# Hakkari'de kış aylarında oluşan hava kirliliğine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/6331
- **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari)
- **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki)
- **Veriliş tarihi:** 15 Kasım 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 75 gün sonra, 29 Ocak 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/84df798f-3eef-42ab-a3a5-018bd6f261c2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6331-hakkari-de-kis-aylarinda-olusan-hava-kirliligine-iliskin

> Öznur Bartin (DEM Parti), 15 Kasım 2023 tarihinde 7/6331 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 75 gün sonra, 29 Ocak 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Hakkâri ve ilçelerinde kış aylarında oluşan hava kirliliği, kentin temel gündemlerinden biridir. Kentte ısınmada kullanılan kömürün-yakıtın kalitesizliğinin, bacalardaki filtreleme yetersizliğinin ve denetimlerin eksikliğinin yarattığı hava kirliliği, özellikle günün sabah ve akşam saatlerinde daha belirgin hale gelmekte, halk sağlığını tehdit etmektedir. Sanayinin ve fabrikaların yok denilecek kadar az olduğu kentte hava kirliliği, boğucu bir hal almıştır.

Özellikle Yüksekova ilçesinde yaşanan hava kirliliği nedeniyle yurttaşların soluk alıp vermede güçlük çektiğine ve bacalarından çıkan dumanların şehrin üzerinde sis bulutu oluşturduğuna ilişkin haberler basına da yansımıştır. Ayrıca kentteki yurttaşların solunum sisteminde yaşadıkları şikâyetler nedeniyle hastaneye gittiği, astım gibi hastalıklar geçirdiği öğrenilmiştir. Hava kirliliğinin insan sağlığına etkileri sadece bu hastalıklarla sınırlı olmayıp öksürük, bronşit, akciğer kanseri ve kalp hastalıklarını da tetiklemektedir. Özellikle kronik hastalıkları olan duyarlı gruplar bu riski daha çok taşımaktadır. Bu nedenlerle Hakkâri ve ilçelerinde yaşanan hava kirliliğinin önlenmemesi, ciddi bir sorundur.

Ayrıca nüfusu 120 bin olan Yüksekova'da özellikle kışın oluşan hava kirliliğinin önlenmesi açısından büyük bir öneme sahip olan doğalgazın hâlâ ilçeye verilmediği bilinmektedir. Yetkili kurumlar ilçeye bu yıl doğalgaz verileceğini açıklamış, buna istinaden yurttaşlar da binalarına gerekli tesisatı çekmiş ancak ilçeye bu yıl doğalgazın verilemeyeceği öğrenilmiştir. İlçeye doğalgazın verilmemesi ile yurttaşlar mağdur edildiği gibi ısınmada kullanılan yakıttan oluşan hava kirliliğinin de önüne geçilmemiştir.

Bu bağlamda;

1. Hakkâri ve ilçelerinde özellikle kış aylarında oluşan hava kirliliğine dair bilginiz var mıdır?

2. Yüksekova ilçesi başta olmak üzere kent genelinde oluşan hava kirliliğinin araştırılmasına dönük bir çalışmanız var mıdır?

3. Kentte ısınmada kullanılan kömür ve yakıtların denetimine ilişkin herhangi bir raporlama çalışmanız var mıdır? Var ise kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?

4. Hakkari?de halk sağlığı açsısından büyük bir tehdit oluşturan hava kirliliğine ilişkin acil bir eylem planınız var mıdır?

5. Hava kirliliği nedeniyle insan sağlığının risk altında olduğu Hakkari'de Sağlık Bakanlığı ile birlikte yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır? 2002'den bu yana kentte solunum yolu hastalıklarının yıllara göre artışı nedir?

6. Yüksekova'ya doğal gazın bir an önce verilmesi ve özellikle kış aylarına oluşan hava kirliliğinin önlenmesi amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile birlikte yürüteceğiniz bir çalışma var mıdır/olacak mıdır?

