# Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6950 - **Veren:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 5 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 353 gün sonra, 22 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bbf597d1-6320-4e34-a8fa-018c3a54fabd - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6950-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng > Mahmut Dindar (DEM Parti), 5 Aralık 2023 tarihinde 7/6950 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 353 gün sonra, 22 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 ncı ve 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 2) , Mahmut DİNDAR Van Milletvekili BM Engelli Hakları Sözleşmesi 1982 Anayasası'nın 90. Maddesi gereği imzalanıp TBMM'de onaylandıktan sonra iç hukuka dahil edilerek esas alınmıştır. Engellilerin temel hak ve özgürlüklerine ilişkin temel bir çerçeve sunduğu için Türkiye'deki yasaların bu sözleşmeye uygun olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti 30 Mart 2007 tarihinde Engelli Hakları Sözleşmesi'ni imzalamış ve 28 Ekim 2009'da TBMM'de onaylayarak taraf olmuş ve yükümlük altına girmiştir. 26 Mart 2015 tarihinde ise BM Engelli Hakları Sözleşmesi'nin İhtiyari Protokolü de imzalandıktan sonra onay sürecini de tamamlamıştır. Bu yönüyle sözleşme hükümlerinin uygulanmaması ve verilen yükümlülüklerin ertelenerek yerine getirilmemesi hukuk dışı bir durum olarak ele alınmalıdır. Sözleşmenin 3. Maddesi Engelli haklarının ve haklarına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde esas alınması gereken ilkeleri çok net belirlemiştir. Buna göre "Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması, Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacak şekilde, engelli bireylerin insanlık onuru ve bireysel özerkliklerine saygı gösterilmesi, Ayrımcılık yapılmaması, Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin bir parçası olarak kabul edilmesi, Fırsat eşitliğinin sağlanması, Erişilebilirlik olması, kadın-erkek eşitliğinin gözetilmesi ve Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilme haklarına saygı duyulması, sözleşmenin temel ilkeleridir. Sözleşmenin bir tarafı olan ve yükümlülük altında olan Türkiye Devleti'nin bu ilkeler ışığında uyması ve uygulaması gereken haklar Sözleşmenin 10. ve 30. Maddeleri arasında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Engelliler Konfederasyonun hazırladığı "Sözleşme Gölge Raporu" sözleşme hükümlerinin önemli bir bölümünün hala yaşama geçirilmediğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye'de engellilerin sayılarına ilişkin birçok başlıkta veri ya hiç yoktur ya da güncel veri yoktur. Engellilere ilişkin "insan hakları yaklaşımının" yerleşik olmaması, bütüncül bir bakış açısı ve politika ile meselenin ele alınmaması; geleneksel olumsuz yaklaşımları, salt tıbbi yaklaşımları egemen kılmaktadır. Engellilerin hakları insan hakları mücadelesinin bir bileşeni olarak görülmeli ve engellilere yönelik kamusal hizmetler sosyal devlet olmanın gereği olarak derhal yerine getirilmelidir. 2001 yılı Türkiye Özürlüler Araştırması'na göre sayıları 8 Milyon üzerinde olan, 2011 yılı Nüfus ve Konut Araştırmasına göre sayıları 5 milyon üzerinde olan engelli nüfus toplam nüfusun yüzde 7 ila 12'sine denk gelmektedir. Engellilere yönelik sunulan/sunulmayan kamu hizmetleri aileleri ile birlikte tüm toplumu 2) 3) 5) 6) 7) 8) 0) ilgilendirmektedir. Bunun için genel kamu hizmetleri tasarım ve sunumunun tüm bakanlıklarda, online ve fiilen erişim imkanları arttırılmalıdır. BM Engelli Hakları Sözleşmesi 13. Maddesinde Engellilerin "Yargıya Başvuru Hakkı ve Adalete erişim hakkı" bir devlet yükümlülüğü olarak kabul edilmiştir. Ancak Türkiye'de engellilerin adalet hizmetlerine erişimde çok büyük sorunlar yaşadığı bilinmektedir. Bu bağlamda: Bakanlığınız görev alanında olan tüm yerleşke ve binalar (il/taşra müdürlükleri dahil) tüm engel gruplarının erişilebilirliğine uygun mudur? Bakanlığınızın internet sitesi ve e-devlet uygulamaları kaç yıl içerisinde engelliler için de "eerişilebilir" olacaktır? Erişilebilirlik için uygun olmayan mekan ve alanlar (WC, Merdiven, Asansör, Yol ve Geçitler, Otoparklar, Ulaşım Servisleri ve diğer ilgili yerler) hangi süre içerisinde erişilebilir hale getirilecektir? Bakanlığınız bünyesinde kaç işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Hangi illerde işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Bakanlığınız kapsamında yasal istihdam kotası doluluk oranı nedir? Yasal olarak doldurulması zorunlu olan kotanın doldurulmama gerekçeleri nelerdir? Bakanlığınız kapsamında şube müdürü ve üzeri kadrolarda kaç engelli istihdam edilmektedir? Türkiye cezaevlerinde engellilik oranı yüzde 40 ve üzeri engelli tutuklu ve hükümlü sayısı kaçtır? Bu kişilerin engel gruplarına, yaş ve cinsiyet gruplarına göre dağılımı nedir? Türkiye'de engellilerin adalet hizmetlerine erişebilirliğini arttırmak için yürütülen çalışmalar nelerdir? Özbakım becerisini yitiren engelli, felçli ve ağır hasta tutuklu ve hükümlülerin tahliyesine yönelik bir planlama yapılmakta mıdır? 