# Vakıf üniversitelerinde görev yapan akademik personelin aldığı ücretlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5380 - **Veren:** İskender Bayhan (EMEP, İstanbul) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 6 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 2 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/87c671fb-1b8f-41d9-ae28-018b18ae8c62 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5380-vakif-universitelerinde-gorev-yapan-akademik-personelin-aldigi-ucretlere-iliskin > İskender Bayhan (EMEP), 6 Ekim 2023 tarihinde 7/5380 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 2 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 06.10.2023 e İstanbul Milletvekili Türkiye'de sayısı 75'i bulan vakıf üniversitelerinde çalışan toplamda 30 bine yakın akademisyen ile devlet üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin arasındaki maaş farkı günden güne açılmaktadır. Akademisyenlerin sürdürdüğü eşit işe eşit ücret talepli mücadelenin sonucunda 17 Nisan 2020 tarihinde 7243 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun madde 11 ile bir düzenleme yapıldı. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihin ardından ücretlerin eşitlenmesi bir yana pandemi bahane edilerek belli üniversitelerde ücretsiz izin ve kısa çalışma ödeneği kapsamında akademisyenlerin ücretleri tırpanlanmıştır. Aynı süreçte kanun değişikliğine dayanarak ücretlerinin eşitlenmesini talep eden akademisyenlere zorunlu ücretsiz izin dayatması yapılarak bir çeşit "cezalandırma" ve "sopa gösterme" mekanizması işletilmiştir. Vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin haklarının mütevelli heyetinin bir dudağı arasında belirlendiği anti-demokratik koşullar, sadece düşük ücret dayatmasına değil; iş tanımı dışında görevlendirmeler, mobbing, baskı ve yoğun denetimin de yaygınlaşmasına sebep olmaktadır. Özellikle en güvencesiz kesim olan araştırma görevlileri "diğer işler" adı altında üniversite tercih dönemlerinde çağrı merkezi olarak çalıştırılmakta, sürekli işten çıkarılma tehdidi ile mobbinge maruz kalmakta ve bilimsel bilgi üretim süreçlerinin koşulları ile çelişen ağır koşullar altında çalışmaya zorlanmaktadır. Vakıf Üniversiteleri Dayanışma Meclisi'nin (VÜDAM) yayınladığı "Vakıf Üniversiteleri Temmuz 2023 Akademik Personel Zam Raporu"na göre, 61 vakıf üniversitenin yalnızca 13'ü, bünyesinde çalışan akademisyenlere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öngördüğü "eşit ücret" hükmünü sağlayan zamları zamanında ve eksiksiz biçimde uygulamıştır. Kalan 48 vakıf üniversitesi "Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez" ifadesini içeren Kanun maddesini uygulamayarak mevcut yasayı çiğnemektedir. Demokratik bir üniversite anlayışı ile de çelişen bu uygulamaların çözülmesi ve bilgi üretim süreçlerinin niteliği açısından ilgili soruların cevaplanması önem arz etmektedir: 17 Nisan 2020 tarihinde 7243 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11. maddesinde yer alan "Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez" ifadesine rağmen yasayı uygulamayan vakıf üniversitelerine yönelik YÖK yaptırım uygulamış mıdır? Öğretim elemanlarına ödenen ücretler devletteki emsallerinden çok düşük olmakla beraber bazı vakıf üniversitelerinde araştırma görevlilerine ödenen ücretler açlık sınırının biraz üzerindedir. Örneğin, Biruni Üniversitesi'nde çalışan araştırma görevlileri haziran ayında 14.500 lira alırken; Avrasya Üniversitesinde çalışan araştırma görevlileri 15.500 net ücret almaktadır. Öte yandan, Beykent Üniversitesi"nde çalışan bir araştırma görevlisinin temmuz ayında 27.500 civarında bir ücret aldığı görülmektedir. Yasadaki "daha az ücret verilemez" vurgusuna rağmen vakıf üniversitelerinin kendi içinde bile izlenen ücret farkı bu üniversitelerin keyfi bir ücret politikası izlediğini göstermektedir. Açıkça yasayı çiğneyerek suç işleyen bu üniversitelerin bu uygulamalardan vazgeçmemesi