# Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporu'nda Afyonkarahisar Belediyesi ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6730 - **Veren:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı) - **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya) - **Veriliş tarihi:** 28 Kasım 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 31 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7e50f6b5-122d-4f19-8508-018c1b351f4d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6730-sayistayin-2022-yili-denetim-raporu-nda-afyonkarahisar-belediyesi-ile-ilgili-yaptigi-bazi > Nejla Demir (DEM Parti), 28 Kasım 2023 tarihinde 7/6730 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 31 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. N emir Ağrı Milletvekili Afyonkarahisar Belediyesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporuna göre, Belediyenin 2022 mali yılı bütçesinde 650.000.000,00 TL ödenek öngörülmüş olup yıl içinde eklenen 620.000.000,00 TL ödenek ile birlikte 2022 yılı ödenek toplamı 1.270.000.000,00 TL olmuştur. Yıl içinde 1.039.306.209,8$5 TL bütçe gideri yapılmış, 78.693.790,15 TL ödenek iptal edilmiştir, kalan 152.000.000,00 TL ödenek ise 2023 yılına devretmiştir. Buna göre 2022 yılında net bütçe geliri © 133,43 seviyesinde gerçekleşmiştir. Vergi gelirleri (©0130,60), teşebbüs ve mülkiyet gelirleri (90189,63), alınan bağış ve yardımlar (939,10), diğer gelirleri (90155,42), sermaye gelirleri ise (901,41) gerçekleşmiştir. Buna göre 2022 yılında bütçe giderleri 981,84 seviyesinde gerçekleşmiştir. Belediyenin bütçe giderleri toplamı 2022 yılında 2021 yılına göre 550.394.735,36 TL (9066.75) artış göstermiştir. Gider kalemleri incelendiğinde; 2022 yılında personel giderlerinin 21.912.928,97 TL (9061,91), sosyal güvenlik kurumlarına devlet prim giderlerinin 3.135.183,97 TL (9651,51), mal ve hizmet alım giderlerinin 236.485.027,77 TL (9492,96), faiz giderlerinin 2.517.683,21 TL (90238,58), cari transferlerinin 19.686.443,52 TL (©0114.01), sermaye giderlerinin 254.720.737,19 TL (©0145,85), sermaye transferlerinin 11.936.730,73 TL (9021220,85) arttığı görülmektedir. Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre; bütçe ile ilgili olsun ya da olmasın Belediyenin faaliyetlerinden dolayı tahakkuk eden 2022 yılı Faaliyet Gideri 664.748.460,11 TL, Faaliyet Geliri 862.041.206,89 TL olup Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ise 197.292.746,78 TL olarak gerçekleşmiştir. Denetim Bulguları: Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular: Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. e Tahsis Edilen Taşınmazlara Ait Birikmiş Amortismanların Net Değer Hesabında İzlenmemesi. Yapılan incelemede; Kamu İdaresince 15 adet taşınmazın tahsis edildiği ancak bu taşınmazlara ait birikmiş amortismanların 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı'nda izlenmeye devam edildiği tespit edilmiştir. Tahsis edilen taşınmazlara ait birikmiş amortismanların 500-Net Değer Hesabı'nda izlenmesi gerekmektedir. e Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı'nın Gerçek Durumu Yansıtmaması. Yapılan incelemede, Kamu İdaresine ait 7 adet şirketteki toplam sermaye tutarı ile 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı'nda kayıtlı tutar arasında uyumsuzluk bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu hesapta 38.649.126,40 TL kayıtlı olduğu görülmüştür. Maddi Duran Varlıklara Ait Amortismanların Tam ve Doğru Ayrılmaması. Yapılan incelemede, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı duran varlıkların kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı, ayrıca muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklara ve idarenin tahsis ettiği taşınmazlara da amortisman ayrıldığı görülmüştür. e Değer Artırıcı Sayılmayan Harcamaların Maddi Duran Varlık Hesabına Kaydedilmesi. Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin mali tablolarında; 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı'nın 173.775,37 TL fazla, 630-Giderler Hesabının ise 173.775,37 TL kadar noksan görünmesine yol açmaktadır. e Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Muhasebe Hesaplarında Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak İzlenmemesi. Yapılan incelemede, tarla olarak kiraya verilen 128 adet taşınmazdan bazılarının kira bedellerinin sözleşmesi gereği yıllık (12 aylık) peşin tahsil edildiği, peşin tahsil edilen tutarın 50.404,14 TL olduğu, bazılarının ise kira bedellerinin sözleşmesi gereği üçer aylık dönemler itibarıyla peşin tahsil edildiği, bu şekilde peşin tahsil edilen tutarın da 4.749.442,84 TL olduğu ve tahsil edilen bu tutarların tamamının tahsilat tarihi itibariyle 600-Gelirler Hesabı'na kaydedildiği, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı'na ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı'na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. "e Demirbaş Niteliği (o Taşıyan (Oo Varlıkların Oo Tüketim (Malzemesi (o Olarak Muhasebeleştirilmesi. Yapılan incelemede, müdürlüklerde kullanılmak üzere ısıtıcı, klima, raf, dolap, askılık, zücaciye, ip kamera ve telefon gibi demirbaş niteliğindeki varlıkların satın alındığı ancak söz konusu varlıkların 255-Demirbaşlar Hesabı yerine 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı'na kaydedildiği tespit edilmiştir. e Dernek ve Vakıflara Taşınmaz Tahsis Edilmesi. Yapılan incelemede, Kamu İdaresi kendi mülkiyetindeki 14 adet taşınmazını protokol ile dernek ve vakıflara tahsis ettiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresinin, taşınmazlarını kamu kurum ve kuruluşları dışındaki dernek veya vakıflara tahsis etmemesi gerekmektedir. Kiraya Verilen Taşınmazların Kira Bedellerinden İndirim Yapılması. Yapılan incelemede, Belediye Meclisinin 01.04.2022 tarih ve 235 sayılı, Covid-19 salgınıyla mücadelenin devam ettiği gerekçesiyle 2022 yılına mahsus olmak üzere Kamu İdaresince kiraya verilen işyerlerine ilişkin kira zam oranının "610 olarak uygulanmasına ilişkin Kararına istinaden 2022 yılının tamamında kiraya verilen bütün işyerleri (131 işyeri) için sözleşmelerindeki kira artış oranı (ÜFE/TÜFE) yerine 9610 olarak sınırlandırmak suretiyle kiralarda indirime gidildiği ve bu nedenle yılın başında yapılan kira alacaklarına ilişkin tahakkukların silindiği tespit edilmiştir. Taşınmaz Kira Bedellerinin Günün Emsal ve Rayiç Bedellerine Göre Güncellenmemesi. Yapılan incelemede, 5 yıldan daha uzun süreli olarak kiraya verilen 10 adet taşınmazın yeni kira yılında uygulanacak kira bedelinin, taşınmazın konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli ve emsal ve rayiç kira bedelleri göz önünde bulundurulmadan, emsal ve rayiç bedel mukayesesinin yapılmadığı ve bu durumun kira bedellerinin emsal ve rayiçlerine göre düşük kalmasına