# Geri dönüşüm tesislerinin denetimine ve usulsüzlüklerin soruşturulmasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5189 - **Veren:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki) - **Veriliş tarihi:** 11 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 110 gün sonra, 29 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fc8e9d3d-d9e7-4695-9216-018b22742aa6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5189-geri-donusum-tesislerinin-denetimine-ve-usulsuzluklerin-sorusturulmasina-iliskin > Şenol Sunat (İYİ Parti), 11 Ekim 2023 tarihinde 7/5189 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 110 gün sonra, 29 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından cevaplandırılmasını arz ederim. Şenol SUNAT Manisa Milletvekili Geri Dönüşüm milyonlarca ton malzemenin çöp olmak yerine yeniden kullanılabilir hale gelmesini sağlayan, atık miktarının azalmasına yardımcı olan, hava, su ve toprak kirliliğini engellediği gibi sağladığı enerji tasarrufu ile birlikte düşünüldüğünde hem doğaya hem de ekonomilere büyük katkı sağlayan çok kıymetli bir alandır. Ülkemizde geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösteren çok değerli tesisler bulunmakta ve bu alanda verilen hizmetler doğamıza, istihdam oranlarına ve ülke ekonomimize fayda sağlamaktadır. Ancak her sektörde olduğu gibi geri dönüşüm sektöründe de bazı istisnalar yaşanmakta, denetim eksikliği, usulsüz ruhsatlandırmalar, rant paylaşımı gibi konular bu alanda da kendini göstermektedir. Bu kapsamda ülke genelinde ve özellikle Manisa Sanayi Bölgelerinde bulunan geri dönüşüm tesislerinde çıkan yangınların, tesislerin atıkları usulsüz biçimde doğaya bırakması sonucunda yaşanan insan ve hayvan zehirlenmeleri ve oluşan çevre katliamları kamuoyunda büyük rahatsızlık oluşturmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde; 1. Geri Dönüşüm Tesislerinde atıkların bertaraf edilmesi sürecinde düzenli denetim yapılmakta mıdır? İlgili tesislerde çıkan yangınların sebepleri belirlenerek acil önlem ve eylem planı oluşturulmuş mudur? 2. Geri Dönüşüm Tesislerinde çıkan (çıkartılan) yangınlar yoluyla bazı şirketlerin haksız kazanç elde ettiği iddiaları incelenmiş midir? 3. Bazı firmaların kanun gereği geri dönüşüm malzemelerini bertaraf için belirli bir ücret karşılığında farklı yetkili bir firmaya göndermeyerek, daha çok kazanç sağlamak amacıyla atıkları bizzat yaktıkları iddiaları araştırılmış mıdır? 4. Yangın çıkan tesis ve depolarda araştırma yapılmadan neden yeniden ruhsat verilmektedir? Çevre felaketine yol açan işletmeler için sabıka kaydı tutulmakta mıdır? 5. Çıkan yangınlar sonucunda kalan katı atık nerede bertaraf edilmektedir, arta kalan malzemelere hangi işlem yapılmaktadır? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLAR SORULAR Geri dönüşüm milyonlarca ton malzemenin çöp olmak yerine yeniden kullanılabilir hale gelmesini sağlayan, atık miktarının azalmasına yardımcı olan, hava, su ve toprak kirliliğini engellediği gibi sağladığı enerji tasarrufu ile birlikte düşünüldüğünde hem doğaya hem de ekonomilere büyük katkı sağlayan çok kiymetli bir alandır. Ülkemizde geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösteren çok değerli tesisler bulunmakta ve bu alanda verilen hizmetler doğamıza, istihdam oranlarına ve ülke ekonomimize fayda sağlamaktadır. Ancak her sektörde olduğu gibi geri dönüşüm sektöründe de bazı istisnalar yaşanmakta, denetim eksikliği, usulsüz ruhsatlandırmalar, rant paylaşımı gibi konular bu alanda da kendini göstermektedir. Bu kapsamda ülke genelinde ve özellikle Manisa Sanayi Bölgeleri'nde bulunan geri dönüşüm tesislerinde çıkan yangınların, tesislerin atıkları usulsüz biçimde doğaya bırakması sonucunda yaşanan insan ve hayvan zehirlenmeleri ve oluşan çevre katliamları kamuoyunda büyük rahatsızlık oluşturmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde; I- Geri Dönüşüm Tesisleri'nde atıkların bertaraf edilmesi sürecinde düzenli denetim yapılmakta mıdır? İlgili tesislerde çıkan yangınların sebepleri belirlenerek Acil Önlem ve Eylem Planı oluşturulmuş mudur? 2- Geri Dönüşüm Tesisleri'nde çıkan (çıkartılan) yangınlar yoluyla bazı şirketlerin haksız kazanç elde ettiği iddiaları incelenmiş midir? 