# Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporu'nda Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/7129
- **Veren:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van)
- **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya)
- **Veriliş tarihi:** 8 Aralık 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 181 gün sonra, 6 Haziran 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cfe6d10f-af17-45b0-925a-018c57e6bfb5
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7129-sayistayin-2022-yili-denetim-raporu-nda-van-su-ve-kanalizasyon-idaresi-genel-mudurlugu-ile

> Gülderen Varli (DEM Parti), 8 Aralık 2023 tarihinde 7/7129 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 181 gün sonra, 6 Haziran 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Ali YERLİKAYA tarafından Anayasanın 98'inci ve

TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99"uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gülderen VARLİ Van Milletvekili

Sayıştay'ın 2022 Denetim Raporu'na göre Van Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel

Müdürlüğü'nde birden fazla usulsüzlük tespit edilmiştir.

Rapora göre; gerçek ve tüzel kişilere Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünce sondaj izni verilen kuyulardan (faydalı) tüketim miktarına ilişkin bilgilerin DSİ'den alınmadığı, ÇIV tahakkuk ve tahsilat muhasebe kaydının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne uygun olarak yapılmadığı ve İdarece süresinde belediyelere gönderilmediği, açılan su kuyularının ve bu kuyulardan çekilen su miktarının bilgisinin Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü'ne bildirilmediği, özellikle köy iken mahalleye dönüşen ve şehir merkezinde kalan yerlerden 2022 yılı sonuna kadar alınmaması gereken çevre temizlik vergisinin de hesaplandığı, 15.08.2022 - 18.09.2022 tarih aralığında nereden ve tam olarak ne zaman geldiği belli olmayan atık suyun İdareye ait Van merkez atık su arıtma tesisindeki biyolojik arıtma yapan yararlı bakterilerin ölümlerine sebep olduğu ayrıca tesiste istenmeyen bu ölü bakterilerin koku oluşturarak çevre halkına rahatsızlık verdiği, bunun yanında yine idareye ait Edremit ileri biyolojik atık su arıtma tesisinde 11.10.2022 tarihinde gece saatlerinde tesisin girişine yakın kanalizasyon bacasına, tespiti yapılamayan vidanjör vasıtası ile zift malzemesi döküldüğü, bu sebeple tesise gelen zift malzemesinin tesisin ön arıtma ünitelerini çalışamaz hale getirdiği ve biyolojik arıtma ünitelerini kaplayarak arıtma yapan yararlı bakterilerin ölümüne sebep olduğu, genel olarak işletme koşullarını bozarak zift temizleninceye kadar tesisin atıl duruma geldiği, İdare tarafından son 8 yılda yağmur sularının uzaklaştırılması amacıyla herhangi bir yatırım yapılmadığı, diğer kamu idarelerince yapılan yağmursuyu altyapı bilgisinin su ve atık su altyapı çalışması yürüten VASKİ Genel Müdürlüğünde bulunmadığı, borç stokunun 5393 sayılı Belediye Kanununda belirtilen sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Bu bağlamda;

1. VASKİ Genel Müdürlüğünde; amortismana tabi maddi duran varlıklar için hesap alt kodları itibariyle yapılan incelemede, kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılmasının gerekçesi nedir?

2. VASKİ'nin; Gerçek ve tüzel kişilere Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünce sondaj izni verilen kuyulardan (faydalı) tüketim miktarına ilişkin bilgilerin DSİ'den almamasının gerekçesi nedir?

3. VASKİ Genel Müdürlüğünün ÇTV tahakkuk ve tahsilat muhasebe kaydının mahalli idareler bütçe ve muhasebe yönetmeliği'ne uygun yapılmamasının ve idarece süresinde belediyelere gönderilmemesinin gerekçesi nedir?

4. İdarece su faturalarında gösterilen ÇTVW'nin tahakkuk kaydının muhasebeleştirilmediği, sadece tahsilatın muhasebeleştirildiği, ÇTV gecikme cezası tutarı kadar hatalı bilgi verdiği, tahsil edilen ÇTVW'nin süresinde ilgili belediyeye gönderilmemesine yönelik başlatılan bir soruşturma var mıdır?

5. Mahalle olan neredeyse tüm köylerde ve 5 beldede yer alan mesken ve işyerlerine uzun yıllar su tahakkuk ve tahsilatın yapılmaması ve sadece okul, karakol gibi kamu kurumlarının tahakkuk ve tahsilatının yapılmasının gerekçesi nedir?

6. VASKİ Genel Müdürlüğünce açılan su kuyularının ve bu kuyulardan çekilen su miktarının bilgisinin Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü'ne bildirilmemesinin gerekçesi nedir?

