# Ağrı'nın Diyadin ilçesinde yapılacak altın madeni arama çalışmalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6695 - **Veren:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 28 Kasım 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 139 gün sonra, 15 Nisan 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fe0da132-a225-4d9f-9ea7-018c19ef8914 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6695-agri-nin-diyadin-ilcesinde-yapilacak-altin-madeni-arama-calismalarina-iliskin > Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 28 Kasım 2023 tarihinde 7/6695 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 139 gün sonra, 15 Nisan 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Sümefye BOZ Muş Milletvekili Koza Altın İşletmelerinin, Ağrı'nın Diyadin ilçesinde altın rezerv tespit edildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) onayı aldığı ve siyanürle maden arama çalışmalarına başladığı basına yansımıştır. Söz konusu maden çalışmaları için 2 milyar 620 milyon 800 bin TL harcanacağı açıklanmıştır. Ağrı'nın Diyadin ilçesinde Mutlu, Kotancı, Oğuluba ve Mollakara köylerinin ortasında yer alacak olan maden sahasında patlatma yapılacağı, siyanür başta olmak üzere yüzlerce ton kimyasal madde kullanılacağı belirtilmiştir. Maden arama çalışmalarının olduğu bölgenin, Van Gölü'ne dökülen Zilan Deresi?ne çok yakın olması ve | kilometre uzaklığında Murat Nehri'nin doğup maden sahasının ortasında geçmesinden dolayı su kaynakları açısından ciddi bir risk barındırdığı belirtilmiştir. 722 kilometrelik 5 ilden geçen Alparslan 1 Barajı, Alparslan 2 Barajı ve Hidro Elektrik Santrali (HES), Yukarı Kaleköy Barajı ve HES, Aşağı Kaleköy Barajı ve Hibrit GES, Gözeler HES, Beyhan Barajı ve HES olmak üzere birçok baraj bulunan Murat Nehri, Fırat Nehir'ne ve sonrasında Basra Körfezi'ne ulaşmaktadır. Dolayısıyla su kaynaklarının tehlike altında bulunması çok geniş bir coğrafyada insanların tehlike altında olması anlamına gelmektedir. Murat Nehri, kuraklık tehlikesi ile karşı karşıya iken maden çalışmalarıyla birlikte bölgeye 4 adet siyanür havuzu kurulacağı ve bu sebeple su, toprak ve hava kirliliği yaşanacağı belirtilmiştir. Ayrıca nehrin geçtiği kentlerde su sorunu, yoksulluk ve göç söz konusu iken maden çalışmalarının başlamasıyla birlikte tarım alanlarını tahrip edeceği, dolayısıyla sorunları derinleştireceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda; peş Koza Altın İşletmelerinin, Ağır Diyadin'de maden arama çalışmalarına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ÇED onayı aldığı doğru mudur? Söz konusu maden çalışmaları için 2 milyar 620 milyon 800 bin TL harcanacağı doğru mudur? 722 kilometrelik birçok ilden geçen ve üzerinde birçok baraj bulunan Murat Nehri'nin, siyanürle maden çalışmaları yapılmasının yaratacağı çevre felaketinin Bakanlığınız farkında mıdır? 722 kilometrelik birçok ilden geçen ve üzerinde birçok baraj bulunan Murat Nehri'nin, siyanürle maden çalışmaları yapılmasının ardından su kirliliği tehlikesiyle karşı karşıya kalması, geniş bir coğrafyada doğanın tahrip edilmesi ve insanların yaşamına kastetmesine ilişkin Bakanlığınızın girişimleri olacak mıdır? Koza Altın İşletmelerinin Diyadin'de siyanürle maden arama çalışmalarının başlatılmasına ilişkin su, toprak ve hava kirliliği, tarım ve hayvancılığı olumsuz etkilemesi, tarım alanlarını yok etmesi tehlikelerine karşı Bakanlığınızın aldığı ve/veya alacağı önlemler nelerdir? Su, toprak ve hava kirliliği, tarım ve hayvancılığı olumsuz etkilemesi, tarım alanlarını yok etmesi tehlikeleri göz önüne alındığında Koza Altın İşletmelerinin, Ağır Diyadin'de maden arama çalışmalarının nasıl bir kamu yararı bulunmaktadır? Koza Altın İşletmelerinin, Ağır Diyadin'de maden arama çalışmalarına denetlenmesi nasıl sağlanacaktır? Murat Nehri nehir statüsünde midir? Murat Nehrini korumaya yönelik Bakanlığınızın projeleri nelerdir? Murat Nehri üzerinde toplam baraj ve santral sayısı kaçtır? Bu baraj ve santrallerde üretilen enerji ne kadardır? Koza Altın İşletmelerinin, Türkiye genelinde maden sahası sayısı kaçtır? Bulunduğu bölgeler nerededir? 10- Ağrı, Muş, Elâzığ, Erzincan, Bitlis, Bingöl, Diyarbakır, Malatya, Adıyaman, Antep, Urfa ve Van illerinde lisansı verilmiş maden sahası sayısı kaçtır? Bulunduğu bölgeleri nerededir? 