## Bakanlığın cevabı

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

1. Hakkâri ve ilçelerinde özellikle kış aylarında oluşan hava kirliliğine dair bilginiz var mıdır?

2. Yüksekova ilçesi başta olmak üzere kent genelinde oluşan hava kirliliğinin araştırılmasına dönük bir çalışmanız var mıdır?

3. Kentte ısınmada kullanılan kömür ve yakıtların denetimine ilişkin herhangi bir raporlama çalışmanız var mıdır? Var ise kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?

4. Hakkari'de halk sağlığı açsısından büyük bir tehdit oluşturan hava kirliliğine ilişkin acil bir eylem planınız var mıdır?

5. Hava kirliliği nedeniyle insan sağlığının risk altında olduğu Hakkari'de Sağlık Bakanlığı ile birlikte yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır? 2002'den bu yana kenite solunum yolu hastalıklarının yıllara göre artışı nedir?

6. Yüksekova'ya doğal gazın bir an önce verilmesi ve özellikle kış aylarına oluşan hava kirliliğinin önlenmesi amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile birlikte yürüteceğiniz bir çalışma var mıdır/olacak mıdır?

CEVAP

Hakkari İl Merkezinde 1 adet "Hava Kalitesi İzleme İstasyonumuz" (HKİİ) bulunmakta olup, bu istasyonda 2005 yılından itibaren; PM10 ve SO; parametreleri 24 saat esaslı olarak veri izleme ile hava kalitesi ölçümleri yapılmaktadır. Alınan ölçüm verileri Bakanlığımız Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı adresinden (https//Wwww.havaizleme.gov.tr) halka açık olarak yayınlanmaktadır.

06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği gereğince hava kalitesine olumsuz etki eden; nüfus artışına bağlı ısınma, sanayi, ulaşım vb. kirletici kaynaklarda artış gözlemlenen Güneydoğu Anadolu Temiz Hava Merkezi Müdürlüğümüze bağlı il ve ilçelerde hava kalitesinin etkili bir şekilde izlenmesi amacıyla yeni ilave HKİİ kurulması planlanmakta olup; bu kapsamda çalışmalar devam etmektedir.

Diğer taraftan, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan Yönetmelikler kapsamında, Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevli denetim personeli tarafından tesislerde gerekli denetimler yapılmakta olup, Çevre Kanunu'na aykırı faaliyet gösteren veya kirliliğe sebebiyet verdiği tespit edilen işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesi uyarınca idari yaptırım uygulanmaktadır.

Ülkemizde ısınmadan kaynaklanan katı yakıt denetimleri 13.01.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Hava Kirliliğinin Kontrolü ve Önlenmesi Genelgesi hükümleri, bu çerçevede alınan Mahalli Çevre Kurulu Kararları doğrultusunda yapılmaktadır. Bakanlığımız tarafından yayınlanan mevzuatta Ülkemizde kullanılabilecek katı yakıtlara ait özellikler belirlenmiştir.

Bu doğrultuda; Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatı ile yetki devri yapılan Belediye Başkanlıklarınca Ülkemiz genelinde, mevzuata aykırı olduğu tespit edilen katı yakıtlar (kömür) için idari para cezalarının yanı sıra il dışına çıkartma, piyasadan toplatma, satışı durdurma, sanayi kullanımına gönderme, üreticiye iade etme gibi idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu bağlamda, Hakkâri İlinde son on iki yıllık verilere göre yılda ortalama 8000 ton katı yakıt denetlenmiştir. Ülkemizde yapılan denetim sonuçları Bakanlığımızca yayınlanan Türkiye Çevre Durum Raporları ile ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Teknik Faaliyet Raporlarında ve Ticaret Bakanlığı tarafindan yıllık olarak yayınlanan Piyasa Gözetimi ve Denetimi Raporlarında paylaşılmaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari'de kış aylarında oluşan hava kirliliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6331, 15 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6331-hakkari-de-kis-aylarinda-olusan-hava-kirliligine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/84df798f-3eef-42ab-a3a5-018bd6f261c2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.