7. Van ili genelinde İdarenin açmış olduğu derinlikleri 20 -150 metre arasında değişen yaklaşık 327 adet aktif su kuyularının açılması için DSİ'den neden belge alınmamıştır? Açılan su kuyularının adedi, derinlikleri, çekilen su miktarı gibi bilgilerinde DSİ'ye bildirilmemesinin gerekçesi nedir?

8. Mevzuatla izin verilmeyen Başkale, Bahçesaray, Çaldıran, Çatak, Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp, ve Saray ilçe merkezlerinde yaşayan tüm vatandaşlara (mevzuatla indirimli tarife uygulanabilecek kişiler hariç) İpekyolu, Tuşba, Edremit, ve Erciş ilçe merkezlerinden ayrı olarak indirimli tarife uygulayan idare birimleri hakkında bir soruşturma başlatılmış mıdır?

9. Başkale, Bahçesaray, Çaldıran, Çatak, Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp, ve Saray ilçe merkezlerinde eksik alınan su ve atıksu bedelleri sebebiyle 2020 ve2021 ve 2022 yıllarında yaklaşık 9 milyon TL gelir kaybına ilişkin yapılan bir soruşturma var mıdır?

5018 sayılı Kanun'un 8'inci maddesi gereği her türlü kamu kaynağının elde edilmesinden görevli ve yetkili olanların, kaynakların hukuka uygun olarak elde edilmesinden sorumludurlar. VASKİ genel kurulunun mevzuatın belirlediği şekilde tarife belirlememesinin gerekçesi nedir? Hukuka aykırı tarife uygulayan idare ve kişiler hakkında herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?

6360 sayılı Kanun ile tek mahalleye dönüşen ve 5216 sayılı Kanun'un ek 3'üncü maddesi gereğince kırsal mahalle olarak belirlenmeyen Erciş Çelebibağı mahellesi ile İpekyolu Bostaniçi beldelerine (2014"den beri) ve İpekyolu ilçesi Kevenli (2018'den beri), Kavuncu (2022), Karpuzalanı (2022), Tuşba ilçesi Bardakçı, Edremit ilçesi Kurubaş (2014'den beri) köylerine şehir merkezinde kaldığı gerekçesiyle merkeze uygulanan su ve atıksu tarifesinin uygulandığı, anılan yerlerde yaklaşık 10.600 abone bulunduğu, özellikle köy iken mahalleye dönüşen ve şehir merkezinde kalan yerlerden 2022 yılı sonuna kadar alınmaması gereken çevre temizlik vergisinin de hesaplanıp alınmasının gerekçesi nedir? Hesaplanıp halktan alınan bu vergilerin miktarı ne kadardır? Hesaplanan bu vergiler nerede kullanılmıştır?

Van ilinin kırsal mahallelerinde içme ve kullanma suyu tarifelerinin yeniden belirlenmemesinin gerekçesi nedir?

Kanun ile tüzel kişiliği kaldırılan tek mahalleye dönüşen belde ve köylerde 31.12.2022 tarihine kadar içme ve kullanma suyu için alınacak ücretin işyeri ve konut ayrımı yapılmadan en düşük tarifenin hangi oran ile belirleneceği açıkça ifade edilmiş olmasına rağmen henüz kırsal mahalle olarak belirlenmeyen; Özalp Sağmalı mahallesi (eski belde) için belirlenen tarife işyeri konut ayrımı yapılmadan tek tarife olarak en düşük tarifenin "o 50 sini geçmeyecek şekilde belirlenmesi gerekir iken, genel kurulun 01.07.2022 tarih ve 10 sayılı kararında içme ve kullanma suyu bedeli mesken için 1,93 TL, ticarethane için 3,67 TL belirlenmesinin gerekçesi nedir?

Kırsal mahalle olarak belirlenmeyen Özalp Şehittepe mahallesi (eski köy) için belirlenen tarife işyeri konut ayrımı yapılmadan tek tarife olarak en düşük tarifenin "025 sini geçmeyecek şekilde belirlenmesi gerekir iken, genel kurul kararınca içme ve kullanma suyu bedeli mesken için 0,77 TL, ticarethane için 1,83 TL belirlenmesinin gerekçesi nedir? Sayıştay raporuna göre, VASKİ'nin tahakkuk ve tahsilat için belirlediği tarifelerin Kanun'a uygun olmadığına ilişkin verilerinden haberdar mısınız? Buna dair yapılan bir çalışma var mıdır?

Van ilinde mahalleye dönüşen bazı belde ve köylerde il merkezlerine uygulanan su tarifelerin uygulanmasının gerekçesi nedir?

