# Harşit Vadisi'ne yönelik projelere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/5422
- **Veren:** Elvan Işık Gezmiş (CHP, Giresun)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 13 Ekim 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 12 Ocak 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/50324827-12f5-4706-a897-018b3839bb78
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5422-harsit-vadisi-ne-yonelik-projelere-iliskin

> Elvan Işık Gezmiş (CHP), 13 Ekim 2023 tarihinde 7/5422 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 12 Ocak 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim.

Gireşini Mill vekili TB (EM Katip Üyesi

"11. Kalkınma Planında yer alan Havza Bazlı Kalkınma Stratejilerin değerlendirilmesi" kapsamında Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeliyle, sınırları benzer doğal özelliklerine göre belirlenmiş havzalarda ekonomik, ekolojik şartlar, kaynaklar dikkate alınarak, hangi ürününün, ne kadar yetiştirileceği, toplumsal veriler ve ülke ihtiyaçlarına göre planlama yapılacağı ifade edilmiştir.

Giresun ve Gümüşhane illerini kapsayan Harşit Vadisi, Vavuk Dağından Karadeniz'e kadar 175 km mesafeden oluşmaktadır. Bu havza üzerinde, iki ilin yerleşim alanları, tasarımsal faaliyetleri, tarihi, kültürel ve doğal kaynakları bulunmaktadır. Bu havza yaklaşık 150.000 nüfusa ev sahipliği yapmakta olup, istihdam yetersizliği sebebiyle yoğun göç vermektedir.

Ülkemizin göç veren iller sıralamasında da ön sıralarda yer alan Giresun ve Gümüşhane illeri sınırlarında yer alan Harşit Vadisi ekolojik açıdan benzer nitelikli tarım ve yeraltı ve yerüstü kaynaklarına ev sahipliği yapmaktadır.

Konuya ilişkin olarak:

1. Giresun ve Gümüşhane illerini kapsayan Harşit Vadisi'nin tarımsal, yeraltı ve yerüstü kaynakları, tarihi ve kültürel değerleri bakımından bölgesel kalkınma sürecinde etkin bir şekilde değerlendirilmediği gözlemlenmektedir. Bu bağlamda, Bakanlığınızın Harşit Vadisi için herhangi bir kalkınma planı veya stratejisi bulunmakta mıdır?

2. Harşit Vadisi Kalkınma Birliği'nin kurulması, bölgesel kaynakların etkin bir şekilde değerlendirilmesi için önem arz etmektedir. Bakanlığınız, bu birliğin kurulması için herhangi bir girişimde bulunmuş mudur?

3. On Birinci Kalkınma Planı döneminde, farklı bölgelerde faaliyet gösteren kalkınma idareleri ve kalkınma ajansları arasında Harşit Vadisi'nde potansiyel olarak değerlendirilebilecek projeler hakkında herhangi bir iş birliği veya koordinasyon faaliyeti gerçekleştirilmiş midir?

4. Harşit Vadisi'nin tarımsal potansiyelini artırmak, tarihi ve kültürel değerlerini korumak ve turizm kapasitesini geliştirmek için Bakanlığınızın öncülük edeceği herhangi bir proje veya program planlanmakta mıdır? Su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı kapsamında havza bazında yapılan plan, strateji ve eylem planları yapılmış mıdır? Bu kapsamda yürütülen çalışmalar nelerdir?

## Bakanlığın cevabı

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Yönetmeliği" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.

IPARD Programı kapsamında birçok tedbir altında hibe desteklemeleri bulunmaktadır. Program kapsamında uygulanan tedbirler içerisinde Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar, Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması ile İlgili Fiziki Varlıklara Yönelik Yatırımlar ve Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme tedbirlerinden faydalanıcılar hazırlamış oldukları projelerle 9050-75 oranında hibe desteği alabilmektedirler. Çağrı dönemlerinde başvuru sahipleri kendi belirledikleri yatırımları projelendirerek sunmaları gerekmektedir. Giresun ilimiz IPARD Programının uygulandığı 42 il içerisindedir. IPARD II Programının da yürürlüğe girmesiyle Programın ülke geneline yaygınlaştırılması hedeflenmektedir..

Ülkemizde yer alan nehir havzalarındaki su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması amacıyla "Nehir Havza Yönetim Planları" ve su kaynaklarının havza ve alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, geleceğe yönelik planlanması ve her sektörün ihtiyacı olan suyun adil bir şekilde karşılanması maksadıyla "Sektörel Su Tahsis Planları" hazırlanmaktadır.