10) Bakanlığınız görev kapsamındaki mevzuatın işaret dili ve Braille ile yaygınlaştırılması çalışmalarını planlıyor musunuz? 11) Adalet Bakanlığının hizmetlerinin erişilebilirliğini arttırmak amacıyla engelli STK'leri ile birlikte bir planlama yapılacak mıdır? 12) Kamuya olan vergi, harç, prim vb. alacaklar nedeniyle icra ve haciz işlemi uygulanan engelli sayısı kaçtır? 13) Türkiye'de son 10 yılda ayrımcılığa uğradığı gerekçesiyle adalet bakanlığına başvuran engelli sayısı kaçtır? 14) Türkiye'de engellilere yönelik ayrımcılık suçu nedeniyle son 10 yıl içerisinde cezai yaptırıma tabi tutulan kişi sayısı kaçtır? 15) Türkiye'de engellilere yönelik işlenen suçlar 7242 sayılı yasa kapsamında, af kapsamına alınmış mıdır? 16) Anayasa başta olmak üzere Türkiye'deki mevzuatın işaret dili ve Braille ile yaygınlaştırılması için hangi faaliyetler planlanmaktadır? 17) Türkiye'nin BM Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme ve ilgili ihtiyari protokol şartlarını yerine getirmesinde Adalet Bakanlığının yapması gerekenler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı 1339794 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Van Milletvekili Mahmut Dindar tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/6950 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UY AP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 9YLF/0Z - UGbBhkj - 6KİWc/m - ErE 8gY- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-1113-5961/8283 Konu : Yazılı soru önergesi 22./ Ul /2024 Sayın Mahmut DİNDAR Van Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/6950 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. C) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir. 11- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasında, akıl hastalığı dışındaki hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde devam olunacağı, ancak bu durumda bile hapis cezasının infazının, mahkumun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılacağı; üçüncü fıkrasında, belirtilen geri bırakma kararının, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verileceği; altıncı fıkrasında ise maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkumun cezasının infazının, üçüncü fıkrada belirlenen usule göre UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden EjfJ 1 LO - IyvwKUW - W3 1v0S9 - CeX014- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü iyileşinceye kadar geri bırakılabileceği, B) "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin, bu durumlarını, Adli Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirmeleri ve diğer şartları da taşımaları hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden yararlanabileceği, C) 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, 5275 sayılı Kanuna eklenen geçici 6. maddenin ikinci fıkrası uyarınca, 30/03/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere; sıfır-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında 105/A maddesinin üçüncü fikrasında yer alan "iki yıl"lık sürenin, "dört yıl" olarak uygulanacağı; maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmışbeş yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürelerin, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebileceği; ağır hastalık, engellilik veya kocama hâlinin, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tıp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirileceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Söz konusu geçici 6. madde hükmü, 15/04/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, ilgili makam ve mercilerce bu madde hükmü uyarınca işlem yapılmaktadır. II- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Birinci Kısım, Yedinci Bölümünde düzenlenen "Hürriyete Karşı Suçlar"a ilişkin ceza mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan dosya, sanık ve suç sayılarına ait istatistiklere Bakanlığımız Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün "https:/www.adlisicil.