neden olduğu anlaşılmıştır. Kamu İdaresince İhale Edilen Spor Kompleksi ile Sosyal Tesis Yapımı ve İşletilmesi İşinde Kiraya Verilen Taşınmaz Üzerinde, Sözleşme ve Teknik Şartnameye Aykırı Yapılar İnşa Edilmesi. Otopark Yapımı ve İşletilmesi İşinde Kiracı Tarafından Sözleşme ve Teknik Şartnameye Aykırı Yapı İnşa Edilmesi. Otopark yapımı ve 25 yıl süreliğine işletilmesi amacıyla kiraya verilen taşınmaz üzerinde, kiracının işin sözleşmesi ve teknik şartnamesine aykırı yapı inşa ettiği görülmüştür. İdareye Ait Olan Asfalt Şantiyesi Üretim Tesisinin Kurumlar Vergisi Mükellefiyetinin Tesis Edilmemesi. Yapılan incelemede, 2022 yılı içerisinde Kamu İdaresine ait Asfalt Şantiyesinde 14 adet kamu kurum ve kuruluşuna bedelli veya bedelsiz olarak asfalt satışının yapıldığı ancak Asfalt Şantiyesi Üretim Tesisinin kurumlar vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması. Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 31.12.2022 tarihi itibariyle 5.632 adet faal işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve buna ilişkin işyeri açma izni harcı tahsil edildiği, ancak Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen işyeri çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 6.794 aktif işletmenin kayıtlı olduğu, dolayısıyla 1.162 adet (6.794-5.632) iş yerinin ruhsatsız faaliyet gösterdiği; buna bağlı olarak da Kamu İdaresinin, işyeri açma ve çalışma ruhsat harcı gelirinden mahrum kaldığı tespit edilmiştir. İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Belediye Tarafından Verilmeyen Bazı İşletmelere Vergi Mükellefiyetinin Tesis Edilmemesi. Yapılan incelemede, Afyonkarahisar Belediyesi sınırları içerisinde 2022 yılında aktif vergi dairesi mükellefi olan işletmelerin listesi temin edilmiş ve bu listeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Belediye tarafından verilmeyen 41 adet iş yeri seçilerek Kamu İdaresinden alınan aktif vergi mükellefleri listesiyle karşılaştırılmış ve 41 adet iş yerinden 38 tanesinin çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetlerinin olmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince İhale Edilen İşletme İşinde Tahmin Edilen Bedelin İşin Tamamını Kapsamaması ve İhale İlanında Tahmini Bedel Belirtilmeden İhaleye Çıkılması. Afyonkarahisar Kalesi çevre düzenleme projesi kapsamında bulunan seyir terası, ahşap yürüme yolları, büfe ve teleferik alt istasyonu bölgesindeki otopark, günübirlik ve gelir getiren ticari ünitelerin yapımı ve 25 yıl süreyle işletilmesi işinde, tahmin edilen bedelin işin sadece bu sosyal tesislerin yapımı ve 25 yıl süre ile işletileceği alan için belirlendiği, teleferik tesisinin yapımı ve 25 yıl süre ile işletilmesi kısmı için belirlenmediği, dolayısıyla işin tamamı için tahmini bedel tespiti yapılmadan ve ihale ilanında tahmin edilen bedele yer verilmeden ihalenin sonuçlandırıldığı, ihalenin geçerli sayılması için mevzuatın amir hükmü gereğince ilgili Bakanlıktan onay alınmadığı tespit edilmiştir. "e Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin "010*unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması. e Yedek Ödenek Tertibine Mevzuatın Belirlediği Tutarın Altında Ödenek Konulması. Yapılan incelemede, 2022 yılı bütçesinin 650.000.000 TL olduğu, yedek ödenek tertibine 15.000.000 TL ödenek konulduğu, daha sonra 620.000.000 TL ek bütçe yapıldığı ancak yedek ödenek tertibine ödenek konulmadığından, yedek