Harşit Vadisi ise "Doğu Karadeniz Nehir Havzası" sınırları içerisinde yer almaktadır. Su Yönetimi Genel Müdürlüğümüzce Eylül 2021 tarihinde, AB IPA kaynaklı "6 Havzada Nehir Havza Yönetim Planlarının Hazırlanması Avrupa Birliği Teknik Yardım Projesi"ne başlanılmış olup projenin Mart 2025 tarihinde bitirilmesi planlanmaktadır. Söz konusu Proje ile "Antalya, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Doğu Akdeniz, Kızılırmak ve Marmara" havzalarında Nehir Havza Yönetim Planları ve Sektörel Su Tahsis Planları hazırlanacaktır.

Bahse konu tüm tedbirlerin hayata geçirilmesi neticesinde ise Doğu Karadeniz Havzasında yer alan su kaynaklarının kalite ve miktarında iyileşmeler görülecektir.

Muhtemel kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla havza ölçeğinde Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmaktadır. Harşit Vadisi'nin içinde yer aldığı Doğu Karadeniz Havzası Kuraklık Yönetim Planı 2023 yılında tamamlanmıştır.

"İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" 2016 yılında tamamlanmış olup iklim değişikliğinin ülkemiz havzalarında yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

Ayrıca, taşkınlardan kaynaklı can kaybının olmaması, mal kaybının ise asgari seviyeye indirilmesi maksadıyla havza ölçeğinde taşkın riski taşıyan yerlerde taşkın tehlike haritaları ve taşkın risk haritaları hazırlanmakta ve taşkın riskinin asgari seviyeye indirilebilmesi maksadıyla tedbirlerin yer aldığı Taşkın Yönetim Planları hazırlanmaktadır. Harşit Vadisi'nin içinde yer aldığı Doğu Karadeniz Havzası Taşkın Yönetim Planı 2020 yılında tamamlanmıştır.

Su kaynaklarının sayısallaştırılması çalışmaları kapsamında, Giresun ve Gümüşhane illerini içeren Doğu Karadeniz Havzası, Yeşilırmak Havzası ve Çoruh Havzası da dahil olmak üzere, ülkemizde yer alan 25 nehir havzası su kaynakları verisi sayısallaştırılarak güncellenmiştir.

Tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan kirliliğe karşı su kaynaklarının korunması amacıyla, AB Nitrat Direktifine karşılık gelen, "Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği" 18.2.2004 tarihli ve 25377 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Buna ek olarak, sularda tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan nitrat kirliliğini önlemek veya azaltmak için çifiçiler tarafından uyulması gereken usul ve esasları düzenleyen, "Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları

Kodu Tebliği" 11.02.2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Ayrıca, "Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi ve Nitrat Eylem Planlarının Hazırlanması Projesi" kapsamına 25 nehir havzasında nitrata hassas bölgeler (NHB) belirlenmiştir. Bu bölgelere özgü tarımsal kaynaklı kirliliğin önlenmesi amacıyla çiftçilerin alması gereken tedbirleri içeren bu bölgelere özgü havza bazlı "Nitrat Eylem Planı" hazırlanmıştır.

Tarımsal kaynaklı kirliliğin tespiti ve nitrat hassas bölgelerin belirlenmesi amacıyla 2.533 yer üstü, 2.319 yer altı suyu olmak üzere toplam 4.852 istasyondan oluşan bir izleme ağı oluşturulmuştur. Analiz sonuçları Nitrat Bilgi Sistemine (NİBİS) kaydedilmekte ve eş zamanlı olarak takip edilmektedir.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce, "Gümüşhane Torul Gülaçar Göleti ve Sulaması", "Gümüşhane Merkez Çalımköy Göleti ve Sulaması" ve "Gümüşhane Torul Çit Göleti ve Sulaması" projelerinin planlama ve proje çalışmaları tamamlanmıştır. Ayrıca; Gümüşhane Aktutan Göleti ve Sulaması Projesi'nin su kaynağı işletmeye alınmış olup sulama inşası devam etmektedir. Söz konusu projeler ile 3.750 dekar alan sulu tarıma kavuşturulacaktır.

Taşkın kontrol faaliyetlerine yönelik; toplamda 73.700 metre uzunluğunda taşkın kontrol tesisi, 101 adet menfez, 216 adet rüsubat tutucu tesis inşa edilerek işletmeye alınmıştır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Elvan Işık Gezmiş (CHP, Giresun). “Harşit Vadisi'ne yönelik projelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5422, 13 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5422-harsit-vadisi-ne-yonelik-projelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/50324827-12f5-4706-a897-018b3839bb78

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.