# Bakanlığın engelli vatandaşlara yönelik diğer kuruluşlarla yürüttüğü çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6960 - **Veren:** Sevilay Çelenk Özen (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 5 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 189 gün sonra, 11 Haziran 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8e30bc29-82d4-4d50-a807-018c3df8cd80 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6960-bakanligin-engelli-vatandaslara-yonelik-diger-kuruluslarla-yuruttugu-calismalara-iliskin > Sevilay Çelenk Özen (DEM Parti), 5 Aralık 2023 tarihinde 7/6960 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 189 gün sonra, 11 Haziran 2024). ## Önerge metni P. GRUP BAŞKANLIĞI Sayı :. 322 0 Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmet Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. rbakır Milletvekili Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın istatistiki verilerine göre Türkiye'de en az bir fiziksel ya da zihinsel engeli bulunanların toplam nüfusa oranı yüzde 6.6'dır. Bu oran rakamsal olarak 5 milyonu aşkın kişinin en az bir engeli bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte engelin esas olarak bireylerin reel durumundan ziyade, diğerlerinin zihinlerinde ve önyargılı davranışlarında olduğu ve durumu bunun zorlaştırdığı da sıklıkla gündeme getirilen konular arasındadır. Bu yüzden de engellilerin ve engelli ailelerin desteklenmesi birçok farklı alanda iş birliği ve koordinasyonu gerektiren karmaşık bir süreçtir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, fiziksel ya da zihinsel engel vakalarının takibini, doğumdan itibaren yapmaktadır. Doğumla birlikte gerçekleşmiş olan engel durumlarının çoğu vakada hayat boyu süren sağlık komplikasyonlarının yaşanmasına neden olduğu bilinmektedir. Bu husus, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın engelli yurttaşlarla ilgili 2021 tarihli istatistik bülteninin Türkiye Sağlık Araştırması başlıkları altında işlenen yaş kategorileri verilerinde de gösterilmiştir. Engelli bebeklerin büyüme süreçleri ve engelli bireylerin eğitim süreçleri engelin türüne bağlı olarak farklılaşan özel eğitim desteğini gerektirmekte ve aileler bakımından ekonomik, kültürel ya da psikolojik olarak çok yönlü sorunlarla mücadeleyi getirmektedir. Engelli bireylerin, engellilerin aile üyelerinin ve engelli ebeveynlerin sosyal yaşama katılımları da uygun eğitime erişim gibi çok zorlu süreçlerdir. Bu nedenle sıklıkla engelliler ve aileleri sosyal yaşamdan dışlanabilmektedir. Bu dışlanma gerek geleneksel medya alanında gerek yeni sosyal medyada engellilerin görünmezliği ile birlikte seyretmekte ve birbirini olumsuz yönde beslemektedir. Bu bağlamda; I- Bakanlığınız ile Sağlık Bakanlığı arasında, doğumdan başlayarak engelliliklerin izlenmesi ve engelli bebeklerin, engelli bireylerin ya da engelli ebeveynlerin takip edilmesi konusunda bir iş birliği söz konusu mudur? Böyle bir iş birliği söz konusu ise bu iş birliği çerçevesinde ya da Bakanlığınızın kendi çalışmaları kapsamında, engelli doğumlara yol açan durumların, engelli bebeklerin, engelli bireylerin ve engelli ebeveynlerin olduğu hanelerin istatistiki bilgisine erişilebilmekte ve bunlardan başta kadınlar olmak üzere ebeveynleri desteklemek üzere yararlanılmakta mıdır? "Ailenin korunması ve güçlendirilmesi" konusundaki çalışmalarınız, engelli bireylerin uygun eğitime ve eğitim desteğine erişimi konusunu da kapsamakta mıdır? Bu konuda Milli Eğitim Bakanlığı ya da ilgili hangi kuruluşlarla ve ne tür iş birliği yapılmaktadır? Gündelik yaşamını idame ettirmekte güçlük çeken engelli bireylerin olduğu hanelerde sosyal yaşama ve istihdama dahil olma konusunda zaten dezavantajlı olan kadınların yaşamının iyiden iyiye güçleştiği bilgisi dikkate alındığında bu güçlüğü engellemek adına kadınlara ne tür destek sunulabilmektedir? Bu bağlamda Bakanlığınızca kadınların desteklenmesine dair bugüne kadar ne tür proje ve faaliyetler hayata geçirilmiştir. Medya temsillerinin gündelik yaşamla etkileşimi düşünüldüğünde, engellilerin sosyal yaşama katılımının medya temsilleri aracılığıyla desteklenmesi konusunda Bakanlığınızın TRT, diğer medya kuruluşları, dijital mecralar ya da RTÜK nezdinde girişimleri/çalışmaları söz konusu mudur? Bunlar ne tür çalışmalardır. ## Bakanlığın cevabı İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Sevilay