# Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/6987 - **Veren:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Dışişleri Bakanlığı (Hakan Fidan) - **Veriliş tarihi:** 5 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 30 gün sonra, 4 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a3e43308-e2ff-4eef-8fac-018c3e2b7451 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6987-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng > Mahmut Dindar (DEM Parti), 5 Aralık 2023 tarihinde 7/6987 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Dışişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 30 gün sonra, 4 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Dışişleri Bakanı Hakan FİDAN tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96" ncı ve 99" uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. , ApuMa daa Mahmut DİNDAR Van Milletvekili BM Engelli Hakları Sözleşmesi 1982 Anayasası'nın 90. Maddesi gereği imzalanıp TBMM'de onaylandıktan sonra iç hukuka dahil edilerek esas alınmıştır. Engellilerin temel hak ve özgürlüklerine ilişkin temel bir çerçeve sunduğu için Türkiye'deki yasaların bu sözleşmeye uygun olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti 30 Mart 2007 tarihinde Engelli Hakları Sözleşmesi'ni imzalamış ve 28 Ekim 2009'da TBMM'de onaylayarak taraf olmuş ve yükümlük altına girmiştir. 26 Mart 2015 tarihinde ise BM Engelli Hakları Sözleşmesi'nin İhtiyari Protokolü de imzalandıktan sonra onay sürecini de tamamlamıştır. Bu yönüyle sözleşme hükümlerinin uygulanmaması ve verilen yükümlülüklerin ertelenerek yerine getirilmemesi hukuk dışı bir durum olarak ele alınmalıdır. Sözleşmenin 3. Maddesi Engelli haklarının ve haklarına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde esas alınması gereken ilkeleri çok net belirlemiştir. Buna göre "Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması, Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacak şekilde, engelli bireylerin insanlık onuru ve bireysel özerkliklerine saygı gösterilmesi, Ayrımcılık yapılmaması, Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin bir parçası olarak kabul edilmesi, Fırsat eşitliğinin sağlanması, Erişilebilirlik olması, kadın-erkek eşitliğinin gözetilmesi ve Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilme haklarına saygı duyulması, sözleşmenin temel ilkeleridir. Sözleşmenin bir tarafı olan ve yükümlülük altında olan Türkiye Devleti'nin bu ilkeler ışığında uyması ve uygulaması gereken haklar Sözleşmenin 10. ve 30. Maddeleri arasında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Engelliler Konfederasyonun hazırladığı "Sözleşme Gölge Raporu" sözleşme hükümlerinin önemli bir bölümünün hala yaşama geçirilmediğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye'de engellilerin sayılarına ilişkin birçok başlıkta veri ya hiç yoktur ya da güncel veri yoktur. Engellilere ilişkin "insan hakları yaklaşımının" yerleşik olmaması, bütüncül bir bakış açısı ve politika ile meselenin ele alınmaması; geleneksel olumsuz yaklaşımları, salt tıbbi yaklaşımları egemen kılmaktadır. Engellilerin hakları insan hakları mücadelesinin bir bileşeni olarak görülmeli ve engellilere yönelik kamusal hizmetler sosyal devlet olmanın gereği olarak derhal yerine getirilmelidir. 2001 yılı Türkiye Özürlüler Araştırması'na göre sayıları 8 Milyon üzerinde olan, 2011 yılı Nüfus ve Konut Araştırmasına göre sayıları 5 milyon üzerinde olan engelli nüfus toplam nüfusun yüzde 7 ila 12'sine denk gelmektedir. Engellilere yönelik sunulan/sunulmayan kamu hizmetleri aileleri ile birlikte tüm toplumu 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) ilgilendirmektedir. Bunun için genel kamu hizmetleri tasarım ve sunumunun tüm bakanlıklarda, online ve fiilen erişim imkanları arttırılmalıdır. BM Engelli Hakları Sözleşmesi 28. maddesi engelliler için "Yeterli Yaşam Standardı Sosyal Korunmanın" sağlanmasını devletlerin yükümlülükleri arasında saymıştır. Bu kapsamda