ödenek tertibine konulan ödeneğin 2022 yılı bütçe gelirlerinin 901.18*ine tekabül ettiği tespit edilmiştir. e Kamu İdaresinin Sorumluluğundaki Toptancı Halinde Aynı Kişiye Birden Fazla İş Yerinin Kiralanması ve Kira Sözleşmelerinin Noter Tasdikli Olmaması. Yapılan incelemede, belediyeye ait toptancı halinde yer alan bazı iş yerlerini kiralayanların aynı kişiler olduğu tespit edilmiştir. e Halde Bulunan Kamu İdaresine Ait İş Yerlerine İlişkin Kira Sözleşmelerinin Noter Tasdikli Olmaması. Yapılan incelemede, toptancı halinde bulunan Kamu İdaresine ait kiralık dükkanlara ilişkin olarak İdare ile kiralayan arasında imzalanan kira sözleşmelerinin notere tescil ettirilmediği tespit edilmiştir. Bütçe İçi İşletmeye Ait İktisadi ve Ticari İşler İçin Kullanılan Ödeneğin Mevzuata Uygun Muhasebeleştirilmemesi ve Giderlerin İşletmenin Özel Hesabı Yerine Kamu İdaresinin Kaynaklarından Karşılanması. "e Bütçe İçi İşletmenin Ticari İşlerine İlişkin Giderlerin İşletmenin Özel Hesabı Yerine Kamu İdaresinin Kaynaklarından Karşılanması. e Yiyecek Yardımı Karşılığı Olarak Konulan Ödeneğin Bünyesinde Kamuya Açık Lokanta Bulunan Bütçe İçi İşletmeye Aktarılması ve Belediye Personeline İndirim Uygulanması. Bu bağlamda; 1. Afyonkarahisar Belediyesi'nin 2022 mali yılı bütçesinde öngörülen 1.270.000.000,00 TL'lik ödenekle ilgili olarak, bu ödeneğin kullanımı ve artan ödeneklerin bütçe performansına etkileri hakkında Bakanlık olarak bir değerlendirmeniz var mıdır? 2. Sayıştay Denetim Raporu'na göre, Kamu İdaresi tarafından tahsis edilen taşınmazlara ait birikmiş amortismanların doğru hesapta izlenmediği tespit edilmiştir. Bu durumun giderilmesi için Bakanlık olarak atılacak adımlar nelerdir? 3. Kamu İdaresi tarafından ortak olduğu şirketlerdeki sermaye tutarı ile kayıtlı sermaye arasındaki uyumsuzluğun nedenleri hakkında bir inceleme yapılacak mıdır? 4. Yapılan incelemede, maddi duran varlıklara ait amortismanların doğru ayrılmadığı ve bazı varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı belirtilmiştir. Bu durumun düzeltilmesi için Bakanlık olarak planınız nedir? Kamu İdaresi tarafından dernek ve vakıflara tahsis edilen taşınmazlarla ilgili olarak yapılan incelemede, İdare'nin kendi mülkiyetindeki taşınmazları dernek ve vakıflara tahsis ettiği tespit edilmiştir. Bu uygulama hakkında Bakanlık olarak bir değerlendirmeniz olacak mıdır? Kamu İdaresi tarafından kiraya verilen işyerlerine yönelik olarak yapılan kira indirimleri ve bu indirimlerin muhasebeleştirilme şekli hakkında Bakanlık olarak bir değerlendirmeniz bulunuyor mu? Afyonkarahisar Belediyesi tarafından kiraya verilen taşınmazlarda kira bedellerinin güncellenmemesi ve günün emsal ve rayiç bedellerine göre belirlenmemesi konusunda Bakanlığınız herhangi bir girişimde bulunacak mısınız? Belediye Meclisinin kararı doğrultusunda yapılan kira zamlarının kapsamının 9610 olarak sınırlandırılması ve bu durumun kiracılara etkileri hakkında bir değerlendirmeniz bulunuyor mu? Kamu İdaresi tarafından işletilen spor kompleksi ile sosyal tesislerde işin sözleşme ve teknik şartnamesine aykırı yapılar inşa edilmesi hakkında bir inceleme yapacak mısınız? Otopark yapımı ve işletilmesi işinde, kiracının işin sözleşme ve teknik şartnamesine aykırı olarak yapı inşa ettiği tespit edilmiştir. Bu durumun düzeltilmesi için alınacak önlemler nelerdir? . 