# 19 Kasım 2023 tarihinde Zonguldak'ta batan bir geminin çevreye etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/7518 - **Veren:** Deniz Yavuzyılmaz (CHP, Zonguldak) - **Muhatap:** Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Abdulkadir Uraloğlu) - **Veriliş tarihi:** 15 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 18 Ocak 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c27b9b13-414b-4252-88d8-018c719a2385 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7518-19-kasim-2023-tarihinde-zonguldak-ta-batan-bir-geminin-cevreye-etkilerine-iliskin > Deniz Yavuzyılmaz (CHP), 15 Aralık 2023 tarihinde 7/7518 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 18 Ocak 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir URALOĞLU tarafından Anayasanın 98'inci, Meclis İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygıyla arz ederim. Deniz Yavuzyılmaz Zonguldak Milletvekili 19 Kasım 2023 Pazar günü Zonguldak'ı etkileyen ağır hava koşullarında 'Kafkametler' isimli kuru yük gemisi, Rusya'nın Temryuk Limanından aldığı ve İzmir Aliağa Bölge Limanına taşıdığı yüküyle birlikte, Karadeniz Ereğli Limanı çevresinde, kıyıya 80 m mesafede, 8,55 m derinlikte batmıştır. Aynı gün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı Denizcilik Genel Müdürlüğü sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamasında geminin "1542 ton Ferro Silikon" yükü taşıdığını açıklamıştır. Ferro Silikon (Fe-Si) ile ilgili olarak yaptığımız araştırmalarda maddenin ana elementler olarak, demir (Fe) ve silikon (Si) içeren metalik bir ferro alaşım olduğu anlaşılmaktadır. Yine yaptığımız araştırma ve okumalarda Fe-Si maddesinin su ile temas ettiğinde çözünebildiğinden, yavaş yavaş hidrojen (H2) üretebildiğinden ve bu alaşımın nem ve bazlarla tepkimeye girdiğinde toksik ve yanıcı gazlar oluşturduğundan bahsedilmektedir. Aynı şekilde, ülkemiz genelindeki limanların "Tehlikeli Yük Elleçleme Rehberlerinde" Ferro Silikon Maddesinin su ile teması halinde patlayıcı hidrojen gazının çıkışına neden olduğu ve yine son derece toksik, zehirli ve tehlikeli olan fosfin ve arsin gazlarının maddenin su ile temasında (ıslandığında — nemlendiğinde) ortaya çıkabildiğinden bahsetmektedir. Buna göre Ferro silikonun suyla etkileşimiyle açığa çıkan bu tehlikeli gazlar sinir sistemi ve kan üzerinde zehirli etki göstererek kısa sürede ölümlere neden olabilmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının İşyeri Tehlikeli Sınıflar Listesinde 24.10.12 Nace Kodu ile yer alan madde "Çok Tehlikeli" olarak nitelenirken, kimyasal ürünlerin güvenli bir şekilde nasıl çalışılacağını gösteren MSDS formlarında ise maddenin suyla teması halinde yine çok zehirli gazlar çıkaracağı söylenmektedir. Diğer yandan, Kafkametler Gemisi, Gisan Shipyard isimli şirket tarafından 07.11.1989 tarihinde Tuzla Tersanesinde inşa edilmeye başlanmış ve 23.05.1992 tarihinde inşası tamamlanarak kullanıcısına teslim edilmiştir. Ülkemizde kanserojen niteliği ve sağlığa zararları nedeniyle asbestin kullanımı 2004 yılında sınırlanmış ve 31 Aralık 2010 tarihinde yasaklanmıştır. Yasaklar öncesinde gemi inşa sanayisinde de yaygın olarak kullanılan , TCAĞ döneminin mucize madeni asbest'in Kafkametler'in yapımında kullanılıp kullanılmadığı bilinmemektedir. Bir diğer bilinmeyen husus ise Kafkametler'in kaç ton yakıtla battığı ve batışı esnasında yakıt tankının bir hasar alıp almadığı ve bu yakıtın deniz suyuna karışıp karışmadığıdır. Geminin batışının ardından ilkin Türk Deniz Kuvvetlerine ait olan TCG Gemisi bölgede kayıp