# Şırnak'ta bir mezarlığa yönelik saldırı iddialarına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/5443
- **Veren:** Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak)
- **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç)
- **Veriliş tarihi:** 13 Ekim 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 291 gün sonra, 30 Temmuz 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bd013b1a-6311-4107-a692-018b37754aee
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5443-sirnak-ta-bir-mezarliga-yonelik-saldiri-iddialarina-iliskin

> Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti), 13 Ekim 2023 tarihinde 7/5443 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 291 gün sonra, 30 Temmuz 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve

İçtüzüğün 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.13.10.2023

Mehmet Zeki İRMEZ Şırnak Milletvekili

Cenazelere, mezarlara dönük her türlü saldırı, işkence ve şiddet açıkça Anayasa, Türk Ceza Kanunu ve Cenevre Sözleşmesi başta olmak üzere ulusal ve uluslararası hukukta suç olarak tanımlanmış, kesin olarak yasaklanmıştır. Ancak Şırnak, Diyarbakır Muş, Bitlis, Van, Hakkâri Dersim, Bingöl, Mardin ve daha birçok ilde mezarlara yönelik saldırılarılar gerçekleştirilmekte ve mezarlar takrip edilmektedir. Bu saldırıların sonuncusu ise Şırnak'ın Besta bölgesine bağlı olan ve 90'lı yıllarda "güvenlik" gerekçesiyle boşaltılan Xirb& Beste (Dedeören) Köyünde bulunan mezarlık olmuştur. Mezarlık saldırısının bölgede operasyona çıkan askerler tarafından yapıldığı iddia edilmektedir.

Son dönemde artan mezarlık saldırıları ile birlikte yaşamını yitiren kişilerin bedenine karşı da benzer saldırılar gerçekleştirildiği ve artarak devam ettiği görülmektedir. Gündeme gelen ve basına yansıyan saldırılardan bazıları şöyledir:

"e 10 Ağustos 2015'te Muş'un Varto ilçesinde yaşanan çatışmada hayatını kaybeden Kader Kevser Ertürk'ün bedeni çırılçıplak soyularak teşhir edilmiş; ölü ve çıplak bedeninin fotoğrafları sosyal medyaya servis edilmiştir. e Cizre ilçesinde 4 Eylül 2015'te ilan edilen sokağa çıkma yasağı sırasında evinin bahçesinde öldürülen 10 yaşındaki Cemile Çağırga'nın bedeni günlerce derin dondurucuda tutulmak zorunda bırakılmıştır. e Şırnak'ta3 Ekim 2015'te öldürülen Hacı Lokman Birlik'in bedeni akrep tipi zırhlı araç ardından sürüklenmiştir. e Şırnak Silopi ilçesinde 24 Aralık 2015'te öldürülen 57 yaşındaki Taybet İnan'ın cenazesi 7 gün boyunca sokak ortasında bırakılmış kaldırılmasına müsaade edilmemiştir.

" 23 Mayıs 2017 tarihinde Dersim'de yaşamını yitiren Agit İpek'in cenazesi Başsavcılık tarafından PTT yoluyla aileye gönderilmiştir.

" 13 Eylül 2017 yılında Aysel Tuğluk'un annesi Hatun Tuğluk vefat etmiş ve vasiyeti üzerine Ankara'da bulunan İncek Mezarlığı'na defnedilmiştir. Ancak saldırıya uğrayan cenaze defnedildiği mezardan çıkarılarak morga kaldırılmış, bir gün sonra cenaze Dersim'de toprağa verilebilmiştir. e Diyarbakır'ın Dicle ilçesine kırsalında Eylül 2021'de çıkan çatışmada yaşamını yitiren Zindan Yeni'nin cenazesi, 8 ay sonra bir saklama kabı içerisinde babası Hasan Yeni'ye teslim edilmiştir. e Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 2 Aralık 2015'te ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde yaşanan çatışmalarda yaşamını yitiren Hakan Arslan'ın kemikleri 7 yıl aradan sonra babası Ali Rıza Arslan'a bir torba içinde teslim edilmiştir. e Siirtte 2020 yılında yapılan hava saldırısında yaşamını kaybeden Yılmaz Uzun'un kemikleri 3 yılın ardından | Eylül günü ailesine bir kutu içinde teslim edilmiştir.

