# Diyarbakır'daki petrol arama faaliyetlerinin Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri'ne etkilerine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/48795
- **Veren:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 8 Eylül 2026
- **Durum:** Cevap bekleniyor
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c4ce852b-22fc-4793-aee5-01a086868ec8
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48795-diyarbakir-daki-petrol-arama-faaliyetlerinin-hevsel-bahceleri-ve-dicle-nehri-ne-etkilerine

> Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), 8 Eylül 2026 tarihinde 7/48795 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. Cevap bekleniyor.

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Neolitik dönemden bugüne onlarca medeniyetin gıda ihtiyacını karşılamış ve kent-doğa ilişkisinin kadim örneklerinden biri olan Hevsel Bahçeleri ile Dicle Nehri, bugün ekolojik bir tahribat ve sermaye kuşatması altındadır. Kamuoyuna ve basına yansıyan son gelişmelere göre; SANKO Holding'e bağlı Petar Doğalgaz ve Petrol Arama Şirketi'ne verilen ruhsatlarla (AR/PTR/K/M44-b1), Dicle Nehri, Hevsel Bahçeleri, üniversite kampüsü, arkeolojik sit alanları ve köylülerin tarım arazilerini de kapsayan 15 bin 255 hektarlık devasa bir alanda petrol arama ve çıkarma faaliyetleri başlatılmıştır.

Bu durum, yalnızca çevresel bir sorun değil; doğayı, tarihi ve toplumu sermaye birikimine kurban eden, bölge halkını üretimden koparan bir politikadır. Dicle'nin kollarına kurulan beton tıkaçlar (barajlar), nehre karışan ağır metaller ve tarım zehirleri, bölgenin su ve doğal varlıklarını hızla yok etmektedir.

Bu bağlamda;

1. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hevsel: Bahçeleri'ni ve Dicle Vadisi'ndeki zengin biyoçeşitliliği (607 flora, 635 fauna, 189 kuş türü) 15 bin 255 hektarlık petrol arama faaliyetlerinin yaratacağı geri dönülemez yıkımdan korumak adına Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir?

2. Dicle Nehri'nin nehir statüsünün ve kıyı kenar çizgisinin hukuki olarak belirlenmesi, böylece kıyı şeridindeki tahribatların önüne geçilmesi için yürütülen herhangi bir yasal veya idari hazırlık bulunmakta mıdır?

3. Hevsel Bahçeleri ve çevresindeki köylerde (Kabasakal, Karabaş, Yiğitçavuş vb.) yürütülen petrol arama ve madencilik faaliyetleri nedeniyle vasfını yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalan tarım arazilerinin toplam yüzölçümü nedir?

4. Dicle Nehri'ne karışan sanayi, kum ocağı ve maden atıklarının tarımsal sulamada yarattığı kirlilik boyutunu ölçmeye yönelik Bakanlığınızca son bir yılda hangi analizler yapılmıştır?

---

**Kaynak gösterme:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'daki petrol arama faaliyetlerinin Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri'ne etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/48795, 8 Eylül 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-48795-diyarbakir-daki-petrol-arama-faaliyetlerinin-hevsel-bahceleri-ve-dicle-nehri-ne-etkilerine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c4ce852b-22fc-4793-aee5-01a086868ec8

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.