# Bölgesel yaşam maliyeti hesaplamalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/5815 - **Veren:** Aykut Kaya (İYİ Parti, Antalya) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 31 Ekim 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 13 Aralık 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7d5f93a4-6f5e-4b72-90aa-018b84baa519 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5815-bolgesel-yasam-maliyeti-hesaplamalarina-iliskin > Aykut Kaya (İYİ Parti), 31 Ekim 2023 tarihinde 7/5815 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 13 Aralık 2023). ## Önerge metni Aşağıda yer alan sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından Anayasa'nın 98'inci ile TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Saygılarımla NA * Ücretlerin ve genel olarak gelirlerin yeterliliği tartışmalarında, işçi sendikalarının hazırladığı açlık ve yoksulluk göstergeleri sıkça kullanılmaktadır. Bu göstergelerden TÜRK-İŞ'in yayımladığı açlık sınırı Ankara'daki 4 kişilik temsili bir hanenin dengeli beslenmek için yapması gereken gıda harcaması tutarını; Birleşik Metal-İş'in yayımladığı açlık sınırı ise Türkiye ortalamasında 4 kişilik temsili bir hanenin dengeli beslenmek için gereken gıda harcaması tutarını göstermektedir. Her iki gösterge arasında metodolojik farklar olmakla birlikte Eylül 2023 için dört kişilik hanenin açlık sınırını Birleşik Metal-İş 12.612 TL, TÜRK-İŞ ise 13.334 TL olarak açıklamıştır. Bu göstergelerin dışında İstanbul Planlama Ajansı da yine dört kişilik bir hane için İstanbul'da yaşam maliyeti çalışması yapmaktadır. Bu çalışmaya göre İstanbul için Ocak 2023'te 29.429 TL olan yaşam maliyetinin Eylül 2023'te 44.561 TLye yükseldiği, yani 15.132 TL arttığı açıklanmıştır. Açlık sınırı ve yaşam maliyeti göstergeleri arasındaki farklar yöntem farklarından kaynaklandığı kadar iller arası yaşam maliyeti farklılıklarından da kaynaklanmaktadır. TÜİK'in bölgesel satın alma gücü paritesi verileri dikkate alındığında 2022 itibariyle aynı düzeydeki gelirin TRA2 bölgesindeki (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) satın alma gücünün İstanbul'dan yüzde 22,4 daha fazla olduğu görülmektedir. Diğer bir ifadeyle İstanbul?da yaşamanın daha maliyetli olduğu verilerle de desteklenmektedir. Bu farklılığın temel nedeni iller/bölgeler arasındaki hem fiyat düzeylerinin hem de enflasyonun farklı olmasıdır. TÜİK, Nisan 2023'ten beri bölgesel enflasyon verilerini açıklamayı durdurmuş olsa da önceki veriler bölgesel enflasyon farklarının oldukça yüksek düzeylere çıkabildiğini göstermektedir. Örneğin Mart 2023'te ülke geneli için yıllık tüketici enflasyonu yüzde 61,14 iken aynı oran TR90 bölgesinde yüzde 70,93, İstanbul'da ise yüzde 54,44 açıklanmıştır. İstanbul'un ülke ortalamasının hesaplanmasındaki ağırlığının fazla olması nedeniyle resmi enflasyon İstanbul ortalamasına yakın olmakta, ancak başka illerle İstanbul arasındaki yıllık enflasyon farkı 16,5 puana kadar çıkabilmektedir. İllerdeki yaşam Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507 kalitesinin sağlıklı şekilde tartışılabilmesi için bölge/il düzeyinde yaşam maliyeti ve fiyat göstergelerine ihtiyaç olduğu aşikardır. Bu bilgiler ışığında; I- TÜİK, bölgesel fiyat endeksleri ve Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun talebi üzerine hazırladığı üç iş kolu için asgari geçinme maliyeti tahmini çalışmalarını yapmayı neden durdurmuştur? 2- Tüm illerden fiyat derleyen ve Hanehalkı Bütçe Anketi yapan TÜİK, neden il/bölge düzeyinde yaşam maliyeti hesaplamamaktadır? Bütçe anketinin kapsamı il bazında anlamlı analiz yapmaya müsaade etmiyorsa bu çalışmanın kapsamının geliştirilmesi mümkün müdür? 3- 12. Kalkınma Planı taslağının bölgesel gelişmeler kısmında yer alan "bölgesel farklılıkların ölçülmesine yönelik istatistiki altyapı geliştirilecektir" politikası kapsamında bölgesel yaşam maliyetlerinin hesaplanması planlanmakta mıdır? Bu çerçevede yeni hesaplanacak değişken ve/ya endeksler hangileridir? Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507 ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 07/11/2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1315339 sayılı yazınız. İlgi yazınız ekinde alınan Antalya Milletvekili Sayın Aykut KAYA"ya ait 7/5815 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni Mehmet ŞİMŞEK Bakan Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Telefon; (312)415 12 09 Faks: (312)415 26 80 Antalya Milletvekili Sayın Aykut KAYA ya Ait 7/5815 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Aykut KAYA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Hanehalkı Bütçe Anketi ile hanehalklarının tüketim alışkanlıkları, tüketim mal ve hizmet harcamalarının çeşitliliği, hanehalkının sosyo-ekonomik özellikleri, hanehalkı fertlerinin çalışma durumları, hanehalkının toplam geliri, gelirin elde edildiği kaynaklar vb. konularda veri derlenmektedir. Hanehalkı Bütçe Anketi sonuçları ile tüketici fiyat indekslerinde kullanılacak maddelerin seçimi ve ağırlıklarının elde edilmesi, hanelerin tüketim harcaması yapısında zaman içinde meydana gelen değişikliklerin izlenmesi ve milli gelir hesaplamalarında özel nihai tüketim harcamaları tahminlerine yardımcı olacak verilerin derlenmesi amaçlanmaktadır. Anketin örneklem tasarımına göre yıllık anket sonuçlarından Türkiye genelinde tüketim harcaması göstergeleri; her yılın anket sonuçlarının son iki yılın anket bilgileriyle birleştirilmesiyle 26 bölge düzeyinde (IBBS 2) oransal harcama tahminlerinin üretilmesi mümkün olmaktadır. Anketlerin örneklem tasarımı ve sonuçlarının tahmin düzeyleri ülke koşulları ile ihtiyaçlarına göre rutin olarak değerlendirilmekte ve gerekli olduğu takdirde yeniden belirlenmektedir. Ayrıca, güncel olarak bölgesel düzeyde, toplam 231 istatistiki gösterge TÜİK tarafından kamuoyu ile paylaşılmakta olup, 12. Kalkınma Planında yer alan "bölgesel farklılıkların ölçülmesine yönelik istatistiki altyapı geliştirilmesi" hedefi kapsamında istatistiki gösterge sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Aykut Kaya (İYİ Parti, Antalya). “Bölgesel yaşam maliyeti hesaplamalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5815, 31 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5815-bolgesel-yasam-maliyeti-hesaplamalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7d5f93a4-6f5e-4b72-90aa-018b84baa519 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.