# Şırnak'ta bir mezarlığa yönelik saldırı iddialarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5432 - **Veren:** Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak) - **Muhatap:** Cumhurbaşkanı Yardımcılığı (Cevdet Yılmaz) - **Veriliş tarihi:** 13 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 68 gün sonra, 20 Aralık 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/630671f7-4444-4c51-b8eb-018b386dc188 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5432-sirnak-ta-bir-mezarliga-yonelik-saldiri-iddialarina-iliskin > Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti), 13 Ekim 2023 tarihinde 7/5432 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 68 gün sonra, 20 Aralık 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.13.10.2023 Mehmet Zeki İRMEZ Şırnak Milletvekili Cenazelere, mezarlara dönük her türlü saldırı, işkence ve şiddet açıkça Anayasa, Türk Ceza Kanunu ve Cenevre Sözleşmesi başta olmak üzere ulusal ve uluslararası hukukta suç olarak tanımlanmış, kesin olarak yasaklanmıştır. Ancak Şırnak, Diyarbakır Muş, Bitlis, Van, Hakkâri Dersim, Bingöl, Mardin ve daha birçok ilde mezarlara yönelik saldırılarılar gerçekleştirilmekte ve mezarlar takrip edilmektedir. Bu saldırıların sonuncusu ise Şırnak'ın Besta bölgesine bağlı olan ve 90'lı yıllarda "güvenlik" gerekçesiyle boşaltılan Xirb& Best& (Dedeören) Köyünde bulunan mezarlık olmuştur. Mezarlık saldırısının bölgede operasyona çıkan askerler tarafından yapıldığı iddia edilmektedir. Son dönemde artan mezarlık saldırıları ile birlikte yaşamını yitiren kişilerin bedenine karşı da benzer saldırılar gerçekleştirildiği ve artarak devam ettiği görülmektedir. Gündeme gelen ve basına yansıyan saldırılardan bazıları şöyledir: e 10 Ağustos 2015'te Muş'un Varto ilçesinde yaşanan çatışmada hayatını kaybeden Kader Kevser Ertürk'ün bedeni çırılçıplak soyularak teşhir edilmiş; ölü ve çıplak bedeninin fotoğrafları sosyal medyaya servis edilmiştir. Cizre ilçesinde 4 Eylül 2015'te ilan edilen sokağa çıkma yasağı sırasında evinin bahçesinde öldürülen 10 yaşındaki Cemile Çağırga'nın bedeni günlerce derin dondurucuda tutulmak zorunda bırakılmıştır. e Şırnak'ta 3 Ekim 2015'te öldürülen Hacı Lokman Birlik'in bedeni akrep tipi zırhlı araç ardından sürüklenmiştir. Şırmak Silopi ilçesinde 24 Aralık 2015'te öldürülen 57 yaşındaki Taybet İnan'ın cenazesi 7 gün boyunca sokak ortasında bırakılmış kaldırılmasına müsaade edilmemiştir. 23 Mayıs 2017 tarihinde Dersim'de yaşamını yitiren Agit İpek'in cenazesi Başsavcılık tarafından PTT yoluyla aileye gönderilmiştir. 13 Eylül 2017 yılında Aysel Tuğluk'un annesi Hatun Tuğluk vefat etmiş ve vasiyeti üzerine Ankara'da bulunan İncek Mezarlığı'na defnedilmiştir. Ancak saldırıya uğrayan cenaze defnedildiği mezardan çıkarılarak morga kaldırılmış, bir gün sonra cenaze Dersim'de toprağa verilebilmiştir. Diyarbakır'ın Dicle ilçesine kırsalında Eylül 2021'de çıkan çatışmada yaşamını yitiren Zindan Yeni'nin cenazesi, 8 ay sonra bir saklama kabı içerisinde babası Hasan Yeni'ye teslim edilmiştir. Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 2 Aralık 2015'te ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde yaşanan çatışmalarda yaşamını yitiren Hakan Arslan'ın kemikleri 7 yıl aradan sonra babası Ali Rıza Arslan'a bir torba içinde teslim edilmiştir. Siirtte 2020 yılında yapılan hava saldırısında yaşamını kaybeden Yılmaz Uzun'un kemikleri 3 yılın ardından 1 Eylül günü ailesine bir kutu içinde teslim edilmiştir. Mezarlıkların ve mezar taşlarının tahrip edilmesi, cenazelerin dini vecibelerinin yerine getirilmesine izin verilmemesi, cenaze törenlerine kolluk güçlerinin saldırması, taziyelerin kurulmasının engellenmesi, cenazelerin yıllar sonra ailelere torba, kargo, kutu içinde teslim edilmesi gibi ahlaki ve hiçbir dinde yeri olmayan bu uygulamalar yukarı da belirtildiği gibi hem ulusal hem de uluslararası mevzuata aykırıdır. Bu bağlamda; 1. Şırnak'ın Besta bölgesindeki mezarlık saldırısı kim ve kimler tarafından yapılmıştır? 