# Bingöl'de faaliyet gösteren kum ocaklarının çevreye etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/7102 - **Veren:** Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti, Bingöl) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki) - **Veriliş tarihi:** 8 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 315 gün sonra, 18 Ekim 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b5574aea-0743-463c-8ebd-018c59118ae1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7102-bingol-de-faaliyet-gosteren-kum-ocaklarinin-cevreye-etkilerine-iliskin > Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti), 8 Aralık 2023 tarihinde 7/7102 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 315 gün sonra, 18 Ekim 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ tarafından, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Ömer Faruk HÜLAKÜ Bingöl Milletvekili Kum ocakları işletmelerinin faaliyetlerinden dolayı, yerel bitki örtüsü ciddi anlamda tahribata uğramakta ve bu durum, birçok canlının ve bitki türünün yaşam alanlarının kaybına yol açarak yerel ekosistemi bozmaktadır. Yerel ekosistemin bozulmasından en çok etkilenen bir başka grup ise endemik türlerdir. Endemik türlerin yok olması, biyoçeşitlilik üzerinde olumsuz bir etki yaratmakta ve ekosistemi dengede tutan işlevleri sekteye uğratmaktadır. Kum ocaklarının faaliyetleri sırasında kullanılan kimyasallar, su kaynaklarını kirlettiği için sucul yaşam olumsuz etkilenmektedir. Kum ocaklarının neden olduğu doğal tahribatın bedelini, doğada bulunan canlı cansız tüm varlıklar ödemek zorunda bırakılmaktadır. Bingöl'de de özellikle Murat Nehri çevresinde birçok kum ocağı faaliyet göstermektedir. Faaliyet gösteren kum ocakları nedeniyle yeraltı suları ve yüzeysel suların miktarı azalıp kalitesi düşmektedir. Verimli tarım alanları zarar görmekte veya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Murat Nehri çevresinde bulunan yerleşim yerleri ve ulaşım ağları da kum ocaklarının verdiği zarar ve tahribattan etkilenmektedir. Kum ocaklarının faaliyetleri nedeniyle nehrin akış yönünün değişmesi, nehrin doğal seyrini bozmaktadır. Bu bağlamda; 2) 3) 4) 5) Bingöl'de faaliyet gösteren kum ocaklarının ÇED raporu var mıdır? Söz konusu raporların kaçında olumsuz görüş bildirilmiştir? ÇED raporlarında herhangi bir usulsüzlük tespit edilmiş midir? Murat Nehri çevresinde bulunan kum ocaklarının, nehrin peyzaj bütünlüğüne verdiği zarara ilişkin Bakanlığınızca bir inceleme yapılmış mıdır? Yapılmış ise sonuçları nelerdir? Bingöl il genelinde faaliyet gösteren kum ocaklarının, ekolojik dengeye verdiği zararın tespitine dair Bakanlığınızca yapılmış bir araştırma var mıdır? Var ise sonuçları nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR Kum ocakları işletmelerinin faaliyetlerinden dolayı, yerel bitki örtüsü ciddi anlamda tahribata uğramakta ve bu durum, birçok canlının ve bitki türünün yaşam alanlarının kaybına yol açarak yerel ekosistemi bozmaktadır. Yerel ekosistemin bozulmasından en çok etkilenen bir başka grup ise endemik türlerdir. Endemik türlerin yok olması, biyoçeşitlilik üzerinde olumsuz bir etki yaratmakta ve ekosistemi dengede tutan işlevleri sekteye uğratmaktadır. Kum ocaklarının faaliyetleri sırasında kullanılan kimyasallar, su kaynaklarını kirlettiği için sucul yaşam olumsuz etkilenmektedir. Kum ocaklarının neden olduğu doğal tahribatın bedelini, doğada bulunan canlı cansız tüm varlıklar ödemek zorunda bırakılmaktadır. Bingöl'de de özellikle Murat Nehri çevresinde birçok kum ocağı faaliyet göstermektedir. Faaliyet gösteren kum ocakları nedeniyle yeraltı suları ve yüzeysel suların miktarı azalıp kalitesi düşmektedir. Verimli tarım alanları zarar görmekte veya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Murat Nehri çevresinde bulunan yerleşim yerleri ve ulaşım ağları da kum ocaklarının verdiği zarar ve tahribattan etkilenmektedir. Kum ocaklarının faaliyetleri nedeniyle nehrin akış yönünün değişmesi, nehrin doğal seyrini bozmaktadır. Bu bağlamda; 1. Bingöl'de faaliyet gösteren kum ocaklarının ÇED raporu var mıdır? 2. Söz konusu raporların kaçında olumsuz görüş bildirilmiştir? 3. ÇED raporlarında herhangi bir usulsüzlük tespit edilmiş midir? 4. Murat Nehri çevresinde bulunan kum ocaklarının, nehrin peyzaj bütünlüğüne verdiği zarara ilişkin Bakanlığınızca bir inceleme yapılmış mıdır? Yapılmış ise sonuçları nelerdir? 5. Bingöl İl genelinde faaliyet gösteren kum ocaklarının, ekolojik dengeye verdiği zararın tespitine dair Bakanlığınızca yapılmış bir araştırma var mıdır? Var ise sonuçları nelerdir? CEVAP Bakanlığımız internet sayfasından https://çed.csb.gov.tr link adresindeki "ÇED Kararları" başlığında yer alan "ÇED Olumlu Kararları" ve "Mevzuattan İade/ÇED Olumsuz Proje Listesi" alt başlıklarındaki dosyalardan, ayrıca Bakanlığımız ve 81 Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerinin internet sayfası "Duyurular" başlığı altında yer alan "ÇED Duyurularıma ulaşmak için tıklayınız" başlığından ÇED süreci başlamış ve tamamlanmış olan projelere ait bilgiler halkın erişimine sunulmaktadır. ÇED kararlarının illere ve yıllara göre dağılımına, Bakanlığımız interet sayfasında (https://çed.csb.gov.tr) "Resmi İstatistikler" başlığında yer alan "ÇED İstatistikleri "nden erişim sağlanabilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Ömer Faruk Hülakü (DEM Parti, Bingöl). “Bingöl'de faaliyet gösteren kum ocaklarının çevreye etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7102, 8 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7102-bingol-de-faaliyet-gosteren-kum-ocaklarinin-cevreye-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b5574aea-0743-463c-8ebd-018c59118ae1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.