17. Su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının eksik alınmasının gerekçesi nedir? Tahakkuk ve tahsilatının yapılması ve payların hesaplanmasında özellikle vatandaşın yaptığı inşaatın maliyeti değil de neden su ve atık su yatırımları için İdarece katlanılan maliyet esas alınmıştır?

18. 2021 yılında 352 adet 2022 yılında ise 491 adet su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payı işlemi yapılan, vatandaşın istifadesine sunulan su ve kanalizasyon tesislerinden istifade eden mülk sahiplerinin sayısı harcamalara katılma payı hesaplanan işlem sayısından çok fazla olmasının gerekçesi nedir? Fazla olan oran ne kadardır?

19. VASKİ Genel Müdürlüğünce il genelinde vidanjör ve benzeri araçlarla vidanjör hizmeti veren şahıslarla ilgili herhangi bir takibin, Van ilinde kaç adet çalışan vidanjör ve benzerinin varlığıyla ilgili çalışmanın, vidanjör izin belgesi verilmesi gibi işlemlerin yapılmamasının gerekçesi nedir?

20. 15.08.2022 - 18.09.2022 tarih aralığında nereden ve tam olarak ne zaman geldiği belli olmayan atık suyun İdareye ait Van merkez atık su arıtma tesisindeki biyolojik arıtma yapan yararlı bakterilerin ölümlerine sebep olduğu ayrıca tesiste istenmeyen bu ölü bakterilerin koku oluşturarak çevre halkına rahatsızlık verdiği, bunun yanında yine idareye ait Edremit ileri biyolojik atık su arıtma tesisinde 11.10.2022 tarihinde gece saatlerinde tesisin girişine yakın kanalizasyon bacasına, tespiti yapılamayan vidanjör vasıtası ile zift malzemesi döküldüğü, bu sebeple tesise gelen zift malzemesinin tesisin ön arıtma ünitelerini çalışamaz hale getirdiği ve biyolojik arıtma ünitelerini kaplayarak arıtma yapan yararlı bakterilerin ölümüne sebep olduğu, genel olarak işletme koşullarını bozarak zift temizleninceye kadar tesisin atıl duruma geldiğinden bakanlığınız haberdar mıdır? Buna dair başlatılan bir soruşturma var mıdır?

21. VASKİ bünyesi dışında vidanjör ve benzeri araçların takip sisteminin olması için ve telafisi imkânsız zararların engellenmesine dair yapılan bir çalışma var mıdır?

22. İl genelinde faaliyette olan VASKİ bünyesi dışındaki tüm vidanjör ve benzeri araçların hangi bölgede görev yaptığı, kim tarafından çalıştırıldığı, plakaları, sızdırmazlık kontrolleri, izin belgesi ve atık suyun nereye deşarj edildiğini kontrol edebilecek bir takip sisteminin olmamasının gerekçesi nedir? Kontrolsüz kentin alanlarına atılan atık su ve diğer maddelerin kontrolleri nasıl sağlamaktadır? Van Göl'ünün kirletilmesindeki sebepler arasında VASKİ'in bu ihmali midir? Göl çevresinde oluşan koku ve kirliliğin gerekçesi nedir?

23. VASKİ genel müdürlüğünde, mevcut altyapı tesislerinin tamamının coğrafi bilgi sistemlerine aktarılmamasının gerekçesi nedir?

İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesi için VASKİ'nin aldığı önlemler Nelerdir?

İdare tarafından son 8 yılda yağmur sularının uzaklaştırılması amacıyla herhangi bir yatırım yapılmamasının gerekçesi nedir? Kamu idarelerince yapılan yağmursuyu altyapı bilgisinin su ve atık su altyapı çalışması yürüten VASKİ Genel Müdürlüğünde neden bulunmamaktadır?

VASKİ' de yağmursuyu altyapısı bulunan mahalde İdarece yapılacak içme ve kullanma suyu ile atıksu hattına yönelik kazı çalışmalarında yeri tam olarak bilinmemesinden kaynaklı oluşan kamu zararı ne kadardır?

Yağmursuyu Toplama, Depolama ve Deşarj Sistemleri Hakkında Yönetmelik"in belirttiği şekliyle atıksu ve yağmur suyu hatlarının ayrık sistem yapılmaması ve bina çatısından gelen yağmursuyu ve yüzeysel sulara ait giderlerin atıksu parsel bacasına bağlanması başka bir ifade ile atıksu (kanalizasyon) hattına yağmur suyunun karışması durumlarına ilişkin yapılan çalışmalar nelerdir? Ufak bir yağışta oluşan sel olayların sorumlusu kim ve hangi idare birimidir?

