# Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde bulunan bazı mahkumların sağlık durumlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/7722 - **Veren:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 18 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 225 gün sonra, 30 Temmuz 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/408f16fa-f550-4e92-9bf8-018c7dd46de4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7722-van-f-tipi-yuksek-guvenlikli-kapali-cezaevinde-bulunan-bazi-mahkumlarin-saglik-durumlarina > Mahmut Dindar (DEM Parti), 18 Aralık 2023 tarihinde 7/7722 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 225 gün sonra, 30 Temmuz 2024). ## Önerge metni Aşağıda sıralamış bulunduğum sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 27.11.2023 tarihinde yüzlerce mahpus, İmralı Ada Hapishanesinde uygulanan tecridin kaldırılması, Kürt sorununun demokratik ve barışçıl çözümü talepleriyle açlık grevine başlamıştır. Açlık grevinin başladığı ilk günden bu yana yaşanan hak ihlalleri ve hapishane idarelerinin baskısı basında yer edinmiştir. Diğer yandan mahpus yakınlarının bu doğrultuda bir çok talebi tarafımıza ulaşmıştır. Son olarak edindiğimiz bilgilere göre; Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutulan Gökhan Koçhan ve Fırat Aslan, 09.11.2023 tarihinden bu yana açlık grevini sürdürmektedirler. Açlık grevine başladıktan sonra mahpuslar, kendi odalarından alınarak başka bir odaya alınmışlardır. Hapishane idaresi mahpusların ihtiyaçlarını karşılamamakta ve ayrımcı muameleye tabi tutmaktadır. Günde çok az miktarda tuz ve şeker verilmekte, çay ve meyve suyu ile BI vitamini almaları ise engellenmektedir. Fırat Aslan'ın son 5 gün içinde 6 kilo kaybı yaşadığı, hak ihlallerinin ve baskıların aynen sürdüğü tansiyon ölçümü ve rutin kontrollerin yapılmadığı, mahpusların bu yönlü bütün taleplerinin reddedildiği, tarafımıza iletilen diğer bilgilerdir. Türk Tabipler Birliğinin hazırladığı "Açlık Grevi Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Konular" başlıklı yazısına göre; bir günde 5 büyük su bardağı su/sıvı, 2 çay kaşığı (2 gr) tuz, 5 yemek kaşığı şeker, 1 tatlı kaşığı karbonat ile 500 mg BI vitamini alınmalıdır. Açlık Grevinin başından itibaren ve en önemlisi kritik olan 14-20 günleri boyunca her gün 500 mg B-I vitamini almak çok önemlidir. Bunun için: Günde 2 tablet BI vitamin kompleksi gerekli olduğu ifade edilmektedir. Hukuk doktrini, AİHM kararları, Uluslararası Sözleşmeler ile Uluslararası İnsan Hakları Kuruluşları Açlık Grevinin, İfade Özgürlüğünün bir aracı olduğu noktasında ortaklaşmaktadır. Uluslararası Af Örgütünün 6 Ağustos 2019 tarihinde yayımladığı raporda yer alan değerlendirmelere göre; açlık grevleri barışçıl eylem biçimlerinden biridir ve bu eylemi seçenler, ifade özgürlüklerini kullanmalarından ötürü kovuşturmaya uğramamalıdır. AİHM birçok kararında, ifade özgürlüğü kapsamında AİHS'in 10. maddesinin, fikir ve bilgilerin yalnızca içeriğini değil aynı zamanda aktarım şeklini de koruduğunu ifade etmiştir. Netice itibariyle, İfade Özgürlüğünün bir görünümü olarak Açlık Grevleri; AİHS, AİHM kararları, hukuk doktrini, Malta Bildirgesi, Tokyo Bildirgesi ve Avrupa Konseyi Biyotıp Sözleşmesinden bağımsız olarak sadece iç hukuka göre yorumlanamaz. Bu bakımdan hapishane idarelerinin, açlık grevi eylemini gerekçe göstererek mahpusların koşullarını ağırlaştırmaları ve ayrımcı uygulamaya maruz bırakmaları hukuka uyarlı olmadığı gibi işkence ve kötü muamele yasağının ihlaliyle sonuçlanmaktadır. Bu bağlamda; 1. Van'da açlık grevine giren mahpuslar ilk günden bu yana hangi koşullarda tutulmaktadır? 2. Mahpusların enfeksiyon riskinden korunması için uygun ortam sağlanmış mıdır? Günlük temizlik imkanı sağlanmış mıdır? Temiz ve düzgün çarşaf temin edilmiş midir? 3. Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda açlık grevinde olan mahpuslar Gökhan Koçhan ve Fırat Aslan'a uygulanan ayrımcı ve hukuksuz uygulamanın durdurulması ve benzer hak ihlallerinin engellenmesi için gerekli önlemleri almayı düşünüyor musunuz? 4. Açlık Grevinin devam ettiği hapishanelerde, mahpusların sağlık kontrolleri yapılmakta mıdır? Gerekli takviyeler olan su, tuz, şeker ve BI vitamin takviyesi sağlanmakta mıdır? 5. Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda mahpuslara yeterli miktarda tuz ve şeker verilmemesi ile BI vitamini almalarının engellenmesinin sebebi nedir? 6. Bu noktada, mahpusların sinir sisteminde meydana gelebilecek kalıcı hasarın önlenmesi için BI vitaminin zorunluluğu hakkında hapishane personeli gerekli eğitimi almış mıdır? 7. Yeterli miktarda tuz ve şekerin açlık grevi boyunca yaşamsal önemde olduğu hakkında hapishane personeline yeterli bilgilendirme yapılmış mıdır? 8. Açlık Grevi süreci boyunca mahpusların temel haklarını koruma altına alacak ve Kötü Muamele ile İşkenceyi önleyecek herhangi çalışmanız var mıdır? Bu konuda hapishane idarelerine herhangi bir genelge gönderdiniz mi? 9. Bakanlığınız buna ilişkin gerekli takip ve denetimleri yapmakta mıdır? 10. Van hapishanelerinde 27 Kasım'dan bu yana açlık grevine giren mahpusların son sağlık durumu nedir? ## Bakanlığın cevabı 1354937 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Van Milletvekili Mahmut Dindar tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/7722 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden IXrgmPO - RtG4jka - t18dp07 - OSACFĞÖZ ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı :E-56020453-610-1202-578/893 Konu : Yazılı soru önergesi Ey Sİ2024 Sayın Mahmut DİNDAR Van Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/7722 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "İnfazda temel ilke" kenar başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kuralların hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanacağı, B) "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" kenar başlıklı 9. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek suçlarından veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde bu fıkrada sayılan suçlardan mahkum olanların cezalarının, yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında, bu kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edileceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Gerek yüksek güvenlikli kurumlarda gerekse diğer kapalı ceza infaz kurumlarında tecrit ve izolasyon şeklinde bir uygulama bulunmamaktadır. 1i- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Mevzuat Genel Müdürlüğü Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. II- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. IV- 5275 sayılı Kanunun "Hükümlünün kendisine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmesi" kenar başlıklı 82. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin, hangi nedenle olursa olsun, kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri sürekli olarak reddetmesi halinde; bu hareketlerinin kötü sonuçları ile bırakacağı bedensel ve ruhsal hasarlar konusunda ceza infaz kurumu hekimince bilgilendirileceği, psiko-sosyal hizmet birimince de bu hareketlerinden vazgeçmeleri yolunda çalışmalar yapılacağı ve sonuç alınamaması hâlinde, beslenmelerine kurum hekimince belirlenen rejime göre uygun ortamda başlanacağı düzenlenmiştir. V- Van Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 16/01/2024 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen tutuklunun ve hükümlünün Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldıkları, B) Adı geçenlerin 07/12/2023 tarihinde başlattıkları açlık grevi eylemini 16/12/2023 tarihinde sonlandırdıkları, Kurumda açlık grevi eyleminde bulunan hükümlü ve tutukluların sağlık durumlarının düzenli olarak takip edildiği, Kurum doktorlarının kontrolünde öncelikle B kompleks vitaminleri olmak üzere gerekli görülen vitaminlerin, tuz, şeker, limon ve sıvıların kendilerine verildiği, her gün sağlık birimi tarafından periyodik olarak tansiyon, Mevzuat Genel Müdürlüğü şeker, kilo ve nabız ölçümlerinin yapıldığı, ancak adı geçenlerin doktor tarafından reçete edilen sıvı gıdaları ve B Kompleks vitaminlerini kendi istekleri ile almadıkları, C) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde bulunan bazı mahkumların sağlık durumlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7722, 18 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7722-van-f-tipi-yuksek-guvenlikli-kapali-cezaevinde-bulunan-bazi-mahkumlarin-saglik-durumlarina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/408f16fa-f550-4e92-9bf8-018c7dd46de4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.