# Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporunda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/4959 - **Veren:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 4 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 7 Kasım 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e5e30c5a-d7fc-4a38-b2dc-018aff683161 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4959-sayistayin-2022-yili-denetim-raporunda-maden-ve-petrol-isleri-genel-mudurlugu-ile-ilgili-y > Ali Gökçek (CHP), 4 Ekim 2023 tarihinde 7/4959 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 7 Kasım 2023). ## Önerge metni Aşağıda yer alan soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Alj Gi Çek Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan 2022 yılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü raporuna göre ruhsatı hükümden düşen ve terk edilen maden sahalarında yapılan rehabilitasyon/çevre ile uyum çalışmalarının icrasında ve takibinde ciddi eksiklikler bulunmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nda ve ilgili yönetmelikte, maden sahalarında ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirlere yani maden sahalarındaki faaliyetler sonrası ilgili alanların çevre ile uyumlu hale getirilmesi adına yapılacak rehabilitasyon süreci anlatılmaktadır. Ancak Sayıştay tarafından Kurumda yapılan 2021 ve 2022 yılı denetimleri kapsamında maden sahalarında gerekli rehabilitasyon süreçlerinin göz ardı edildiği görülmüştür. Sayıştay ilgili mevzuatta maden sahasında yapılacak rehabilitasyon konusunda yapılacak işlemin detayları konusunda eksiklikler bulunduğunu, incelenen mevzuatta rehabilitasyon çalışmalarının yapılması için yıllarca sürecek alandaki tüm madencilik faaliyetlerinin tamamlanması, alanın terk edilmesi ve böylece ruhsatın hükümden düşmesinin beklendiğini, bu şekilde madencilik faaliyeti yapılan geniş alanlarda kısmen faaliyetin tamamlandığı lokal alanların rehabilitasyonu için de tüm bu sürecin tamamlanması gerektiğini, incelenen mevzuatta maden sahasının yalnızca bir bölümünde rehabilitasyon yapılması gerektiğinde "kısmi rehabilitasyon işlemi"ne olanak veren/zorunlu kılan herhangi bir hüküm bulunmadığını, rehabilitasyon faaliyetlerinin finansmanı konusunda hey yıl alınan ruhsat bedellerinin 030'unun bu faaliyetler için ayrıldığını ancak tahsil edilen bu miktarın ise madencilik faaliyetlerinin uzun yıllar boyunca sürmesi nedeniyle söz konusu rehabilitasyon maliyetlerini tüm sürecin sonundaki güncel maliyetleri yönüyle karşılamaktan uzak olduğunu, rehabilitasyon projelerinin nasıl oluşturulması gerektiği konusunda detaylandırmaya ihtiyaç duyulduğunu, maden sahalarında gerçekleştirilen rehabilitasyon faaliyetlerine ilişkin herhangi bir veri kaydının tutulmadığını tespit etmiştir. Sayıştay'ın tespit ettiği bu bulgular son derece önemli olup doğamızın, ormanlarımızın maden arama gerekçesi ile adeta talan edilip kaderine terk edildiğini ortaya koymuştur. Bu çerçevede; I - Rehabilitasyon çalışmalarına başlanması için ilgili alandaki tüm madencilik faaliyetlerinin tamamlanmasının, alanın terk edilmesinin ve böylece ruhsatın hükümden düşmesinin beklendiği maden sahaları hangileridir? Bu sahalarda kısmi rehabilitasyon işlemine başlanması düşünülmekte midir? 2 - Rehabilitasyon faaliyetlerinin finansmanı konusunda son 10 yılda ruhsat bedellerinin 9030'u olarak ayrılan tutarın toplamı ne kadardır? 3 - Terk edilen ve rehabilite edilmesi gereken maden sahaları hangileridir? Bu sahaların rehabilitasyon durumları nedir? 4 - Ruhsatı hükümden düşen veya terk edilen maden sahalarının çevre ile uyumlu hale getirilmesi adına yapılan rehabilitasyon çalışmalarının icrasında ve takibinde gerekli etkinliğin sağlanması için ne gibi adımlar atılması düşünülmektedir? ## Bakanlığın cevabı 28-2 74959 Maden Kanunu'nun 32. maddesinde "Ruhsat sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek suretiyle terk talebinde bulunabilir. Herhangi bir nedenle hükümden düşmüş veya ruhsat hukuku yürürlükte olan sahalarda terk edilen alanlarda ruhsat sahibi gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek zorundadır. " hükmü yer almaktadır. Kısmi rehabilitasyon işlemleri bütüncül maden işletmesinin bir parçası olduğundan, ruhsat hukuku devam ettiği sürece mühendislik disiplinlerine göre teknik değerlendirmelere tabidir. Bu bağlamda ruhsat sahiplerince madencilik faaliyetlerinin sonlandırıldığı alanlara ilişkin yapılan kısmi terk talepleri, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce (MAPEG) Maden Kanunu'nun 32. maddesi kapsamında değerlendirilmekte ve söz konusu alanlarda rehabilitasyon işlemlerinin tamamlanması sağlanmaktadır. 2014 yılından 16.10.2023 tarihine kadarki dönemde yatırılan çevre ile uyum bedeli toplamı 2.046.413.221 TL'dir. Terk veya iptal edilen ruhsat sahalarının büyük bir kısmı madencilik faaliyetine başlanmadan terk ya da iptal edilmiş olduğundan bu sahalarda rehabilitasyona ihtiyaç duyulmamaktadır. Diğer taraftan Maden Kanunun 32. Maddesi doğrultusunda herhangi bir nedenle ruhsat hukuku sonlandırılan ve rehabilitasyon yapılması gereken sahalar yasal süreler içinde orman arazilerinde ilgili orman idaresine, diğer alanlarda il özel idareleri veya valiliklere bildirilmekte olup, çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirler bu kurumlar tarafından yerine getirilmektedir. Öte yandan rehabilitasyon işlemlerinin daha sağlıklı ve sistematik bir şekilde yürütülebilmesi adına konuyla ilgili mevzuat çalışmalarına devam edilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul). “Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporunda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/4959, 4 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4959-sayistayin-2022-yili-denetim-raporunda-maden-ve-petrol-isleri-genel-mudurlugu-ile-ilgili-y (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e5e30c5a-d7fc-4a38-b2dc-018aff683161 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.