Mezarlıkların ve mezar taşlarının tahrip edilmesi, cenazelerin dini vecibelerinin yerine getirilmesine izin verilmemesi, cenaze törenlerine kolluk güçlerinin saldırması, taziyelerin kurulmasının engellenmesi, cenazelerin yıllar sonra ailelere torba, kargo, kutu içinde teslim edilmesi gibi ahlaki ve hiçbir dinde yeri olmayan bu uygulamalar yukarı da belirtildiği gibi hem ulusal hem de uluslararası mevzuata aykırıdır.

Bu bağlamda;

1. Şırnak'ın Besta bölgesindeki mezarlık saldırısı kim ve kimler tarafından yapılmıştır?

2. Şırnak'ın Besta bölgesindeki mezarlıklara yapılan saldırılara dair yürütülen soruşturmalar mevcut mudur?

3. Daha öncede yapılan mezarlık saldırılarının "güvenlik güçlerince" gerçekleştirildiği iddiaları araştırılmış mıdır? "Güvenlik güçlerince" gerçekleştirildiği iddiası doğruysa talimatı hangi kurum, hangi yasal mevzuata dayandırılarak vermiştir?

4. Cenazelere saldırılara ilişkin başlatılan kaç soruşturma vardır? Kaç güvenlik görevlisi hakkında cenazelere saldırdığı gerekçesi ile işlem başlatılmıştır?

Cenazelerin yıllar sonra ailelere kargo, torba, kutu içinde teslim edilmesinin yasal dayanağı nedir?

6- Cenazelerin ailelere insan onuruna yakışır ve aileleri incitmeyecek şekilde teslimi için yasal düzenlemeler yapmayı düşünüyor musunuz?

7- Mezarlıklara yapılan saldırıların önlenmemesinin gerekçesi nedir? Bu saldırıların önüne geçecek bir çalışma planlanmamasının sebebi nedir?

Türkiye'de ailesinin ve yakınlarının başvurusuna rağmen cenazelerin ailelerine teslim edilmemesinin yasal dayanağı nedir?

Yaşamını yitirmiş bu kişilerin yerinden çıkartılmasının yasal dayanağı nedir?

10- Mezarlıklara ve ölü bedenlere saldırıların nefret suçu olduğu göz önünde bulundurularak nefret suçu ile ilgili gerekli yasal düzenlemeler yapılacak mıdır? 11- Mezarlıklara ve ölü bedenlere yönelik benzeri hukuka aykırı insanlık onur ve haysiyetine aykırı saldırı ve suçların önlenmesi için herhangi bir girişimde bulunacak mısınız?

12- Son beş yılda mezarlıklara yönelik yapılan saldırılar sonucu kaç kişiye adli ve idare soruşturma açılmıştır ve bu soruşturmalar nasıl sonuçlanmıştır? Bu soruşturmalar içerisinde kaç kamu personeli bulunmaktadır?

## Bakanlığın cevabı

1307929 sayılı yazı.

İlgi yazınız ekinde alınan, Şımak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5443 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.

Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)

ADALET BAKANLIĞI Yi onat ar Mevzuat Genel Müdürlüğü

Sayı : E-56020453-610-915-2675/3967 Konu : Yazılı soru önergesi LO 0İ2024

Sayın Mehmet Zeki İRMEZ Şırnak Milletvekili

Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5443 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.

I- A) Anayasanın;

1. "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,

2. "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinde, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamayacağı, görüşme yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı,

B) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;

1. "Ölünün kimliğini belirleme ve adli muayene" kenar başlıklı 86. maddesinin ikinci fıkrasında, ölünün adli muayenesinde tıbbi belirtilerin, ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek için tüm bulguların saptanacağı,

2. "Otopsi" kenar başlıklı 87. maddesinin birinci fıkrasında, otopsinin, Cumhuriyet savcısının huzurunda biri adli tıp, diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri pratisyen iki hekim tarafından yapılacağı, müdafi veya vekil tarafından getirilen hekimin de otopside hazır bulunabileceği, zorunluluk bulunduğunda otopsi işleminin bir hekim tarafından da yapılabileceği, bu durumun otopsi raporunda açıkça belirtileceği,