11- Türkiye genelinde, bulunduğu bölgelere ve maden türüne göre, maden sahası sayısı kaçtır? ## Bakanlığın cevabı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir. Bahse konu izinlerin alınması sürecinde de yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkileri ilgili kurumlarca yerel halkla beraber etraflıca değerlendirilmekte olup, bu izinlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına Bakanlığımızca müsaade edilmemektedir. Altın dâhil tüm madenlerin aranması ve çıkarılması süreçlerinin hiçbirinde siyanür ya da türevi bir madde kullanılmamaktadır. Siyanür, altının aranmasında değil, ayrıştırılması (zenginleştirilmesi) sürecinde sürekli denetim eşliğinde kullanılmaktadır. Yerli kaynaklarımız ve madenlerimiz güçlü ekonomimizin ve sürdürülebilir kalkınmamızın en önemli araçlarından birisi olup, bu bağlamda madencilik; iktisadi kalkınmadan istihdama ve sosyal refahın gelişimine kadar pek çok açıdan Ülkemizin ve madencilik faaliyetinin yürütüldüğü bölgenin gelişimine önemli katkılar sunmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili Maden Yönetmeliği hükümleri kapsamında maden ocaklarına verilen ruhsatlar 4 ayrı gruba ayrılmış olup çok az riskli ruhsatlar 24 ay, az riskli ruhsatlar 12 ay, riskli ruhsatlar 6 ay ve çok riskli ruhsatlar ise 3 ayda bir periyodik olarak denetlenmektedir. Ayrıca Bakanlığımız haricinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca kendi mevzuatları kapsamında denetimler yapılmaktadır. Murat Nehri üzerinde lisansı yürürlükte olan toplam 23 santral bulunmaktadır. Bu santrallerde 2022 yılında 8.717.115 MWh ve 2023 yılında 7.766.444 MWh enerji üretilmiştir. Maden Yönetmeliği'nin "Sicilin incelenmesi" başlıklı 97?*nci maddesinde "...İlgisini inanılır kılan herkes, sicil kayıtlarının maden sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir" şeklinde düzenleme yer almakta olup, bu çerçevede bölgede faaliyet gösteren şirketlerin isimleri doğrudan açık bilgi şeklinde paylaşılamamaktadır. Nitekim aynı konuya ilişkin daha önce Bakanlığımız aleyhine açılan dava üzerine Ankara 16. İdare Mahkemesi tarafından verilen E:2016/2684, K:2018/177 sayılı kararda özetle; "...4982 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle ve Yönetmeliğin 34 "üncü maddesiyle "ticari sır" kapsamındaki bilgi ve belgeye erişimi kısıtlayan kuralın, bir ticari işletme veya şirketin faaliyet alanı ile ilgili yalnızca belirli sayıdaki mensupları ve diğer görevlileri tarafından bilinen, elde edilebilen, özellikle rakipleri tarafından öğrenilmesi halinde zarar görme ihtimali bulunan ve üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması gereken, işletme ve şirketin ekonomik hayattaki başarı ve verimliliği için büyük önemi bulunan; iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, mali, iktisadi, kredi ve nakit durumu, araştırma ve geliştirme çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, imalatının teknik özellikleri, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve masrafları, pazar payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantılarına ilişkin veya bu gibi bilgi ve belgeler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile ticari sır kavramının birlikte değerlendirilmesinden; şirketlerin pazar payları, müşteri potansiyeli ve ağlarına, izne tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantılarına ilişkin bilgilerin ticari sır kapsamında kaldığı, ticari sır olarak nitelendirilebilecek belgelerin ise 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında değerlendirilmeyeceği açıktır. " denilmek suretiyle şirket isimlerinin ticari sır kapsamında olduğu ve kamuya açıklanmaması gerektiği ifade edilmiş olup, açılan bu davanın Bakanlığımız lehine reddine karar verilmiştir. Bu karar üzerine yapılan istinaf başvurusu da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesinin E.2018/836, K.2018/1092 sayılı kararıyla reddedilerek karar kesinleşmiştir. Ülkemizdeki madencilik faaliyetlerine ilişkin istatistiki bilgilere Maden ve Petrol İşleri Genel / — MUŞMİLLETVEKİLİ SAYIN SÜMEYYE BOZ'UN (o; DÖNEM ; ESASNO : YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR | 282 |; 716695 Müdürlüğü'nün oOwww.mapeg.gov.ir internet adresindeki "Bilgi Merkezi" sekmesinden ulaşılabilmektedir. Önergede yer alan diğer hususlar Bakanlığımız görev, yetki ve sorumluluk alanında yer almadığından ilgili kurum/kuruluşlardan görüş alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Ağrı'nın Diyadin ilçesinde yapılacak altın madeni arama çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6695, 28 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6695-agri-nin-diyadin-ilcesinde-yapilacak-altin-madeni-arama-calismalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fe0da132-a225-4d9f-9ea7-018c19ef8914 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.