# Diyarbakır ilindeki uyuşturucu kullanımı verilerine ve uyuşturucuyla mücadele için alınan önlemlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5705 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya) - **Veriliş tarihi:** 24 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 381 gün sonra, 8 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b334495e-c6c9-47ad-853c-018b66b94450 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5705-diyarbakir-ilindeki-uyusturucu-kullanimi-verilerine-ve-uyusturucuyla-mucadele-icin-alinan > Serhat Eren (DEM Parti), 24 Ekim 2023 tarihinde 7/5705 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 381 gün sonra, 8 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Diyarbakır Barosu, ağustos ayı içerisinde Madde Kullanımıyla Mücadeleye Dair Raporu'nu kamuoyuyla paylaştı. Diyarbakır'da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı, bulundurma, nakletme, ticaret ve kullanımı kolaylaştırma suçlarında yaşanan önemli ölçüde artışları gösteren raporda Otomatik CMK Avukat Atama Sistemi (CMK servisi OCAS) kayıtlarda yer alan istatistiki verilere dayanılarak ulaşılan tespitler ve önleyici faaliyetlere ilişkin değerlendirmeler bulunmaktadır. Diyarbakır Barosu tarafından hazırlanan rapora göre 2020 yılında, Diyarbakır ilinde "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti", 'Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak' ya da 'Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak' ve 'Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma' suçlarından yargılananlar için 3 bin 230 kişiye avukat görevlendirilmesi yapıldığı, bu kişilerden 1S'inin 12 yaşından küçük, 159'un 12-18 yaş arasında oldukları belirtilmektedir. Raporda 2021 yılında bu suçlardan yargılananların sayısının 3 bin 846'ya yükseldiği, 12 yaşından küçük 8 çocuğun yargılandığı, 18 yaşından küçük 155 kişinin olduğu belirtilirken, 2022 yılında aynı suçlardan 4 bin 392 kişinin yargılandığı, 12 yaşından küçük 16 çocuğun olduğu belirtilirken 18 yaş altında 158 kişinin olduğu belirtilmektedir. I Ocak 2023 ve | Eylül 2023 arasında ise 2 bin 491 avukat görevlendirildiği ifade edilmektedir. Madde bağımlılığı sorunu her geçen gün giderek artan evrensel bir toplum sağlığı sorunudur. Uyuşturucu maddeler, geçmişten günümüze insanların sağlığını ciddi bir biçimde tehdit eden bir sorun olarak karşımızda durmaktadır. Bu maddelerin kullanılması; bireyin sağlığı yanında, toplum sağlığına, ekonomik ve kültürel yapıya da zarar vermektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 58. Maddesinde "Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır." hükmü yer almaktadır. Rapordaki sayısal veriler incelendiğinde, madde bağımlılığının 12 yaşından küçük çocukları kapsayıcı şekilde, özellikle çocuklar açısından yıllara göre belirli oranlarda adli kayıtların kısmi artış ve azalışlara rağmen yer aldığı, yetişkinler açısından yıllara göre önemli ölçüde artışların olduğu görülmektedir. Bu durum, Anayasanın 58. Maddesi kapsamında yer alan madde bağımlılığı hususunda önleyici tedbirlerin gereğince alınmadığını, yıllara yayılan bir şekilde artış gösteren bağımlılıkla yeterli oranda mücadele edilmediğini göstermektedir. Bu bağlamda; Diyarbakır'da "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti", 'Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak' ya da "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak' ve "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma' suçlarını önleyici tedbirlerin alınması noktasında ne tür çalışmalar yapmaktasınız? Rapordan da anlaşıldığı üzere Diyarbakır'da her geçen gün uyuşturucu sorunu artmaktadır. Diyarbakır'da kolluk güçleri uyuşturucu suçlarına ilişkin yeterli derecede tedbir almakta mıdır? Diyarbakır'da uyuşturucu sorunu ile mücadele konusunda sorunların bilimsel yollarla çözümü noktasında sivil toplum kurumları, kadın örgütleri, gençlik dernekleri vb. hangi sivil kuruluşlarla ortak çalışmalar yürütülmektedir? Diyarbakır'da özellikle gençler ve çocuklar arasında uyuşturucu kullanımı ve madde bağımlılığının yüksek olmasının nedenleri nedir? Bakanlığınızca şu ana kadar buna ilişkin bir araştırma yapılmış mıdır? Diyarbakır'da son 5 yılda kaç kişi "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti", "Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak' ya da 'Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak' ve "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma' suçundan yargılanmış ve kaç kişi bu suçlardan ceza almıştır? Diyarbakır'da son 5 yılda uyuşturucu madde bağımlısı toplam kaç çocuk ve genç tespit edilmiştir? Bu kişilerin yaş cinsiyet dağılımı ne şekildedir? Diyarbakır'da son 5 yılda uyuşturucu madde bağımlısı kaç çocuk ve yetişkin tedavi görmüştür? Ulusal ve uluslararası boyutta kaçakçılık, üretim, kullanım, dağıtım ve sokak düzeyinde satışının engellenmesi amacıyla önleyici olarak aldığınız tedbirler nelerdir? Diyarbakır ve bölge illeri başta olmak üzere Türkiye'de madde bağımlılığıyla mücadele farkındalığın arttırılması için neler yapmaktasınız? Türkiye'deki çocuk adaleti sisteminin verimliliğinin ve etkililiğinin arttırılması ve denetimli serbestlik hizmetlerinden faydalanan çocukların topluma ye kazandırılması hususunda etkin bir politikanız var mıdır? Uyuşturucu tedavisi sonrası kişinin sosyal olarak dışlanmasının önlenmesi, toplumsal yaşama yeniden uyum ve katılımlarının sağlanması, tekrar uyuşturucuya başlanmasının önlenmesi hususunda ne tür tedbirler almaktasınız? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazı ekinde yer alan Diyarbakır Milletvekili Serhat EREN'e ait 7/5705 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir. Uyuşturucu ile mücadele, başta T.C. Anayasası olmak üzere kolluğa yetki veren ilgili mevzuat kapsamında gerçekleştirilmektedir. Uyuşturucu ile etkin mücadele edilmesi amacıyla Narkogüç, Narkotim ve Alan Denetimi gibi operasyonel projeler başarıyla sürdürülmektedir. Bu kapsamda 112 Acil Çağrı Merkezi ve UYUMA Uygulaması aracılığıyla yapılan narkotik ihbarlarının ve bildirimlerinin analiz edilmesine, analize dayalı yoğunluk haritalarının oluşturulmasına, suçluların tespiti ve yakalanmasına, yer ve zaman odaklı mücadele planları ve stratejileri hazırlanmasına olanak sağlayan Narkotik Vaka Analiz Sistemi (NARVAS) Projesi 01.06.2022 tarihinde İstanbul ilinde başlatılmış ve 01.01.2024 tarihi itibarıyla 81 ilimizde uygulamaya konulmuştur. Narkotik Vaka Analiz Sistemi (NARVAS) ile temel hedef; suç haritaları hazırlayarak riskli bölgeleri tespit etmek, Narko Alan Bölgeleri oluşturmak, önleyici faaliyetleri sonuç odaklı konumlandırmak, elde edilen veriler ile planlı çalışmalar yapmak ve en doğru zamanda en doğru yerde konumlanarak zehir tacirlerine göz açtırmamaktır. Uyuşturucu ile mücadelede operasyonel çalışmalarla birlikte, toplumu mücadele sürecine katma yönünde, vatandaşlarımızın gerek narkotik suçlara ilişkin bilinçlendirilmesini gerekse mücadeleye yönelik faaliyetlerimizden bilgi sahibi olmasını sağlamak amacıyla (Narkorehber, Narkotır, Narkonokta, Narkolog, Narkoyarışma, Narko 191, Uyuma, En İyi Narkotik Polisi: Anne vb.) çalışmalar da yürütülmektedir. Ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı tarafından Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191'inci maddeleri ile 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ve 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanuna muhalefet kapsamındaki şüpheliler ile tamamen gönüllülük esasına göre yapılan anketlerin incelenmesi neticesinde Türkiye genelinde 2022 yılında uyuşturucuya başlama yaş ortalamasının 21,99 olduğu değerlendirilmiştir. Uyuşturucu ile Mücadele alanında yapılan çalışmalar 2019/2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle oluşturulan ve 11 Bakanlığın dahil olduğu Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu (BMYK)'nun kararları doğrultusunda tüm kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içerisinde multidisipliner bir yaklaşımla sürdürülmektedir. Ayrıca bahse konu Genelge kapsamında oluşturulan Bağımlılıkla Mücadele İl/İlçe Koordinasyon Kurulları tarafından her il özelinde bağımlılıkla mücadele çalışmaları yürütülmektedir. Uyuşturucu ile mücadelede kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı ile "Okullarda Güvenli Ortamın Sağlanmasına Yönelik Koruyucu ve Önleyici Tedbirlerin Artırılmasına İlişkin İşbirliği Protokolü", Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı ile "Okullar ve Çevresinin Daha Güvenli Hale Getirilmesine Yönelik İşbirliği Protokolü", Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği ile "Çocukların Eğitim Süreçlerinin Güvenliğine İlişkin Koruyucu ve Önleyici Hizmet ve Tedbirlerin Artırılmasına Yönelik İşbirliği Protokolü" imzalanmıştır. Uyuşturucu ile Mücadele Strateji