3. "Soruşturmanın gizliliği" kenar başlıklı 157. maddesinde, Kanunun başka türlü hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemlerinin gizli olduğu,

4. "Şüpheli ölümün ihbarı" kenar başlıklı 159. maddesinin birinci fıkrasında, bir ölümün doğal nedenlerden meydana gelmediği kuşkusunu doğuracak bir durumun varlığı veya ölünün kimliğinin belirlenememesi halinde, kolluk görevlisi, köy muhtarı ya da sağlık veya cenaze işleriyle görevli kişilerin, durumu derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlü oldukları,

5. "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" kenar başlıklı 160. maddesinin birinci fikrasında, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun

ADALET BAKANLIĞI Tr ci Mevzuat Genel Müdürlüğü işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı,

6. "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" kenar başlıklı 161. maddesinin birinci fıkrasında, Cumhuriyet savcısının, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabileceği,

7. "Kamu davasını açma görevi" kenar başlıklı 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise, kamu davasını açma görevinin, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği; soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde, Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenleneceği,

O) Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin "Morg ihtisas dairesi" kenar başlıklı 10. maddesinin üçüncü fikrasının (c) bendinde; otopsinin sonuçlanması veya hüviyetin tespitinden sonra morg ihtisas dairesiyle ilgisi kalmayan ceset veya beraberindeki materyalin, tahkikatı idare eden hâkim veya Cumhuriyet savcısı veya hüviyet tespiti için gönderilen makam tarafından gömülmesinde sakınca olmadığını bildiren yazılı belge üzerine ailesine veya yakınlarına veya kimsesiz ise onbeş gün içinde belediyeye veya mülki idare amirliğine teslim edileceği; kimliği tespit edilmiş olmasına rağmen ailesi veya yakınları tarafından beş gün içinde teslim alınmayan cesetlerin de belediyeye veya mülki idare amirliğine gömülmek üzere teslim edileceği,

Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.

Sözü edilen bu düzenlemeler çerçevesinde, şüpheli ölümler üzerine başlatılacak soruşturmalarda, ölü muayenesi ve otopsi de dâhil olmak üzere, tüm adli işlemlerde yetki ve sorumluluk, Cumhuriyet savcılarına ait olup, Bakanlığımız veya başka herhangi bir makam, organ veya merci tarafından Cumhuriyet savcılarına müdahalede bulunulması söz konusu değildir.

II- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.

111-10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Suçun işleniş biçimi, suç faillerinin makam ve sıfatları, meslek ve meşguliyetleri esas alınarak bilgi derlemesi yapılmadığından, Bakanlığımızda soru önergesine konu edilen hususlarda ayrıntılı istatistiki

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana httn://vatandaş.uvan.2ov.tr adresinden AdİUfDC - 24uv9f0 - GwXkirn - 27hGh1 ileerisebilirsin

ADALET BAKANLIĞI vi mez Mevzuat Genel Müdürlüğü veri bulunmamaktadır. Bu çerçevede istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, İkinci Kısım, Sekizinci Bölümünde düzenlenen "Kişinin hatırasına hakaret" suçlarına ilişkin Cumhuriyet başsavcılıklarında soruşturma evresinde açılan ve karara bağlanan dosya, şüpheli ve suç sayıları ile ceza mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan dosya, sanık ve suç sayılarına ait istatistiklere Bakanlığımız Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün "https://Wwww.adlisicil.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.

IV- Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 15/11/2023 tarihli cevapta; soru önergesinde bahsi geçen olayla ilgili Şırnak ve Besta Bölgesinde bulunan mezarlıklara zarar verildiğine dair herhangi bir şikâyet veya müracaatın bulunmadığı, bu kapsamda Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir soruşturmanın obulunmadığı bildirilmiştir.

Yılmaz TUNÇ Bakan

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htto://vatandaş.uvao.eov.tr adresinden GdİUfFDC - 24uv9f0 - GwXkiFn - 27hGh1 ileerisebilirsin

Yılmaz TUNÇ
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak). “Şırnak'ta bir mezarlığa yönelik saldırı iddialarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5443, 13 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5443-sirnak-ta-bir-mezarliga-yonelik-saldiri-iddialarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bd013b1a-6311-4107-a692-018b37754aee

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.