# Hakkari'nin kalkındırılması ve 7. Yatırım Teşvik Bölgesi kapsamına alınmasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6108 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 6 Kasım 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 18 Aralık 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7758765c-2226-4a2a-a185-018ba8a99f44 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6108-hakkari-nin-kalkindirilmasi-ve-7-yatirim-tesvik-bolgesi-kapsamina-alinmasina-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 6 Kasım 2023 tarihinde 7/6108 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 18 Aralık 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Hakkâri; gerek tarihi, kültürel değerleri, gerekse bulunduğu coğrafi konumu ile sahip olduğu doğal kaynaklar bakımından büyük zenginliklere sahip ancak ekonomik büyüme ve kalkınma eğilimi yönünden olması gereken noktada değildir. Hakkâri idari ve iktisadi birçok göstergede son sırlarda yer aldığı gibi yaşanan ekonomik kriz, yüksek enflasyon işsizlik ve kiralardaki yüksek artışlardan büyük oranda etkilenmektedir. Kentte Üzümlü, Esendere, Derecik sınır kapıları bulunmasına rağmen aktif bir ticari hayatın olmadığı, yeteri kadar yatırım, destek ve teşviklerin verilmediği bilinmektedir. Türkiye'de organize sanayi bölgesinin olmadığı tek il olan seçim bölgem Hakkari?de istihdam olanaklarının düşük olması ve işsizliğin Türkiye ortalamasının üstünde olması nedeniyle özellikle gençler, çalışmak için metropol kentlere veya yurt dışına gitmek zorunda kalmaktadır. Esnafın ve yurttaşların can çekiştiği Hakkari"de 2022 yılında 281 esnaf işyerini kapatmak zorunda kalmış, son 9 ayda 169 işyeri kapanmış, son 5 yılda ise çoğunluğu gençlerden oluşan! 1 bin 137 kişi geçim sıkıntısı ve işsizlik gibi nedenlerle kentten gitmek zorunda kalmıştır. 2018 yılında 286 bin 470 olan Hakkâri'nin nüfusu her yıl azalma göstererek 2022 yılında 275 bin 333'e gerilemiştir. Ticari potansiyeli yüksek olan ama hiçbir zaman bu potansiyelden yararlanamayan, yıllık ortalama kişi başı fert geliri 18 bin 278 lira ile en düşük il olan Hakkâri 6'nci Yatırım Teşvik Bölgesi'nde yer almasına rağmen kentin konumu itibariyle diğer illere nazaran bu teşvikler yeterli gelmemektedir. Hakkarı'yi kalkındırmak için pozitif ayrımcılık uygulanması ve 7"nci Yatırım Teşvik Bölgesi kapsamına alınması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Ekonomik kriz, yüksek enflasyon, işsizlik ve kiralardaki yüksek artışlardan büyük ölçüde etkilenen Hakkari'ye yönelik bir çalışmanız var mıdır? 2. Son 9 ayda 169 işyerinin kapandığı Hakkari'de esnafı desteklemek adına yürütülecek bir teşvik planınız var mıdır? 3. İş yerini kapatmak zorunda kalan esnafın ticari hayattan kopmaması ve kentin ticaretinin sönmemesi için bir çalışmanız olacak mıdır? 4. Üretimin yok denilecek kadar kısıtlı olduğu Hakkari?de, kent için büyük önem arz eden Organize Sanayi Bölgesi ne zaman kurulacaktır? 5. Hakkari'yi sosyoekonomik açıdan kalkındırmak adına bölgeyi 7'nci Yatırım Teşvik Bölgesi kapsamına almayı planlıyor musunuz? 6. Hakkâri başta olmak üzer ülke genelinde işsizlik ve yoksulluk gibi nedenlerden ötürü yaşanan göçü önlemek için bir çalışmanız bulunmakta mıdır? 7. Hakkari'de üretimi, istihdamı arttırmak için hangi çalışmalar yürütülmektedir? 8. Üzümlü, Esendere, Derecik sınır kapılarının bulunduğu Hakkari'de sınır ticareti kapasitesinin arttırılmasına ilişkin yürütülen çalışmalar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 10.11.2023 tarihli ve 43452547-120.07-E.1320736 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Hakkâri Milletvekili Sayın Öznur BARTİN tarafından verilen 7/6108 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Çaha Prof. Dr. Ömer BOLAT Bilgilerini ve gereğini arz ederim. K Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (1 sayfa) Adres: Üniversiteler Mah. Dumlıpınar Cad. No.151 Çankaya/ANKARA Bilgi İçin:Soru Önergeleri Birimi (ju ki Faks No: (0312) 449 13 41 Telefon No: (0312) 449 1338 giy pa İnternet Adresi: www.ticaret.gov.ir TİCARET BAKANLIĞI Hakkâri Milletvekili Sayın Öznur BARTİN tarafından verilen 7/6108 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 8) Sınır ticareti, ülkemizin Doğu ve Güneydoğu Anadolu coğrafi bölgelerinde yer alan sınır illerimizde yerleşik bölge halkının yetkilendirilmiş gümrük kapıları üzerinden komşu ülkeden kolaylaştırılmış bürokratik işlemlerle ve ithalat vergilerinden muaf olarak ithalat ve aynı şekilde ülkemizden de komşu ülkeye ihracat yapmalarına imkân sağlayan istisnai bir dış ticaret şeklidir. Ülkemizde sınır ticaretine ilişkin uygulamalar 3/12/2021 tarihli ve 3 1678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2/12/2021 tarihli ve 2021/4874 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki "Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin Karar" ile 13/12/2016 tarihli ve 29917 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Sınır Ticaretinin Uygulanmasına İlişkin 2016/11 sayılı Tebliğ" kapsamında yürütülmektedir. Bu bağlamda, Hakkâri ilimiz Esendere Gümrük Kapısı üzerinden İran'la; Habur, Üzümlü ve Derecik Gümrük Kapıları üzerinden ise Irak"la sınır ticaretine yetkili bulunmakta olup 2023 yılında Hakkâri iline İran için 19.437.355 ABD doları, Irak için 40.477.542 ABD doları olmak üzere toplam 59.914.897 ABD doları ithalat değer limiti tahsis edilmiştir. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, Hakkâri iline tahsis edilen ithalat değer limitlerinin büyük oranda kullanılmadığı görülmektedir. Bu çerçevede Hakkâri ili de dahil olmak üzere sınır ticaretine yetkili bulunan tüm illerimizde mukim esnaf ve tacirlerimiz Bakanlığımızca sınır ticareti ile getirilen kolaylıklardan faydalanmaya teşvik edilmektedir. Diğer taraftan, esnaf ve sanatkârların hâlihazırda en çok faydalandıkları finansman kaynağı Hazine sübvansiyonlu krediler olup 2023 yılı başından bu yana Hakkâri'de 749 esnaf ve sanatkâra 264 milyon TL'nin üzerinde kredi kullandırılmıştır. Ayrıca, Bakanlığımız Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi kayıtlarına göre, 01.01.2023- 31.10.2023 tarihleri arasında Hakkari"de 191 terkin işlemi gerçekleşmiş, buna karşın 361 esnaf ve sanatkâr tescil işlemi gerçekleştirerek ticaret hayatına katılmıştır. --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari'nin kalkındırılması ve 7. Yatırım Teşvik Bölgesi kapsamına alınmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6108, 6 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6108-hakkari-nin-kalkindirilmasi-ve-7-yatirim-tesvik-bolgesi-kapsamina-alinmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7758765c-2226-4a2a-a185-018ba8a99f44 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.