# Diyarbakır'daki petrol arama faaliyetlerinin Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri'ne etkilerine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/48599
- **Veren:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır)
- **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum)
- **Veriliş tarihi:** 7 Eylül 2026
- **Durum:** Cevap bekleniyor
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5e487351-4b31-4315-a4dc-01a0811ca97c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48599-diyarbakir-daki-petrol-arama-faaliyetlerinin-hevsel-bahceleri-ve-dicle-nehri-ne-etkilerine

> Adalet Kaya (DEM Parti), 7 Eylül 2026 tarihinde 7/48599 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Cevap bekleniyor.

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Neolitik dönemden bugüne onlarca medeniyetin gıda ihtiyacını karşılamış ve kent-doğa ilişkisinin kadim örneklerinden biri olan Hevsel Bahçeleri ile Dicle Nehri, bugün ekolojik bir tahribat ve sermaye kuşatması altındadır. Kamuoyuna ve basına yansıyan son gelişmelere göre; SANKO Holding'e bağlı Petar Doğalgaz ve Petrol Arama Şirketi'ne verilen ruhsatlarla (AR/PTR/K/M44-b1), Dicle Nehri, Hevsel Bahçeleri, üniversite kampüsü, arkeolojik sit alanları ve köylülerin tarım arazilerini de kapsayan 15 bin 255 hektarlık devasa bir alanda petrol arama ve çıkarma faaliyetleri başlatılmıştır.

Bu durum, yalnızca çevresel bir sorun değil; doğayı, tarihi ve toplumu sermaye birikimine kurban eden, bölge halkını üretimden koparan bir politikadır. Dicle'nin kollarına kurulan beton tıkaçlar (barajlar), nehre karışan ağır metaller ve tarım zehirleri, bölgenin su ve doğal varlıklarını hızla yok etmektedir.

Bu bağlamda;

1. Nisan 2024 tarihinden beri Diyarbakır il sınırları içerisinde kaç adet sondaj kuyusu açılmıştır ve bu kuyular hangi amaçlarla (petrol arama, yeraltı suyu çekimi vb.) kullanılmaktadır?

2. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hevsel Bahçeleri'ni ve Dicle Vadisi'ndeki zengin biyoçeşitliliği (607 flora, 635 fauna, 189 kuş türü) 15 bin 255 hektarlık petrol arama faaliyetlerinin yaratacağı geri dönülemez yıkımdan korumak adına Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir?

3. Su ve doğal varlıkları sermayenin tahribatından korumak ve ekolojik dengeyi güvence altına almak amacıyla, Hevsel Bahçeleri'nin Nitelikli Doğal Koruma Alanları kapsamında "Doğal SIT" statüsüne alınması yönünde dönüştürücü bir adım atmayı planlıyor musunuz?

4. Dicle Nehri'nin nehir statüsünün ve kıyı kenar çizgisinin hukuki olarak belirlenmesi, böylece kıyı şeridindeki tahribatların önüne geçilmesi için yürütülen herhangi bir yasal veya idari hazırlık bulunmakta mıdır?

5. Bu açıkan sondaj kuyularından aktif olanların yerleri nerelerdir?

---

**Kaynak gösterme:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'daki petrol arama faaliyetlerinin Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri'ne etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/48599, 7 Eylül 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48599-diyarbakir-daki-petrol-arama-faaliyetlerinin-hevsel-bahceleri-ve-dicle-nehri-ne-etkilerine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5e487351-4b31-4315-a4dc-01a0811ca97c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.