# İzmir ve Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevlerinde bulunan iki mahkumun çıplak aramaya maruz kaldıkları iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5453 - **Veren:** Burcugül Çubuk (DEM Parti, İzmir) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 18 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 551 gün sonra, 21 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fab61ef-a661-409b-8db1-018b469fecc4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5453-izmir-ve-diyarbakir-kadin-kapali-cezaevlerinde-bulunan-iki-mahkumun-ciplak-aramaya-maruz-k > Burcugül Çubuk (DEM Parti), 18 Ekim 2023 tarihinde 7/5453 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 551 gün sonra, 21 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İzmir Milletvekili cugül Çubuk 09.10.2023 tarihinde İzmir'de tutuklanarak Şakran Kadın Kapalı Cezaevi'ne götürülen HDP İzmir İl Eşbaşkanı Berna Çelik'in ve 10.10.2023 tarihinde tutuklanarak Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevi'ne götürülen DBP Eş Genel Başkan Yardımcısı Zekiye İlbasan'ın cezaevi giriş işlemleri esnasında çıplak aramaya maruz kaldıkları aileleri aracılığıyla tarafımıza iletilmiştir. Çelik'in ve İlbasan?ın itirazlarına rağmen zorla çıplak arama yapıldığı aileleri tarafından ifade edilmiştir. Çıplak aramayı reddeden Bera Çelik'e cezaevi personelinin cinsel içerikli hakaretlerde bulundukları aktarılmaktadır. Hakaret, tehdit ve kötü muamele koğuşuna götürülene kadar sürmüş, polisler koğuşun içine kadar girmişlerdir. Zekiye İlbasan'a ise çıplak aramayı reddetmesi üzerine cezaevi personeli fiziksel şiddet uygulamıştır. Siyasi bir partinin eş genel başkanlığını yürüten ve siyasi bir nedenle gözaltına alınan İlbasan, adli koğuşa yerleştirilmek istenmesini reddettiği için tek kişilik hücreye konmuştur. Bize iletilen bu bilgiler ışığında insan hakları ve kadın haklarının her iki cezaevinde hiçe sayıldığı kanısı oluşmuştur. Bu bağlamda; 1. Gözaltı merkezlerinden cezaevlerine üzerleri aranmış olarak gelen tutukluların çıplak aranmasının gerekçesi nedir? 2. Hapishanelere girişte uygulanan çıplak arama Bakanlığınızın yazılı veya sözlü talimatı ile mi yapılmaktadır? 3. Çıplak arama uygulamasının ulusal ve uluslararası hukuktaki dayanakları nelerdir? 4. 7) 0) Çıplak aramaya direnen kişilerin darp edildiği, hakaret ve tehdit edildiği, kötü muameleye maruz kaldıkları iddialarına dair, ilgili personeller hakkında soruşturma başlatılmış mıdır? Polislerin cezaevlerinde koğuş içlerine kadar girmesi Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir? Bilginiz dahilinde ise hangi kanuna ve uluslararası sözleşmelere dayanmaktadır? Hapishanelerde giderek artan çıplak arama, kötü muamele ve işkence iddiaları düşünüldüğünde Bakanlığınızın bu insan hakkı ihlallerini önlemeye yönelik bir çalışması bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1307929 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, İzmir Milletvekili Burcugül Çubuk tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5453 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. İ Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) ADALET BAKANLIĞI Ti et zi Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-925-6732/9370 i Konu : Yazılı soru önergesi ZN. 1042025 Sayın Burcugül ÇUBUK İzmir Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5453 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. İ- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca Ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. i- Arama, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Arama" kenar başlıklı 36. ve 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden UNJİSFP - 2g 5 i*-p3 - ua97fY2 - 9n6ÇOUA- ir erişebilirsin ADALET BAKANLIĞI TN OMAY Zi Mevzuat Genel Müdürlüğü yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin, "Arama, güvenlik tatbikatı ve sayım" kenar başlıklı 34. maddesinde düzenlenmiştir. Arama hükümlerini düzenleyen ceza infaz mevzuatımız, Ülkemizin taraf olduğu sözleşmeler ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 54. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafından yapılması gibi hususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 34. maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir. Aramanın amacı, kurumda bulundurulması yasak olan eşya ve kanunla yasaklanan uyuşturucu maddelerin yanı sıra telefon ve sim kartı gibi haberleşme araçları ile bıçak ve jilet gibi kesici ve bereleyici aletlerin kuruma girişinin önüne geçmektir. Ayrıca, terör örgütlerinin ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutuklularla bağlantılarını kesmek için örgütsel iletişim niteliğinde değerlendirilebilecek haberleşme evrak ve belgelerinin kuruma girişinin engellenmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir. HI- Diyarbakır ve İzmir Cumhuriyet Başsavcılıklarıyla yapılan yazışmalara verilen 28/11/2024 ve 05/12/2024 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen tutuklulardan birinin Diyarbakır Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken 25/01/2024 tarihinde tahliye edildiği, diğer tutuklunun ise İzmir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, B) Kurumda arama dahil tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden UNJİSFP - 2g sitp3 - ua97fY2 - 9nN6OUYAZ ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Burcugül Çubuk (DEM Parti, İzmir). “İzmir ve Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevlerinde bulunan iki mahkumun çıplak aramaya maruz kaldıkları iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5453, 18 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5453-izmir-ve-diyarbakir-kadin-kapali-cezaevlerinde-bulunan-iki-mahkumun-ciplak-aramaya-maruz-k (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fab61ef-a661-409b-8db1-018b469fecc4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.