İdarenin borç stokunun, bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu oluşan yasal sınırın üzerinde olmasının sebebi nedir? İdarenin limit kapsamındaki borç stokunun $843.317.349,10 TL olduğu ve borçlanma sınırını 191.990.578,20 TL aşılmasının gerekçesi nedir? Aşıları bu borç miktarı ile yapılan çalışmalar nelerdir? Bakanlığınızın buna dair herhangi bir soruşturması var mıdır?

İçme ve kullanma suyu ile atıksu altyapı tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi sonrasında bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin, tam maliyet esaslı muhasebe sisteminin kurulmamasının gerekçesi nedir? Bundan kaynaklı oluşan zararlar nelerdir?

## Bakanlığın cevabı

pool Gez Cevaplanmak üzere Bakanlığımıza gönderilen; HM? 6 >

1. Siirt Milletvekili Sabahat ERDOĞAN SARITAŞ'"ın 7/11304 esas numaralı, HMZİ gE pi p

2. Batman Milletvekili Zeynep ODUNCU'nun 7/11295 ve 7/7573 esas numaralı, MTO o 20

3. Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU"'nun 7/8734 esas numaralı, MUM? ye 30

4. İstanbul Milletvekili Çiçek OTLU'nun 7/7776 esas numaralı, Si MUM ou Yİ

5. Diyarbakır Milletvekili Serhat EREN"in 7/8215, 7/9140, 7/9436, 7/8344 ve 7/7564 Ha3e8 4x. 11 esas numaralı, 4767 © ri

6. Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN"ın 7/7001 ve 7/7569 esas numaralı, "13 ser

7. Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/6562, 7/7129 ve 7/9151 esas numaralı, kafi pi 2

8. İstanbul Milletvekili Nimet ÖZDEMİR'in 7/11754 esas numaralı, HE e g$

9. Adana Milletvekili Dr. Ayyüce TÜRKEŞ TAŞ"'ın 7/11402 esas numaralı, 325 ev 87

10. Mersin Milletvekili Av. Ali BOZAN"ın 7/11609 esas numaralı, H ei ge 2?

11. Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan PALA'nın 7/11896 esas numaralı, H83U er 90

12. Şanlıurfa Milletvekili Ömer ÖCALAN" 7/8828 ve 7/9434 esas numaralı, 2187 28 &x95

13. Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN'"ın 7/7016, 7/11294 ve 7/10977 esas numaralı, ? yeni et 95

14. Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İRMEZ'in 7/7117 esas numaralı, 2 gyo NE

15. Muş Milletvekili Sümeyye BOZ'un 7/7006 esas numaralı, 34446 dd

16. Muş Milletvekili Sezai TEMELLİ'nin 7/7486 esas numaralı, Fs1 € 94

17. Bingöl Milletvekili Ömer Faruk HÜLAKÜ'nün 7/7476 ve 7/7477 esas numaralı, 0457 79

18. Şırnak Milletvekili Ayşegül DOĞAN DAĞLI'nın 7/7002 esas numaralı, 449252 EC 2s

19. Van Milletvekili Sinan ÇİFTYÜREK'in 7/6713 esas numaralı, HAY3Y pl 105

20. Van Milletvekili Mahmut DİNDAR'"'ın 7/6563 esas numaralı, - 2082 &x. 11U

21. Van Milletvekili Zülküf UÇAR"ın 7/6715 esas numaralı, Hİ coz GL MU

22. Diyarbakır Milletvekili Halide TÜRKOĞLU"'nun 7/79146 ve7/8834 esas numaralı, SN 40n73 © 423

23. Diyarbakır Milletvekili Av Dr.Mustafa Sezgin TANRIKULU'nın 7/9157, 7/7568 ve 7/8346 5 1038 6 429 esas numaralı,

24. Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN"ın 7/10978 esas numaralı,

25. Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN"in 7/9257, 7/9982 esas numaralı,

26. Bursa Milletvekili Yüksel SELÇUK TÜRKOĞLU'nun 7/7671 esas numaralı,

27. İstanbul Milletvekili Doç. Dr. Gökhan GÜNAYDIN"ın 7/10087 esas numaralı, yazılı soru

Önergelerinin Bakanlığımız görev ve sorumluluk alanında yer almadığı değerlendirilmiştir.

Telefon No: (312)422 40 30 Faks No: (312)425 39 60 Sosyal Etüt Ve Proje Müdürü kil

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 06/06/2024 1601 Sayı: E-12007.03-1440264

Ali YERLİKAYA Bakan Telefon No: (312)422 40 30 Faks No: (312)425 39 60

---

**Kaynak gösterme:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Sayıştayın 2022 yılı Denetim Raporu'nda Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7129, 8 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7129-sayistayin-2022-yili-denetim-raporu-nda-van-su-ve-kanalizasyon-idaresi-genel-mudurlugu-ile (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cfe6d10f-af17-45b0-925a-018c57e6bfb5

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.