktadır. Bu kapsamda, Üniversitemiz bünyesinde engelli öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine eşit ve erişilebilir şekilde katılımını desteklemek amacıyla Engelli Öğrenci Birimi/Engelsiz Yaşam Birimi aracılığıyla çalışmalar yürütülmektedir. Öğrencilerin bireysel ihtiyaçları doğrultusunda erişilebilirlik koşulları değerlendirilmekte ve gerekli destek mekanizmaları oluşturulmaktadır. Kampüs içi erişilebilirliğin geliştirilmesi amacıyla bina girişleri ve ortak kullanım alanlarında rampalar, asansörler, hissedilebilir yüzeyler, erişilebilir WC'ler ve erişilebilir otopark uygulamaları gibi fiziksel düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca kampüs genelinde erişilebilirliğin artırılmasına yönelik iyileştirme çalışmaları devam etmektedir. Kütüphane ve bilişim altyapısında da engelli öğrencilerin kullanımını kolaylaştıran özel düzenleme ve donanımlar bulunmaktadır. Sonuç olarak Sivas Cumhuriyet Üniversitesi; engelli öğrencilerin yalnızca kampüs içerisindeki fiziksel erişimini değil, üniversiteye ulaşım, barınma, eğitim-öğretim ve sosyal yaşama katılım süreçlerinin tamamını kapsayan bütüncül bir erişilebilirlik anlayışını benimsemektedir. Öğrencilerin özel ihtiyaçları bireysel olarak değerlendirilmekte ve mevcut imkânlar çerçevesinde gerekli düzenlemeler yapılmaktadır. Bununla birlikte, Sivas'ın coğrafi ve iklimsel koşulları nedeniyle erişilebilirlik ve ulaşım imkânlarının sürekli geliştirilmesi Üniversitemizin öncelikli çalışma alanları arasında yer almaktadır. 9- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından engelli öğrencilerin ders materyallerine, sınavlara, laboratuvarlara, klinik uygulamalara, staj süreçlerine, uzaktan eğitim altyapılarına ve dijital platformlara erişimi için hangi destekler sağlanmaktadır? Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Kurum Web Sitesi Öğretim Yönetim Sistemi (LMS) Akademik ve Sosyal Gelişim İzleme Sistemi (AGIS) üzerinde kullanıcıların erişilebilirlik ihtiyaçlarına yönelik 'SCÜ Erişilebilirlik Menüsü" bulunmaktadır. 10-Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin tıp, diş hekimliği, sağlık bilimleri, eğitim, sosyal bilimler, mühendislik, veterinerlik, ziraat, spor, meslek yüksekokulları ve ilgili akademik birimleri tarafından engelli bireylerin bağımsız yaşam becerilerini, psikososyal destek süreçlerini, toplumsal katılımını ve eğitim hakkını desteklemeye yönelik hangi çalışmalar yürütülmüştür? Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi tarafından engelli ve özel gereksinimli bireylerin fiziksel aktivite ve spora katılımlarının desteklenmesi, sosyal etkileşimlerinin güçlendirilmesi, toplumsal yaşama katılımlarının artırılması ve engellilik konusunda toplumsal farkındalık oluşturulması amacıyla çeşitli etkinlik, proje ve kurumlar arası iş birliği çalışmaları yürütülmüştür. Bu kapsamda, özel gereksinimli bireylerin üniversite öğrencileriyle bir araya gelmelerini sağlayan sportif, eğitsel ve sosyal etkinlikler gerçekleştirilmiş; sporun kapsayıcı ve birleştirici yönünden yararlanılarak bireylerin aktif katılımlarının desteklenmesi amaçlanmıştır. Fakülte öğrencilerinin söz konusu etkinliklerde aktif görev almaları sağlanarak, geleceğin spor ve beden eğitimi alanı profesyonellerinde özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık ve uygulama deneyiminin geliştirilmesine de katkı sunulmuştur. (Spor Bilimleri Fakültesi No Tarih / Dönem Çalışma / Etkinlik İş Birliği / Katılımcılar Kapsam ve Amaç Engelsiz Eğitim Üstüne Bir müfredatları ve eğitim-öğretim Engelli bireylerin eğitim hakkı, fırsat eşitliği ve engelsiz yükseköğretim 2022-2023 İnceleme" TÜBİTAK 2209-A süreçleri incelenmiştir. Proje 2 09.05.2025 Spor Bilimleri Fakültesi Antrenörlük Engelli bireylerin karşılaştıkları güçlükler konusunda farkındalık Dünya Engelliler Haftası Etkinliği Eğitimi Bölümü öğrencileri oluşturulması, empati yaklaşımının geliştirilmesi ve engelli bireylerin 3 03.12.2025 3 Aralık Dünya Engelliler Günü Eğitimi ve Spor Bölümü öğrencileri, Özel gereksinimli bireyler ile üniversite öğrencilerinin sportif etkinlikler Etkinliği Sivas İl Millî Eğitim Müdürlüğüne aracılığıyla bir araya getirilmesi; sosyal etkileşim, farkındalık ve 4 24.04.2026 İl Millî Eğitim Müdürlüğü, Spor Özel gereksinimli çocukların su ortamıyla tanıştırılması ve fiziksel Suyla Tanışma ve Su Şenliği etkinliğe katılımlarının desteklenmesi; aile, eğitim kurumu ve üniversite 5 06.05.2026 Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fakültesi, İl Millî Eğitim Müdürlüğü Film gösterimi ve sosyal farkındalık etkinliği aracılığıyla özel Farkındalık Etkinliği temsilcileri, özel gereksinimli gereksinimli bireylerin toplumsal yaşama katılımı, empati, birlikte yaşam bireyler ve aileleri kültürü ve toplumsal bütünleşme konularında farkındalık oluşturulmuştur. 6 Özel Gereksinimli Bireyler İçin Aile ve Sosyal Hizmetler İl katılımlarının desteklenmesi, sporun erişilebilirliğinin geliştirilmesi ve 11.05.2026 Müdürlüğü ve Spor Bilimleri 7 Bütünleşik Oyun Okulu: Zekâ ve Akademisi Gençlik Kulübü, oyun [… metnin devamı TBMM kaydında] --- **Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “2020'den bu yana Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/48030, 19 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48030-2020-den-bu-yana-sivas-cumhuriyet-universitesi-tarafindan-engelli-bireylere-yonelik-gercek (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1055a64e-ec75-46c3-9be8-01a01df85786 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.