3- Bazı firmaların Kanun gereği geri dönüşüm malzemelerini bertaraf için belirli bir ücret karşılığında farklı yetkili bir firmaya göndermeyerek, daha çok kazanç sağlamak amacıyla atıkları bizzat yaktıkları iddiaları araştırılmış mıdır? 4- Yangın çıkan tesis ve depolarda araştırma yapılmadan neden yeniden ruhsat verilmektedir? Çevre felaketine yol açan işletmeler için sabıka kaydı tutulmakta mıdır? 5- Çıkan yangınlar sonucunda kalan katı atık nerede bertaraf edilmektedir. Arta kalan malzemelere hangi işlem yapılmaktadır? CEVAPLAR Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 14'üncü maddesinin 5'inci fıkrasında "Yangın, sel, deprem ve benzeri durumlarda işletme sahibi tarafından derhal il müdürlüğüne bilgi verilir. İl müdürlüğü tarafından işletmenin tabi olduğu tüm çevre izin ve lisans konuları kapsamında fiziki şartlar yerinde incelenerek tespit tutanağı hazırlanır, işletmenin mevcut çevre izin ve lisans belgesinin geçerliliğine ilişkin değerlendirme bu tutanak çerçevesinde yetkili merci tarafından yapılır. Tesiste meydana gelen yangına ilişkin soruşturma ve raporlarda yangının işletmeci tarafından kasten çıkarıldığı tespit olunursa çevre izin lisans belgesi iptal edilir ve bu işletmeler üç yıl süreyle tekrar başvuruda bulunamazlar." hükümleri yer almaktadır. Bu itibarla, yangının meydana geldiği tesiste yapılan inceleme neticesinde fiziksel şartların kaybolduğu tespit edilirse işletmenin lisansı iptal edilir. Bununla birlikte, sahada bulunan atıkların diğer lisanslı atık işleme tesislerine gönderilmesi hususunda işletmeye resmi yazı ile bildirimde bulunulur. Yangın sonucunda malzemelerin yanması ve /veya kullanılamaz hale gelmesi nedeni ile ortaya çıkan atıkların geri kazanılabilecek kısımları ayrıştırılarak Bakanlığımızdan lisans almış tesislere (geri kazanım, yakma ) gönderilerek ekonomiye kazandırılmakta kalan bakiye atıklar ise düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilmektedir. Atık kodu, yanan malzemenin niteliğine ve tehlikelilik durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Bununla birlikte; yangın sonucu oluşan yapı malzemesi atıkları ise 17. 09. 03* ( Tehlikeli maddeler içeren diğer inşaat ve yıkıntı atıkları ( karışık atıklar dahil )) atık kodları ile yönetilmekte olup, taşıma ve bertaraf işlemleri lisanslı araçlar ve lisanslı tesislerde gerçekleştirilmektedir. Çevre Denetimi Yönetmeliği çerçevesinde tesis veya faaliyetlerin 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuatlara uygunluğunu kontrol etmek (o için Bakanlığımız Çevresel Etki Değerlendirilmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ile Bakanlık bünyesinde yer alan İl Müdürlükleri"nde görevli çevre denetçileri tarafından denetimler gerçekleştirilmektedir. Denetimler kapsamına göre konu bazlı veya birleşik olmak üzere planlı ya da plansız yapılabilmektedir. Konu bazlı çevre denetimi tesis veya faaliyetlerin, çevre mevzuatındanen az birine uygunluğunun ele alındığı çevre denetimlerini; birleşik çevre denetimi ise tüm çevre mevzuatına uygunluğunun bir arada ele alındığı çevre denetimlerini ifade eder. Bununla birlikte atık ara depolama tesislerinin tabi olduğu 23.12.2022 tarihli ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ara Depolama Tesisleri Tebliği'nin 8'inci maddesi 1'inci fıkrası bu tesislerin İl Müdürlükleri (o tarafından bir takvim yılı içerisinde en az bir kez denetlenmesi gerektiğini hükme bağlar. Son 5 yılda ülkemizde atık bertaraf ve geri dönüşüm tesislerine yönelik 43.059 adet denetim gerçekleştirilmiş olup, 2.495 adet atık işleme tesisine yaklaşık 700 milyon TLye yakın idari para cezası uygulanmıştır. 312 adet işletmenin ise faaliyeti durdurulmuştur. --- **Kaynak gösterme:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Geri dönüşüm tesislerinin denetimine ve usulsüzlüklerin soruşturulmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5189, 11 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5189-geri-donusum-tesislerinin-denetimine-ve-usulsuzluklerin-sorusturulmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fc8e9d3d-d9e7-4695-9216-018b22742aa6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.