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden oulaşılması mümkün olabilecektir. IV- Bakanlığımız Merkez ve taşra teşkilatında engelli personel istihdamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü" kenar başlıklı 53. maddesi hükmü çerçevesinde sağlandığı malâmlarıdır. V- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; A) Merkez ve taşra teşkilatında, 01/07/2024 tarihi itibarıyla 4.000 engelli personelin görev yaptığı, şube müdürü ve üstü ünvanlarda görev yapan engelli personel sayısının 54 UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden E j f7J1 LO - IyvwkKWW - W3 1V8SO - CeX014- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü olduğu, B) Engelli bireylere yönelik olarak; 1. Bakanlığımıza ait tüm binalarda 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun uygulama esaslarını içeren TS 9111 "Engelli kişiler ve hareket kısıtlılığı olan kişiler için binalarda erişilebilirlik gereklilikleri" standartlarına göre projelendirme ve inşaat yapılarak fiziki olarak binaya erişimin sağlandığı, 2. Bakanlığımıza ait binalara giriş-çıkış üniteleri ile Bakanlığımız asansörlerinin, tuvalet ve otoparklarının engelli bireylerin kullanımına uygun olduğu, engelli personel için servis hizmetlerinde kullanılmak üzere bir adet engelli aracının bulunduğu, 3. Engelli bireylerin web sitesinde gezinmeleri, site içeriğini okuyabilmeleri, verimli şekilde kullanabilmeleri amacıyla Bakanlığımız internet sitesi ve bağlı internet sitelerinin, e-erişebilirlik standartlarına uygun olarak tasarlandığı ve halihazırda "e-erişilebilir" şekilde hizmet verdiği, 4. UYAP Vatandaş Portal Bilgi Sistemi, Avukat Portal Bilgi Sistemi, Kurum Portal Bilgi Sistemi ve e-Satış Portal Bilgi Sisteminin "jaws for windows" isimli görme engelli bireylere hizmet vermek amacıyla tasarlandığı ve ekran üzerinde yazılı olan tüm metin alanlarının seslendirilmek suretiyle görme engelli bireylere sunulan yazılım ile uyumlu olarak hizmet verdiği, 5. Mahkeme kararlarının ve diğer adli işlemlerin kısa mesaj yoluyla ilgililerin cep telefonlarına gönderilmesi için UYAP SMS Bilgi Sisteminin geliştirildiği, 6. Portalların arayüzlerinin yenilenmesi çalışmaları kapsamında engelli bireylere sunulacak hizmetlerin sayı ve çeşitlerinin arttırılması hususunda çalışmaların devam ettiği, C) Yeni yapılan ceza infaz kurumlarının idari ve ziyaretçi giriş alanlarında engelli rampasının bulunduğu, kurum koğuşlarında engelli hükümlü ve tutukluların kullanımına uygun tuvaletlerin mevcut olduğu, eski tip ceza infaz kurumlarında zemin ile giriş kapısının arasında kot farkının bulunmadığı yerlerde engelli merdiveni ve rampasına ihtiyaç duyulmadığı, zemin ile giriş kapısının arasında kot farkı bulunan ceza infaz kurumlarında ise engelli rampası yapılması amacıyla kurumlardan gelen talepler doğrultusunda genel bütçe ödenekleri gözetilerek bakım-onarım çalışmasının yapıldığı, kurumların ana girişinde bulunan boy turnikelerinin olduğu yerdeki göz biyometrisine bağlı 120 cm genişlikte bir çelik kapıdan engelli mahkum, ziyaretçi ve sedye giriş-çıkışının gerçekleştirildiği, Proje çalışmaları devam eden kurumlarda, engelli mahkumlar ve personel için asansör yapımının da planlandığı, Ç) Görme engelli hükümlü ve tutuklular için Braille Alfabesine göre oluşturulan "Görme Engelli Hükümlü ve Tutuklular İçin Hazırlanan Bilgilendirme Kitapçığı"nın basımının yapılarak tüm ceza infaz kurumlarına gönderildiği, D) Bakanlığımız Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen Yapılandırılmış Ruhsal Değerlendirme ve Müdahale Programı (YARDM) kapsamında ceza infaz kurumlarında görev yapan psikolog ve sosyal çalışmacılar tarafından engelli hükümlü ve tutuklularla bireysel görüşmeler ve grup müdahale programları gerçekleştirildiği, bu şekilde maddi durumu yetersiz olduğu tespit edilen hükümlü ve tutukluların ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, sivil toplum kuruluşları vb. kurum ve kuruluşlar ile iş birliği yapıldığı, UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden EjFI 1L0 - Iyvwkili - N3 1veS9 - CeX0O14- ile erişebilirsin ADALET BAKANLIĞI TME ZN ADALET BAKANLIĞI na Mevzuat Genel Müdürlüğü E) Soru önergesinde istenilen ayrıntıda bilgi sunulamamakla birlikte, Ülkemizdeki ceza infaz kurumlarında barındırılan tutuklu ve hükümlü sayıları ile ceza infaz kurumlarında barındırılan tutuklu ve hükümlülerin cinsiyetlerine ve yaş gruplarına göre dağılımına ilişkin istatistiklere (o Bakanlığımız Oo Ceza (o ve Tevkifevleri (o Genel (o Müdürlüğünün "https:/www.cte.adalet.gov.ir" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabileceği, Anlaşılmıştır. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden Ej Fil LO - Iyvwkui - W31V850 - CeXO14- ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6950, 5 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6950-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bbf597d1-6320-4e34-a8fa-018c3a54fabd Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.