2022 yılı içinde Kamu İdaresine ait Asfalt Şantiyesi'nde yapılan satışlarda kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis edilmemesi hakkında bir inceleme başlatılacak mı? Kamu İdaresi sınırları içinde faaliyet gösteren işyerlerinin 31.12.2022 tarihi itibariyle ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bakanlık olarak bu durumun düzeltilmesi için planınız nedir? İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Belediye Tarafından Verilmeyen İşletmelere Vergi Mükellefiyetinin Tesis Edilmemesi konusunda bir inceleme yapmayı düşünüyor musunuz? Kamu İdaresinin bütçe içi işletmesinin iktisadi ve ticari faaliyetlerinde kullanılan ödeneğin uygun muhasebeleştirilmediği ve giderlerin İdarenin kaynaklarından karşılandığı tespit edilmiştir. Bu durumun düzeltilmesi için alınacak önlemler nelerdir? Afyonkarahisar Belediyesi'nin 2022 yılı bütçesine konulan yedek ödenek tertibine mevzuatın belirlediği tutarın altında ödenek konulması hakkında bir değerlendirmeniz var mıdır? Kamu İdaresine ait iş yerlerinin aynı kişiye birden fazla kiralanması ve kira sözleşmelerinin noter tasdikli olmaması konusunda bir inceleme yapacak mısınız? Bütçe İçi İşletmenin Ticari İşlerine İlişkin Giderlerin İşletmenin Özel Hesabı Yerine Kamu İdaresinin Kaynaklarından Karşılanması hakkında bir değerlendirmeniz var mı? Yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin kamu idaresine ait lokantada belediye personeli için kullanılması ve farklı tarifeler uygulanması hakkında bir inceleme yapacak mısınız? Denetim sonucunda ortaya çıkan sorunlara yönelik olarak Kamu İdaresi tarafından alınan düzeltici önlemler hakkında bir değerlendirmeniz bulunuyor mu? Yapılan incelemede tespit edilen mali usulsüzlükler ve düzensizliklerle ilgili olarak Bakanlık olarak atılacak adımları ve izlenecek politikaları açıklar mısınız? ## Bakanlığın cevabı Cevaplanmak üzere Bakanlığımıza gönderilen; 1. Van Milletvekili Gülderen VARLİ"nin 7/6550 esas numaralı, 2. İzmir Milletvekili İbrahim AKIN"ın 7/6708 esas numaralı, 3. Ağrı Milletvekili Nejla DEMİR'in 7/6730,7/6731 ve 7/6732 esas numaralı, 4. Muş Milletvekili Sümeyye BOZ"'un 7/6876 ve 7/6877 esas numaralı, 5. Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN"'ın 7/6875 esas numaralı, 6. İstanbul Milletvekili Celal FIRAT'ın 7/6871 ve 7/6872 esas numaralı, 7. Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref OLGUN'un 7/6870 esas numaralı, 8. Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/6869 esas numaralı, Tarih: 31/01/2024 1607 > Sayı: E-120.07.03-1371269 HUMK LLM MİRT TÖRE EMİ YETİMİ YÜZÜK TAİ 30.01.2024 Y6sSo ge 52 2/6708 6453 7/4120 1/6732 85: 7/6136 GESİ 16869 7/0872 9 6 11685268? 6 © 9. Artvin Milletvekili Av.Uğur BAYRAKTUTAN"ın 7/6736 esas numaralı, yazılı soru önergelerinin Bakanlığımız görev ve sorumluluk alanında yer almadığı değerlendirilmiştir. Ali YERLİKAYA Bakan Telefon No: (312)422 40 30 Faks No: (312)425 39 60 Sosyal Etüt Ve Proje Müdürü Beg Telefon No: Ali YERLİKAYA Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporu'nda Afyonkarahisar Belediyesi ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6730, 28 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6730-sayistayin-2022-yili-denetim-raporu-nda-afyonkarahisar-belediyesi-ile-ilgili-yaptigi-bazi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7e50f6b5-122d-4f19-8508-018c1b351f4d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.