ÇELENK ÖZEN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/6960 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Telefon No: (312) 705 7330 İğ Diyarbakır Milletvekili Sayın Sevilay ÇELENK ÖZEN'e Ait 7/6960 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir. Bakanlığımızca özel gereksinimi bulunan çocuklar için erken tanı ve değerlendirme hizmetlerinin yanı sıra, erken müdahale planlamaları ile izleme ve değerlendirme faaliyetlerini de içeren bir Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi kurulması planlanmaktadır. "Gelişim Geriliği Riski Taşıyan Çocuklar ve Engelli Çocuklar için Türkiye'de Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Desteklenmesi Pilot Projesi" başlatılmış olup Bakanlığımızın 2024 yılı yatırım bütçesinde yer almaktadır. UNICEF ve ilgili Bakanlıklar ile iş birliğinde; 3 pilot ilde Sistemin uygulamaya konulmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Bu sistem ile erken çocukluk döneminde öncelikli ve sürdürülebilir müdahaleler belirlenerek doğumdan ilkokulun ilk yıllarına kadar, çocuğun kaliteli bakım, sağlık, koruma ve eğitim hizmetlerine sürekli olarak erişebilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Erken Müdahale Sistemi ile tüm kesimlerin çocuklara ve ailelerine destek verme konusunda oynayacağı roller ve sorumlulukların tanımlanması ve bütüncül bir yaklaşımla, mükerrer hizmet sunumundan kaçınılması suretiyle, çocukların yeterli desteği almasının sağlanması hedeflenmektedir. Diğer taraftan 2030 yılına kadar ülkemizin engellilik alanındaki yasal, kurumsal ve uygulamaya yönelik yapılması gerekenler için bir yol haritası niteliğinde olan 2030 Engelsiz Vizyon Belgesi ile ortaya koyulan hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik olarak 2023-2025 yılları arasında yürütülecek faaliyetlerin belirlenmesi amacıyla Bakanlığımız koordinasyonunda katılımcı bir anlayışla hazırlanan ilk Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı 02.12.2022 tarihinde kamuoyuyla paylaşılmış olup tüm taraflarca uygulanmasına ilişkin 2023/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi yayımlanmıştır. Bu kapsamda (https://aile.gov.tr/media/133056/engelli haklari ulusal eylem plani 23- 25.pdf) internet adresinde yer alan Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı'nda engellilerin eğitimi ve eğitim desteğine ilişkin olarak "Kapsayıcı Eğitim" politika alanı altında yer alan hedefler öngörülmüş olup söz konusu faaliyetler sorumlu kamu kurum ve kuruluşları tarafından hayata geçirilmeye başlanmıştır. Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı'nın "Bağımsız Yaşam" politika alanı altında yer alan "Engelliler ve ailelerine yönelik bağımsız yaşamı destekleyici çeşitlendirilmiş ve yeni nesil bakım hizmetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması" hedefine yönelik; "Bakım sorumluluğunu üstlenen aile bireyinin bakım yetkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmaların yapılması." eylem alanı kapsamında: Bakım sorumluluğunu üstlenen aile bireyinin engelli bakımı konusunda yetkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmaların yapılması, e Bakım sorumluluğunu üstlenen aile bireyinin engelli bakımı konusunda sertifikalı eğitim alabilmesine yönelik çalışmaların yapılması, e Engelli bakımı konusunda sertifika sahibi aile bireylerinin istihdamı yönünde çalışmaların yapılması öngörülmüş olup söz konusu faaliyetler sorumlu kamu kurum ve kuruluşları tarafından hayata geçirilmeye başlanmıştır. Ayrıca Bakanlığımız "Engellilerin Bakımı Rehabilitasyonu ve Aile Danışmanlığı Hizmetlerine Dair Yönetmelik" hükümlerince bakım ihtiyacı olan engelli bireylere engelsiz yaşam bakım rehabilitasyon ve aile danışma merkezleri aracılığıyla yatılı bakım hizmeti; bu kuruluşlar tarafından engelli bireylerin ve ailelerinin psiko-sosyal açıdan rahatlatılması ve desteklenmesi amacıyla bakıcı personel görevlendirmesi ile evde bakıma destek hizmeti verilerek ve yılda 30 gün misafir ve süreli olarak bakım hizmeti sağlanmakla birlikte aile danışmanlığına dair hizmetler yürütülerek kadınlara destek olunmaktadır. Bakanlığımızca son dönemde gerçekleştirilen en önemli çalışmalardan biri 2024 -2028 Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planıdır. Kadınların ekonomik ve sosyal yaşama katılımlarının güçlendirilmesi; hak, fırsat ve imkânlardan eşit şekilde