personeli arama faaliyetleri sürdürülmüş ancak ardında Kıyı Emniyeti. Genel Müdürlüğüne (KEGM) bağlı Nene Hatun gemisi bölgeye gelmiş ve kurtarma çalışmalarını üstlenmiştir. Batığın durumu ve kurtarma çalışmalarıyla ilgili olarak ulusal haber ajanslarında paylaşılan haberlere göre ise "Kafkametler'in, yaşam alanının bulunduğu arka tarafının 9075 eğim ile yattığı, gemiye deniz içinde müdahalenin zor olduğu, bu nedenle parçalanarak karaya çıkarılması ve karada arama çalışmalarına devam edilmesi yönünde karar alındığı" aktarılmıştır. Yine söz konusu haberlerde, Nene Hatun Gemisi'nin batan geminin pruva (geminin baş tarafı) kısmını çevirmek için çalışmalara başladığı, geminin yaşam mahallinin de ferro silikon madeni, kum ve çamurla dolduğu, içindeki bölmelerin de kırıldığından bahsedilmektedir. Söz konusu haberlerden ve geminin mevcut durumuyla ilgili olarak uzmanların olası senaryolarına göre geminin Ferro Silikon yükünün istiflendiği yerden çıktığı, gemi içine ve batık alanına yayıldığı muhtemeldir. Islanması halinde tepkimeye girerek son derece toksik ve zehirli gazları açığa çıkan maddenin başta kurtarma ekipleri olmak üzere deniz ekosistemi üzerindeki olumsuz etkileri tarafımızca büyük bir endişeyle takip edilmektedir. Kafkametler'in parçalanarak karaya çıkartılma çalışmaları esnasında tehlikeli yükünün denize daha fazla karışması, ayı şekilde, geminin yapımında asbest kullanıldı ise batığın karaya çıkartılma operasyonu esnasında gemi kaplaması ve malzemelerinde parçalanmaların yaşanması, bu parçaların denize yayılması olasıdır. Yine aynı şekilde daha öncesinde hasar almadı ise bu operasyonda geminin yakıt tankının hasar alması ve binlerce ton yakıtın denize yayılabilmesi söz konusu olabilecektir. Tüm bu nedenlerle aşağıda Bakanlığa yönetmiş olduğum soruların yanıtlanması Zonguldak halkı, Zonguldak'ın doğası ve Karadeniz'in ekosisteminin güvenliği açısından hayati önem taşımaktadır. Bu bağlamda; I. Kafkametler gemisinin batışından önce 1542 ton Ferro Silikon yükünün taşınması ve ıslanmaya karşı korunması adına ne tür önlemler alınmıştır? Geminin tehlikeli yükü gemide su geçirmez özel ambalajlar ile istiflenmiş midir? Yük hangi koşullarda taşınmıştır? 2. Kafkametler gemisinin Ferro Silikon yükü Cevher niteliğinde midir yoksa kimyasal reaktif düzeyinde midir? Taşınan Ferro Silikon hangi sınıfta üretilmiştir? Fe-Si bileşiminde yan elementler nedir, maddeniz kütlesel oranı nedir? Batan, Kafkametler gemisinin Ferro Silikon yükü deniz suyuna karışmış mıdır? Yük batık bölgesine ne ölçüde dağılmıştır? Madde tuzlu deniz suyunda tepkimeye girmiş midir? Zonguldak halkı, Zonguldak'ın doğası, Karadeniz ve deniz ekosistemi için bir tehdit oluşturmakta mıdır? Meydana gelen ekolojik tahribatın boyutu nedir? Maddenin denizden hangi usullerle, hangi tarihte çıkartılması planlanmaktadır? Denize karışan, dağılan ve saçılan Ferro Silikon maddenin bertarafı için hangi önlemler alınmaktadır? Kafkametler gemisinin yapımında asbest kullanılmış mıdır? Kullanıldı ise geminin denizden çıkartılma operasyonu esnasında olası asbestli parçaların denize yayılmaması için hangi önlemler alınmaktadır? Kafkametler gemisinin yakıt tankı batışı esnasında hasar almış mıdır? Geminin yakıtının deniz suyuna karışması söz konusu mudur? Gemide bulunan yakıtın güvenli şekilde nakliye edilmesi için hangi önlemler alınmaktadır? Kafkametler gemisi batma ve hasarlara karşı sigortalı mıdır? Geminin Sigortası tüm deniz risklerini kapsamakta mıdır? Sigortasında, çevreye verebileceği zararlarla ilgili klozlar bulunmakta