# Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/7050 - **Veren:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 5 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 29 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e8f0a2b9-4151-4fac-a9d6-018c3ecd3387 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7050-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng > Mahmut Dindar (DEM Parti), 5 Aralık 2023 tarihinde 7/7050 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 29 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 ncı ve 99" uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. , Atmel Mahmut DİNDAR Van Milletvekili BM Engelli Hakları Sözleşmesi 1982 Anayasası'nın 90. Maddesi gereği imzalanıp TBMM'de onaylandıktan sonra iç hukuka dahil edilerek esas alınmıştır. Engellilerin temel hak ve özgürlüklerine ilişkin temel bir çerçeve sunduğu için Türkiye'deki yasaların bu sözleşmeye uygun olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti 30 Mart 2007 tarihinde Engelli Hakları Sözleşmesi'ni imzalamış ve 28 Ekim 2009'da TBMM'de onaylayarak taraf olmuş ve yükümlük altına girmiştir. 26 Mart 2015 tarihinde ise BM Engelli Hakları Sözleşmesi'nin İhtiyari Protokolü de imzalandıktan sonra onay sürecini de tamamlamıştır. Bu yönüyle sözleşme hükümlerinin uygulanmaması ve verilen yükümlülüklerin ertelenerek yerine getirilmemesi hukuk dışı bir durum olarak ele alınmalıdır. Sözleşmenin 3. Maddesi Engelli haklarının ve haklarına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde esas alınması gereken ilkeleri çok net belirlemiştir. Buna göre "Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması, Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacak şekilde, engelli bireylerin insanlık onuru ve bireysel özerkliklerine saygı gösterilmesi, Ayrımcılık yapılmaması, Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin bir parçası olarak kabul edilmesi, Fırsat eşitliğinin sağlanması, Erişilebilirlik olması, kadın-erkek eşitliğinin gözetilmesi ve Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilme haklarına saygı duyulması, sözleşmenin temel ilkeleridir. Sözleşmenin bir tarafı olan ve yükümlülük altında olan Türkiye Devleti'nin bu ilkeler ışığında uyması ve uygulaması gereken haklar Sözleşmenin 10. ve 30. Maddeleri arasında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Engelliler Konfederasyonun hazırladığı "Sözleşme Gölge Raporu" sözleşme hükümlerinin önemli bir bölümünün hala yaşama geçirilmediğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye'de engellilerin sayılarına ilişkin birçok başlıkta veri ya hiç yoktur ya da güncel veri yoktur. Engellilere ilişkin "insan hakları yaklaşımının" yerleşik olmaması, bütüncül bir bakış açısı ve politika ile meselenin ele alınmaması; geleneksel olumsuz yaklaşımları, salt tıbbi yaklaşımları egemen kılmaktadır. Engellilerin hakları insan hakları mücadelesinin bir bileşeni olarak görülmeli ve engellilere yönelik kamusal hizmetler sosyal devlet olmanın gereği olarak derhal yerine getirilmelidir. 2001 yılı Türkiye Özürlüler Araştırması'na göre sayıları 8 Milyon üzerinde olan, 2011 yılı Nüfus ve Konut Araştırmasına göre sayıları 5 milyon üzerinde olan engelli nüfus toplam nüfusun yüzde 7 ila 12'sine denk gelmektedir. 9. Engellilere yönelik sunulan/sunulmayan kamu hizmetleri aileleri ile birlikte tüm toplumu ilgilendirmektedir. Bunun için genel kamu hizmetleri tasarım ve sunumunun tüm bakanlıklarda, online ve fiilen erişim imkanları arttırılmalıdır. Engellilerin kültürel yaşama erişimi BM sözleşmesinin 30. Maddesinde devletlerin bir yükümlülüğü olarak kabul edilmiştir. Bu bağlamda: Bakanlığınız görev alanında olan tüm yerleşke ve binalar (il ve taşra teşkilatı dahil) tüm engel gruplarının erişilebilirliğine uygun mudur? Bakanlığınızın internet sitesi ve e-devlet uygulamaları kaç yıl içerisinde engelliler için de "eerişilebilir" olacaktır? Erişilebilirlik için uygun olmayan mekan ve alanlar (WC, Merdiven, Asansör, Yol ve Geçitler, Otoparklar, Ulaşım Servisleri ve diğer ilgili yerler) hangi süre içerisinde erişilebilir hale getirilecektir? Bakanlığınız bünyesinde kaç işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Hangi illerde işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Bakanlığınız kapsamında yasal istihdam kotası doluluk oranı nedir? Yasal olarak doldurulması zorunlu olan kotanın doldurulmama gerekçeleri nelerdir? Bakanlığınız kapsamında şube müdürü ve üzeri kadrolarda kaç engelli istihdam edilmektedir? Engelli esnaf sayısı kaçtır? Bu kapsamda cinsiyet dağılımı nasıldır? Bu kişilere yönelik teşvik ve destek faaliyetleri nelerdir? Tüketici hakem heyetlerine başvurularda engelliler için bir destek veya rehberlik sunulmakta mıdır? Bu kapsamda son 5 yılda başvuran engelli sayısı kaçtır? Tüketici Danışma Hattı ALO 175'i arayanlar engellilere ilişkin istatistik tutulmakta mıdır? Bu kapsamda son yıllık arama sayısı kaçtır? 