YÖK'ün desteğini aldıklarını düşündürmektedir. İlgili rapora da dayanarak denetim, yaptırım ve ceza mekanizmasını işletmeyi düşünüyor musunuz? Bazı vakıf üniversiteleri (Örneğin; İstanbul Kültür Üniversitesi) uyguladığı düşük ücret politikalarını ülkede yaşanan ekonomik krize bağlayarak çalışanlara fedakârlık göstererek dayanışma içerisinde olmaları gerektiğini ifade eden mailler yollamıştır. Dolayısı ile ücretlerinin Devlet Üniversitesi'nde çalışan akademik personel ile eşitlenmesini talep eden çalışanlara "ekonomik kriz" gerekçe gösterilerek talepleri baskılanmıştır. Akademisyenleri bir "maliyet kalemi" olarak gören bu üniversiteler istisna değildir. Kurumdan kuruma değişen bu ücret politikalarını takip etmek ve incelemek YÖK'ün asli görevidir. İlgili vakıf üniversitelerindeki ücret eşitsizliğini incelemek üzere yapılan denetimlerde kaç akademisyenin bordrosu incelenmiştir? YÖK'ün 2021 yılında yayınladığı "Vakıf Yükseköğretim Kurumları" raporunda her vakıf üniversitesinin akademik personele verdiği ücret net bir şekilde belgelenmiştir. 2021 yılında yayınlanan bu rapora da dayanarak kanuna uymayan üniversitelerin kaçı hakkında nasıl bir işlem yapılmıştır? YÖK'ün 2021 yılında yayınladığı "Vakıf Yükseköğretim Kurumları" raporunun ardından 2022 ve 2023 yıllarında yeniden bir rapor hazırlanmadığı görülmüştür. 2020- 2023 yılları arasında vakıf üniversitelerinde sürdürdüğünüz denetimler sürecinde kaç üniversitede ve hangi üniversitelerde kanunun uygulanmadığını tespit ettiniz? Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aradan geçen üç buçuk yılda ödenen maaşlarda eşitlenmemiş ücret var ise geriye dönük olarak farkların yatırılması noktasında bir düzenlemeniz mevcut mudur? Tüm vakıf üniversitelerinin ilgili kanun maddesini uygulamak için garantör devlet üniversitesinde ödenen maaş rakamlarının brüt değil net ücretini esas alması ve ücretlerin net üzerinden eşitlenmesi noktasında vakıf üniversitelerine bir yazı gönderilmiş midir? Ücret eşitliğine ilişkin yasal düzenlemenin uygulanmamasından ötürü kaç öğretim elemanı şikâyet ve bildirimde bulunmuştur? Bu şikayetlerin kaçı hakkında soruşturma sürdürülmüştür? Şikayetlerin geldiği üniversiteler hakkında etkin bir denetim ve soruşturma sürdürülmüş müdür? Yürütülen soruşturmaların raporlarını kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşmayı düşünüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı b) 20.10.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1305905 sayılı yazınız. ©) 20.10.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1307929 sayılı yazınız. ç) 07.11.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-131 5339 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen İzmir Milletvekili A. Tuncay ÖZKAN"ın 7/4741, İstanbul Milletvekili İskender BAYHAN"ın 7/5380, Aydın Milletvekili Evrim KARAKOZ'un 7/5383, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/5498, Diyarbakır Milletvekili Berdan ÖZTÜRK'ün 7/5844 ve Diyarbakır Milletvekili Osman Cengiz ÇANDAR"ın 7/5845 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur. Milli Eğitim Bakanı • İT)iO GE 2b Ni T.C. , 9 6 Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 75693 sayılı yazı ve ekindeki Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığının konuya ilişkin yazısı Ek'te yer almaktadır. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU B AŞKANLIĞI YÜRKÜYECMEMEKTETİKİN YÜZÜMLÜYL Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Sayı (o :E-57802651-610-75693 Konu : Soru Önergeleri (Strateji Geliştirme Başkanlığı) İlgi - 20.10.2023 tarihli ve E-99074258-610-87657912 sayılı yazınız. İstanbul Milletvekili İskender BAYHAN tarafından verilen 7/5380 esas sayılı soru önergesi Başkanlığımızca incelenmiştir. Konuya ilişkin soru önergesine verilecek cevaplara esas teşkil etmek üzere Kurulumuz Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığı tarafından verilen bilgiler yazımız ekinde sunulmaktadır. Prof. Dr. Metin TOPCUOĞLU Başkan Vekili Bu belge, güvenli elekironik imza ile imzalanmıştır. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığı Sayı (o :E-85260234-610-78343 24.11.2023 Konu : Soru Önergeleri STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞINA b) 07.11.2023 tarihli ve E-85260234-610-74659 sayılı yazımız. İlgi (a) yazınızda, İstanbul Milletvekili İskender BAYHAN tarafından verilen 715380 esas sayılı soru önergesine verilecek cevaba esas teşkil edecek bilgilerin Daire Başkanlığınıza gönderilmesi talep edilmektedir 17.04.2020 tarihli ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesine; "Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır." hükmü eklenmiş olup bu hüküm uyarınca vakıf yükseköğretim kurumları garantör Devlet üniversitesinden öğretim elemanlarına ödedikleri ücret bilgisini talep etmekte ve alınan bu bilgi çerçevesinde vakıf yükseköğretim kurumunda çalışan öğretim elemanlarının emsal ücreti belirlenmektedir. Konuya ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 05.05.2020 tarihli toplantısında; "?Anılan hüküm gereği öğretim elemanlarına unvanlarına göre ödeyecekleri ücrette, vakıf yükseköğretim kurumlarının belirlenen ücret türüne sözleşmelerde yer verilmesi ve sonuçlarının karşı tarafça anlaşılmasının temin edilmiş olması şartıyla; Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin net veya brüt miktarından birisini esas alabileceklerine", 09.02.2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında ise "? vakıf yükseköğretim kurumlarına, öğretim elemanlarına ücretlerinin zamanında ve mevzuata uygun olarak ödenmesi konusunda gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi hususunun hatırlatılmasının uygun olduğuna" karar verilmiş olup söz konusu kararlar vakıf yükseköğretim kurumlarına tebliğ edilmiştir. Ayrıca 2022 yılı içerisinde gelen şikayetler kapsamında akademik personel ücretlerinin mevzuat kapsamında ödenip ödenmediğine ilişkin olarak dokuz vakıf yükseköğretim kurumu hakkında inceleme yapılmış olup yapılan inceleme neticesinde hazırlanan inceleme raporlarının Yükseköğretim Yürütme Kurulunda görüşülmesi neticesinde yedi vakıf yükseköğretim kurumu için konunun takibine, iki vakıf yükseköğretim kurumu için ise uyarma ve düzeltme önlemi uygulanmasına ve konunun takibine karar verilmiştir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarının idari hizmet sözleşmesi ve İş Kanunu hükümleri kapsamında ödenmeyen veya eksik ödendiği düşünülen ücret hakkına ilişkin dava hakları ile birlikte idari önlem uygulama yetkisi kapsamında bu kurumlarımız her yıl akademik, idari ve mali konularda denetlenmekte olup bu denetimlerde akademik personel ücretlerinin ilgili Kanun maddesi uyarınca belirlenip belirlenmediği de kontrol edilmektedir. Bu çerçevede 2021-2022 akademik yılı olağan genel denetim sonucu düzenlenen raporlardaki akademik personel ücretlerine ilişkin tespit ve tekliflere istinaden Yükseköğretim Kurullarınca bir vakıf yükseköğretim kurumu hakkında ayrıntılı inceleme yapılmasına, dört vakıf yükseköğretim kurumu hakkında konunun takibine, bir vakıf yükseköğretim kurumu hakkında uyarma ve düzeltme önlemi uygulanmasına, on yedi vakıf yükseköğretim kurumu hakkında ise uyarma ve düzeltme önlemi uygulanmasına ve geçmiş dönemlere ilişkin fark ücret alacaklarının hesaplanarak ilgililere ivedilikle ödenmesine karar verilmiştir. Semanur GÜLER Daire Başkanı YÖK Uzmanı gitim MEMELİ Telefon No:(312) 298 73 65 --- **Kaynak gösterme:** İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “Vakıf üniversitelerinde görev yapan akademik personelin aldığı ücretlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5380, 6 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5380-vakif-universitelerinde-gorev-yapan-akademik-personelin-aldigi-ucretlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/87c671fb-1b8f-41d9-ae28-018b18ae8c62 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.