Belgesi ve Eylem Planı ve Metamfetamin ile Mücadele Eylem Planı kapsamında Adres : Konur Sokak No:42 Çankaya/ANKARA Ayrıntılı Bilgi : 0312 462 17 82-83 ulusal ve UNODC, EMCDDA, INCB, EUROPOL gibi kuruluşlar ile uluslararası boyutta, her türlü doğal veya sentetik uyuşturucu maddeler ve bunların üretiminde kullanılan ara kimyasalların; kaçakçılığını, üretimini, kullanımını, dağıtımını ve sokak düzeyinde satışını engellemek maksadıyla, işbirliği içerisinde çalışmalara devam edilmektedir. Bahse konu protokoller kapsamında; öğrencilerin madde bağımlılığı ve diğer zararlı alışkanlıklara karşı korunması amacı ile diğer kurumlarla koordineli bir şekilde okullar ve çevresinde kafe, internet salonu, market, büfe, park, bahçe vb. kamuya açık alanlarda genel asayiş uygulamaları ve denetimler aralıksız yapılmaktadır. Uyuşturucu ile Mücadele Strateji Belgesi ve Eylem Planı, Bağımlılık ile Mücadele Yüksek Kurulu koordinasyonunda kurumlar arası iş birliği ile hazırlanmaktadır. 2024-2028 yıllarını kapsayacak şekilde hazırlık çalışmaları devam eden Uyuşturucu ile Mücadele Strateji Belgesi ve Eylem Planı; daha önceki eylem planları, ülkemizde ve dünyadaki iyi uygulama örnekleri, il değerlendirme toplantıları, 81 il 906 ilçede 43.738 kişinin katılımıyla yapılan Bağımlılıkla Mücadelede "Ben Olsaydım" temalı ilfilçe Çalıştayları ve Bağımlılıkla Mücadele Şurası'nın sonuç verileri ile 64 farklı üniversitede görev yapan 126 akademisyenin katılımıyla düzenlenen "Bağımlılık ile Mücadele Çalıştayı" kararları göz önünde bulundurularak güncel ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçları giderecek çözüm önerilerini içermektedir. Ayrıca geleceğimizin teminatı olan gençlerimizi zehirlemeye çalışan ve torbacı olarak tabir edilen sokak satıcıları ile etkin mücadele edilmesi amacıyla Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı koordinesinde "NARKOGÜÇ" ve "NARKOÇELİK" operasyonları gerçekleştirilmektedir. Terör örgütünün uyuşturucu ticaretinden sağladığı geliri engellemek için "NARKO-TERÖR" operasyonları kesintisiz icra edilmektedir. Ülke genelinde Türk Ceza Kanunu'nun 188 ve 191'inci maddeleri kapsamında 2022 yılında (ilk 7 ay) 130.916 operasyon gerçekleştirilmiş, 169.328 şahıs gözaltına alınmış ve 15.556 şahıs tutuklanmıştır. 2023 yılında (ilk 7 ay) 121.393 operasyon gerçekleştirilmiş, 154.768 şahıs gözaltına alınmış ve 16.478 şahıs tutuklanmıştır. 2024 yılının aynı döneminde 174.011 operasyon gerçekleştirilmiş, 210.609 şahıs gözaltına alınmış ve 19.640 şahıs tutuklanmıştır. Bu kapsamda operasyon, gözaltı ve tutuklu sayıları açısından 2024 yılının ilk 7 ayı ile 2023 yılının aynı dönemi karşılaştırıldığında; operasyon sayısında 9443,35, gözaltı sayısında 7036,08 ve tutuklu sayısında 9019,19 oranında artış sağlanmıştır. Diyarbakır ili genelinde Türk Ceza Kanunu'nun 188 ve 191'inci maddeleri kapsamında 2022 yılında (ilk 7 ay) 4.337 operasyon gerçekleştirilmiş, 4.834 şahıs gözaltına alınmış ve 623 şahis tutuklanmıştır. 2023 yılında (ilk 7 ay) 2.394 operasyon gerçekleştirilmiş, 2.660 şahıs gözaltına alınmış ve 568 şahıs tutuklanmıştır. 2024 yılının aynı döneminde 5.443 operasyon gerçekleştirilmiş, 5.207 şahıs gözaltına alınmış ve 466 şahıs tutuklanmıştır. Ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen "Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar"a ilişkin Cumhuriyet Başsavcılıklarında soruşturma evresinde açılan ve karara bağlanan dosya, şüpheli ve suç sayıları ile ceza mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan dosya, sanık ve suç sayılarına Oâit istatistiklere (Adalet (Bakanlığı'nın https://www.adlisicil.adalet.gov.tr adresinden ulaşılabilmektedir. Vatandaşlarımızı zehirleyen uyuşturucu tacirleriyle, sokak satıcılarıyla ve organize suç örgütleriyle mücadelemiz kararlılıkla sürdürülmektedir. Ali YERLİKAYA Bakan Adres : Konur Sokak No:42 Çankaya ANKARA Ayrıntılı Bilgi : 0312 462 17 82-83 --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır ilindeki uyuşturucu kullanımı verilerine ve uyuşturucuyla mücadele için alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5705, 24 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5705-diyarbakir-ilindeki-uyusturucu-kullanimi-verilerine-ve-uyusturucuyla-mucadele-icin-alinan (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b334495e-c6c9-47ad-853c-018b66b94450 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.