barınma ve toplu konut uygulamalarından yararlanma hakkı düzenlenmiştir. Devletlerin hem kamu hizmetleri sunumunu hem de bu alanda istatistik üretilmesini taahhüt ettikleri de bilinmektedir. Bu bağlamda: Bakanlığınız görev alanında olan tüm yerleşke ve binalar (konsolosluk ve elçilikler dahil) tüm engel gruplarının erişilebilirliğine uygun mudur? Bakanlığınızın internet sitesi ve e-devlet uygulamaları kaç yıl içerisinde engelliler için de "eerişilebilir" olacaktır? Erişilebilirlik için uygun olmayan mekan ve alanlar (WC, Merdiven, Asansör, Yol ve Geçitler, Otoparklar, Ulaşım Servisleri ve diğer ilgili yerler) hangi süre içerisinde erişilebilir hale getirilecektir? Bakanlığınız bünyesinde kaç işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Hangi illerde işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Bakanlığınız kapsamında yasal istihdam kotası doluluk oranı nedir? Yasal olarak doldurulması zorunlu olan kotanın doldurulmama gerekçeleri nelerdir? Bakanlığınız kapsamında şube müdürü ve üzeri kadrolarda kaç engelli istihdam edilmektedir? Bakanlığınız görev kapsamındaki mevzuatın işaret dili ve Braille ile yaygınlaştırılması çalışmalarını planlıyor musunuz? 2016-2023 yılları arasında Türkiye'nin Suriye'deki savaşta desteklediği gruplardan savaştaki çatışmalar nedeniyle engelli kalan kişi sayısı kaçtır? Bu kişilere hangi destek ve rehabilitasyon hizmetleri verilmektedir? 2020-2023 yıllarında Türkiye'nin Libya'daki savaşta desteklediği gruplardan savaştaki çatışmalar nedeniyle engelli kalan kişi sayısı kaçtır? Bu kişilere hangi destek ve rehabilitasyon hizmetleri verilmektedir? 10)Son 10 yıl içerisinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nce engellilere yönelik işlenen suçlar ve ayrımcılık nedeniyle Türkiye hakkında verilen karar sayısı kaçtır? GTS7 ## Bakanlığın cevabı Saygılarımla arzederim. pi İşakanı Ankara / Türkiye İnternet Adresi: http://www.mfa.gov.ir E-posta'ali. taskent&mfa.gov.ir YAZILI SORU ÖNERGESİNE YANIT Bakanlığımızın yurtiçinde hizmet verdiği binaların her birinde iç ve dış mekânda engellilerin sorunsuz erişimi sağlanmıştır. Öte yandan, vatandaşa hizmet veren yurtdışındaki temsilciliklerimizin yerleşik oldukları mevcut binalarda da engellilerin kolay erişimi için gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Yeni inşa edilen temsilcilik binalarımızda engelsiz dolaşım sorunsuz olarak tesis edilmektedir. Engelli bireylerin Bakanlığımızın internet sitesi ve e-devlet uygulamalarına erişimine imkân sağlayacak teknik düzenlemeler kapsamında, internet sitemizin mobil uygulamasının görme engelli bireyler tarafından kullanılmakta olan Bas-Konuş (Tap-Talk) uygulamasına uyumlu hale getirilmesine yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. 2024 yılı içerisinde bu yöndeki çalışmaların tamamlanması planlanmaktadır. Ayrıca, "konsolosluk.gov.tr" sayfası ve dış temsilciliklerimizin internet sitelerinin WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guideliness - Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu) standartlarına uygun hale getirilmesi için de teknik çalışmalarımız sürmektedir. 2024 yılının ilk çeyreğinde sözkonusu çalışmaların sonuçlandırılması öngörülmektedir. Bakanlığımızda yasal istihdam kotası olan 963 oranı üzerinde engelli personel istihdam edilmektedir. Bu personel, Bakanlığımızın hizmet ihtiyaçları kapsamında nitelikleri dikkate alınarak çeşitli kadrolarda görev yapmaktadır. Bakanlığımızda konsolosluk hizmetleri hakkında bilgi alınabilmesini teminen 7/24 görev yapan Konsolosluk Çağrı Merkezinde (K.ÇM) işitme engelli vatandaşlarımızın sorularının görüntülü olarak yanıtlanabilmesini teminen işaret dili bilen iki personel de hizmet vermektedir. --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6987, 5 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6987-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a3e43308-e2ff-4eef-8fac-018c3e2b7451 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.