yararlanmalarının sağlanması, kadın erkek firsat eşitliğinin tüm ana plan ve politikalara yansıtılması amacıyla 2024-2028 yıllarını kapsayan "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı" hazırlanmış ve yürürlüğe konulmuştur. Türkiye'de kadının güçlenmesi amacıyla ilk defa çok geniş kapsamlı hazırlanan bir eylem planı olma özelliği taşıyan Strateji Belgesi ve Eylem Planında; beş temel politika eksenine (eğitim, ekonomi, sağlık, karar alma mekanizmalarına katılım, medya) ilişkin mevcut durum, temel amaç, hedefler, stratejiler, faaliyetler düzenlenmiştir. Bu amaç, hedef, strateji ve faaliyetler düzenlenirken 5 temel politika ekseninin yanı sıra bazı "kesişen politika alanları" da dikkate alınmış bu kesişen politika alanlarından biri de "engellilik" olarak belirlenmiştir. Buna göre beş temel politika alanında, özel politika gerektiren gruplara yönelik olarak faaliyetlere yer verilmiştir. Diğer taraftan Bakanlığımız tarafından yürütülen Aile Eğitim Programı ile "Eğitim ailede başlar" ilkesinden hareketle ülkemizdeki tüm ailelerin ve aile bireylerinin çağın gerektirdiği temel aile yaşam becerilerine yönelik bilgi, beceri ve tutumları kapsamlı bir şekilde edinebilmeleri amaçlanmaktadır. Temelde bir yetişkin eğitim programı olan ve modüler bir şekilde hazırlanan program, aile yaşamı için temel sayılan gündelik yaşamın bütününü kuşatacak şekilde; eğitim, iletişim, hukuk, medya ve sağlık alanlarından hazırlanan 28 modülden oluşmaktadır. Engelli bireyleri içerecek şekilde Aile Eğitim Programı Hukuk alanı içinde özel gereksinim gruplarına yönelik ünitede engelli hakları da yer almaktadır. Engellilerin tüm insan hakları ve temel özgürlüklerden eksiksiz yararlanması için fiziki, sosyal, ekonomik hizmetler ile eğitim hizmetlerine, bilgiye ve iletişime erişme imkânları vurgulanmaktadır. Ailelerin karşı karşıya kaldıkları sorunlarla baş edebilmesi için sorun çözme kapasite ve becerilerinin güçlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu noktada önemli olan hizmet modellerinden biri aile danışmanlığıdır. Bakanlığımız İl Müdürlükleri ve Sosyal Hizmet Merkezlerinde aile eğitim ve aile danışmanlık hizmetlerini ücretsiz olarak sunulmaktadır. Aile danışmanlığı hizmeti ile aile bütünlüğünü güçlendirmek, aile fertlerinin iletişim, stresle baş etme, problem çözme becerilerini geliştirmek hedeflenmektedir. Aile danışmanlığı, aile üyelerinin birbirleriyle karşılıklı etkileşim ve iletişim örüntülerini keşfetmeye, aile içerisinde işlevsiz iletişim biçimlerini anlamaya, ailenin sahip olduğu güçlü yönleri ve işlevsel kaynaklarını harekete geçirme yoluyla mevcut etkileşim süreçlerini yeniden yapılandırmaya çalışan ve ailenin problem çözme yeteneğini geliştirmeyi hedefleyen bir süreçtir. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile yapılan çalışmalara da Bakanlığımız tarafından destek sağlanmaktadır. Bakanlığımız aile, kadın, çocuk, engelli ve yaşlıların yeni medyada temsili, karşılaşılan sorunlar, bu sorunlara ilişkin olumlu ve yapıcı çözüm önerilerini ortaya koymak amacıyla kamu kurum ve kuruluşların, akademisyenler, sektör temsilcileri, meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla İstanbul?da "Yeni Medya Dili ve Aile Çalıştayı" düzenlemiştir. Program, aile, kadın, çocuk, engelli-yaşlı olmak üzere 4 ana tema çerçevesinde "Yeni Medya Dili ve Aile", "Yeni Medya Dili ve Çocuk", Yeni Medya Dili ve Kadın", "Yeni Medya Dili ve Engelli-Yaşlı" ve "Paydaşlar Arası İşbirliklerinin Değerlendirilmesi" başlıklı odak grup çalışmalarıyla devam etmiştir. Yeni Medya Dili ve Engelli-Yaşlı teması kapsamında; medyanın engelli ve yaşlılar üzerindeki etkileri, yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri, engelli ve yaşlıların temsiliyetinin nasıl ele alındığı, olumlu temsiline yönelik neler yapılabileceği gibi konularda toplumsal farkındalığı arttırmaya yönelik görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sevilay Çelenk Özen (DEM Parti, Diyarbakır). “Bakanlığın engelli vatandaşlara yönelik diğer kuruluşlarla yürüttüğü çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6960, 5 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6960-bakanligin-engelli-vatandaslara-yonelik-diger-kuruluslarla-yuruttugu-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8e30bc29-82d4-4d50-a807-018c3df8cd80 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.