2. Şırnak'ın Besta bölgesindeki ve diğer illerdeki mezarlıklara saldırılar Diyanet'in gündeminde midir? 3. Cenazelere saldırılar Diyanet'in gündeminde midir? 4. Taziyelerin engellenmesi Diyanet'in gündeminde midir? 5. Çatışmalarda yaşamını yitirenlerin cenazelerinin ailelere kargo, torba, kutu içinde teslim edilmesin Diyanet'in gündeminde midir? 6. Cenazelerin ailelere insan onuruna yakışır, aileleri incetmeyecek ve ailelerin dini değerlerine uygun şekilde teslimi için bir çalışma yapacak mısınız? 7. Mezarlıkların ve yaşamını yitiren kişinin bedenine karşı hukuki ve ahlaki olmayan saldırılar kimin veya kimlerin talimatları doğrultusunda hayata geçirilmektedir? 8. Diyanet Başkanlığı, Türkiye'de ailesinin ve yakınlarının başvurusuna rağmen ailesine teslim edilmeyen cenazelere ilişkin bir girişimde bulunacak mıdır? 9. Keyfi olarak mezarlıktan çıkarılıp kimsesizler mezarlığına defnedilen cenazelerle ilgili bir girişimde bulunacak mıdır? 10. Mezarlıklara ve ölü bedenlere yönelik benzeri hukuka aykırı insanlık onur ve haysiyetine aykırı saldırı ve suçların önlenmesi için herhangi bir girişimde bulunacak mısınız? 11. Diyanet Başkanlığı, Son beş yılda mezarlık ve cenazelere yönelik yapılan saldırılara ilişkin kaç girişimde bulunmuştur? ## Bakanlığın cevabı 24/4/1930 tarihli 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 222 nci maddesinde, "Cenazelerin kolayca ve usulü dairesinde nakline nezaret ve bu bapta lazım gelen vasıtaların ihzarına belediyeler mecburdurlar." hükmü yer almakta; 09/08/1931 tarihli ve 1868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Mezarlıkları Nizamnamesinin 27 nci maddesinde, ölülerin yıkattırılması, kefenlenmesi, mezarlığa kadar nakli ve gömülmesi görevleri de belediyelere verilmektedir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (s) bendinde "Mezarlık alanlarını tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek" büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmaktadır. Ayrıca, 17/6/2014 tarihli ve 29033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında Din Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri tadat edilirken (6) bendinde belediye cenaze teşkilatı bulunmayan yerlerde cenaze hizmetleriyle alakalı sadece teçhiz ve tekfin hizmetinin zikredilmesi, 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendindeki "Belediye tarafından cenaze hizmeti verilmeyen yerlerde cenaze teçhiz ve tekfin hizmeti vermek, cenaze namazı kıldırmak ve defin işlemlerini yapmak" kaydının yer alması, 15/12/2020 tarihli ve E.847444 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesinin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde gerekli hallerde teçhiz ve tekfin işlerinin cami görevlileri tarafından yerine getirileceğinin belirtilmesi, Başkanlığın cenaze işlemlerindeki yetki ve sorumluluğunun sadece teçhiz ve tekfin ile sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda soru önergesinde bahsi geçen hususlar, Diyanet İşleri Başkanlığının görev alanında yer almamakta olup, mezarlıklara ve cenazelere yönelik saldırılar hakkında anılan Başkanlığa herhangi bir müracaat yapılmamıştır. Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831 Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak). “Şırnak'ta bir mezarlığa yönelik saldırı iddialarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5432, 13 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5432-sirnak-ta-bir-mezarliga-yonelik-saldiri-iddialarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/630671f7-4444-4c51-b8eb-018b386dc188 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.