10. Engelliliğe ilişkin koklear implant, beyaz baston, tekerlekli sandalye, koltuk değneği, vb. tibbı-medikal cihazların satımı sırasında mağduriyetleri önlemek amacıyla yürütülen faaliyetler nelerdir? Bu kapsamdaki mağduriyetler için istatistik tutulmakta mıdır? 11. Engelliler için zorunlu olan ancak yerli olarak üretilmeyen cihazların listesi hakkında bir çalışma yürütülmektedir? 12. Kullanımı sırasında engellilerin sağlığını riske atan ürün listesi hazırlanmasına dair bir faaliyet yürütülmekte midir? Bu kapsamdaki veriler kamuoyuna sunulacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 13.12.2023 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1339794 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR tarafından verilen 7/7050 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. rZelat Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) Telefon No: 03124491331 Faks No: 03124491341 GÜLAY ÖZCAN : g Şu İnternet Adresi: Www.ticaret.gov.ir TİCARET BAKANLIĞI mgr Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR'a Ait 7/7050 Sayılı Yazılı Soru Önersesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 12) Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53'üncü maddesi kapsamında, Kurumların dolu kadrolarının (yurtdışı kadrolar hariç) "63'ü oranında engelli personel istihdam etmeleri gerekmektedir. Anılan Kanun çerçevesinde Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında (yurtdışı kadrolar hariç) dolu kadromuz dikkate alındığında hali hazırda Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görev yapan 528 engelli personel sayısının dolu kadrolara oranı 942,7'dir. Bununla birlikte, 2023/2 EKPSS ile merkezi yerleştirme kapsamında toplam 130 engelli personel istihdamı için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kamu e-uygulama sistemine veri girişi yapılmış olup bahse konu personelin Bakanlığımıza yerleştirilmesi halinde istihdam edilen engelli personelin dolu kadrolara oranı W 3,3 olarak gerçekleşecektir. Bakanlığımızın şube müdürü ve üstü kadrolarında; 1 Serbest Bölge Müdür Yardımcısı, I Gümrük Müdürü, 1 Ticaret İl Müdürü, 1 Ticaret Uzmanı ve 1 Şube Müdürü olmak üzere, toplam 5 adet engelli personelimiz istihdam edilmektedir. Bakanlığımız bünyesinde işaret dili tercümanı ise istihdam edilmemektedir. Bakanlığımız Yatırım Programının "Muhtelif İşler" projesi kapsamında, ilgili mevzuat gereği ihtiyaç duyulan kamu binalarımızda engellilerin erişimine uygun düzenlemelere gidilmiş olup yeni ihtiyaçlar olması halinde gerekli düzenlemelere devam edilecektir. Ayrıca, yeni yapılan hizmet binaları ile büyük bakım ve onarımları yaptırılan hizmet binalarında da mevzuat gereği engellilerin erişilebilirliklerine yönelik düzenlemelere yer verilmektedir. Diğer taraftan, Bakanlığımız internet sitesi, halihazırda toplumun tüm fertleri tarafından kolay kullanılabilecek ve kullanıcının ihtiyaç duyabileceği ek ticari yazılımları mümkün olan en alt seviyede tutacak şekilde tasarlanmıştır. e Tümsayfalar veinteraktif içerik engelli kullanıcılar göz önüne alınarak oluşturulmuştur. "e Görmeengelli kullanıcılar için sayfalar, tüm ekran okuyucuları ile taranabilecek şekilde kullanılabilir. e Renkkörüvedisleksi kullanıcılar için sayfa renk kontrastları yüksek, içerikler sade yazı ve renklerle oluşturulmuştur. Ekran okuyucuları ve fare kullanamayan kullanıcılar için, tüm içerik sadece klavye ile kullanılabilir. e İşitme engelli kullanıcılar için video içerikleri alt yazı/işaret dili ekleme çalışmaları devam etmektedir. Sayfalarımız W3C ve Kamu İnternet Siteleri Standartları göz önünde bulundurularak hazırlanmaktadır. Öte yandan, Tüketici Hakem Heyetlerine başvurular Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) üzerinden oyapılabildiği gibi Kaymakamlıklarda bulunan irtibat noktalarından da yapılabilmektedir. Bu kapsamda, başvuru yapmak isteyen engelli vatandaşlara gerekli destek sağlanmaktadır. - Son olarak, tekerlekli sandalyeler, engelliler için akülü araçlar ve görme engelliler için kitap okuyucular, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 56 ve 58 inci maddeleri ve bu maddelere dayanılarak 13.06.2014 tarih ve 29029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Garanti Belgesi Yönetmeliği ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği uyarınca, garanti belgesi ile satılması ve asgari 2 yıl garanti verilmesi, ayrıca 10 yıllık kullanım ömrü boyunca yedek parça sağlanması ve servis hizmeti verilmesi zorunlu ürünler arasında yer almaktadır. Bu sayede engelli tüketicilerimiz yaygın olarak kullandıkları ürünler özelinde satış sonrası hizmetler kapsamında korunmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7050, 5 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7050-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e8f0a2b9-4151-4fac-a9d6-018c3ecd3387 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.