mıdır? Önergenin yazıldığı tarih itibariyle 22 gündür su altında, çok tehlikeli madde yükü ile batık halde bulunan geminin çevreye zarar vermeden çıkartılması işlemleri Acil Eylem Müdahale Planı dâhilinde mi TM mer — ## Bakanlığın cevabı 9001112 TMO numaralı KAFKAMETLER gemisinin taşıdığı ferrosilikon yüküne ait beyan edilen güvenlik bilgi formu (SDS) ve yük deklarasyonu incelendiğinde, taşınan ferrosilikon yükünün; Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni . Yönetmeliği Uygulama Yönergesinde yer alan tehlikeli yük tanımına göre tehlikeli yük olmadığı, yükün insan sağlığı açısından sadece su ile ilk temasında az miktarda zararlı gaz çıkarabilme tehlikesi bulunduğu, daha sonra gaz çıkışının oluşmayacağı, bununla birlikte denizde tehlikeli yüklerin taşınmasına ilişkin uluslararası mevzuat kapsamında deniz kirletici olmadığı dolayısı ile deniz çevresine zararı bulunmadığı tespit edilmiştir. Bahse konu geminin batması ve kırılması sonucu mevcut yükünün bir kısmının dağıldığı, diğer kalan kısmının ambar kısmında olduğu fakat geminin kırılması sonucu, ambarın büyük bir bölümünün ters durumda olduğu bilgisi edinilmiştir. Dalış yapan kurumlar, batık bölgesinde gaz veya başka bir yük salınımı ile ilgili bildirimde bulunmamıştır. Aynı durum gemideki yakıt durumu için de geçerli olup, geminin Ereğli demir bölgesine geldiğinde mevcut yakıt durumunun yaklaşık 30 M/T dizel oil civarında olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca gemi batığı çevresinden alınan deniz suyu su numunesi akredite laboratuvara gönderilmiş, analiz sonuçları uygun gelmiş ve insan sağlığı açısından bir tehlikeli oluşturmadığı tespit edildiğinden arama çalışmalarına devam edilmiştir. Kaza ve sonrası bölgede herhangi bir yakıt kirliliği de gözlemlenmemiştir. Bölgede bugüne kadar yapılan ve yapılması devam eden dalış faaliyetleri, tamamen kayıp denizcilerimizin bulunmasına yönelik olduğundan; arama faaliyetinin tamamlanması veya sonlandırılması akabinde, gemi enkazının kaldırılması aşamasına yük ve yakıt tahliyesi ile ilgili işlemler yapılacaktır. Bu yönde planlama çalışmalarına başlanmıştır. Batan geminin inşa edildiği dönemdeki ulusal ve uluslararası kurallara uygun asbest içerikli malzemeler geminin Tehlikeli Madde Envanteri'nde (IHM) yer almaktadır. Söz konusu malzemenin ulusal ve uluslararası kurallara uygun şekilde muhafaza edilmesi ve gözetlenmesi ile ilgili dokümanlarında gerekli prosedürün bulunacağı şekilde geminin klas kuruluşunca belgelendirildiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, inşa edildiği tarih itibariyle söz konusu gemi, SOLAS Sözleşmesi Bölüm 1l-I Kural 3-5 kapsamı dışında olup IHM'deki tüm malzemeler gerekli şekilde geri dönüşüme veya bertarafa gönderilecektir. Diğer taraftan; söz konusu geminin Koruma ve Tazmin Sigortası (P&I) bulunmakta olup çevreye verilen zararlar ile ilgili hususları kapsamaktadır. Yapılan tüm iş ve işlemler ise; 9312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun kapsamında hazırlanan Acil Müdahale Planları çerçevesinde yürütülmektedir. Abdulkadir URALOĞLU Bakan --- **Kaynak gösterme:** Deniz Yavuzyılmaz (CHP, Zonguldak). “19 Kasım 2023 tarihinde Zonguldak'ta batan bir geminin çevreye etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7518, 15 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7518-19-kasim-2023-tarihinde-zonguldak-ta-batan-bir-geminin-cevreye-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c27b9b13-414b-4252-88d8-018c719a2385 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.