# Deprem bölgesinde bir sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerinin engellendiği iddialarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/7745 - **Veren:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 26 Aralık 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 113 gün sonra, 17 Nisan 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2fe0b2a-e8ba-4077-b35c-018caa49eef1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7745-deprem-bolgesinde-bir-sivil-toplum-kurulusunun-faaliyetlerinin-engellendigi-iddialarina-il > Gülderen Varli (DEM Parti), 26 Aralık 2023 tarihinde 7/7745 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 113 gün sonra, 17 Nisan 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 6 Şubat'ta yaşanan depremlerin üzerinden ll ay geçti. Il ilde yıkımlara neden olan depremlerde 53 binden fazla yurttaş yaşamını yitirdi. Yaşanan depremlerden sonra haber alınamayan kişi sayısının kaç olduğu da hala bilinmemektedir. Bakanlığınızın verilerinde depremlerin yaşandığı 11 ilde; kadın alanında hizmet sunan 16 konukevi, 11 Şiddet İzleme ve Önleme Merkezi (ŞÖMİN) ve 57 SHM şiddetle mücadele irtibat noktasının bulunduğu belirtilirken ülkenin dört bir yanından gelen kadın kooperatiflerin desteği ile depremlerin yaşandığı illerde kadınlara moral, destek ve motivasyon sağlandığı tarafımıza aktarılan önergenin cevabında yer almıştır. Ancak kadına yönelik her türlü şiddetle ve ayrımcılıkla mücadele eden Rosa Kadın Derneği ile beraber birden fazla Sivil Toplum Örgütü de 6 Şubat depremlerinden hemen sonra Adıyaman ve depremin yaşandığı diğer illerde dayanışma çalışmalarına başlamıştır. Çalışmalarını saha alanında yapan kurumlar binlerce kadın ve çocuğun temel ihtiyaçlarını giderip psikososyal destek sağlamıştır. Kira sözleşmesi ve temsilcilik izinleri, prosedürler ile Adıyaman'daki faaliyetlerini yürüten Rosa Kadın Derneği ile beraber birçok STK'nın konteynırlarına, malzeme ve tüm materyallerine AFAD tarafından 14 Aralık 2023 tarihinde el konulmuştur. Bu bağlamda: 1. 6 Şubat depremlerinde yaşamını yitiren kişi sayısı kaçtır? 2. 6 Şubat'ta ll ilde yaşanan yıkımlardan sonra yakınının cenazesine bile ulaşılamadığı için bakanlığınıza başvuru yapan kişi sayısı kaçtır? Bu başvuruların cinsiyet ve yaş dağılımları nasıldır? Yaşanan depremlerden sonra kaybolan çocuk sayısı kaçtır? 3. Kadınlara yönelik deprem bölgelerinde yapılan çalışmalarda ŞÖMİN dışında hangi kurumlar bulunmaktadır? Hangi kurumlara izin verilmektedir? İzin verilmeyen kurum sayısı kaçtır? 4. AFAD tarafından 14 Aralık 2023 tarihinde Rosa Kadın Derneği ile beraber birçok STK'nın gerekli izinlerinin olmasına rağmen konteynırlarına, malzeme ve materyallerine neden el konulmuştur? 5. Kadın çalışmaları alanında saha çalışması yapan psikososyal desteği direk sahaya götüren sivil toplum örgütlerine müdahale edilmesinin gerekçesi nedir? 6. Depremde en çok etkilenen kadınlar ve çocuklar olduğu bilinmesine rağmen bu alanda çalışma yürüten sivil toplum kurumlarının engellenmesi ile oluşacak risklerin farkında mısınız? 7. Çalışmalarına müdahale edilen Rosa kadın derneği ile diğer STK'ların saha çalışmalarının devam etmesi için bir girişiminiz olacak mıdır? 8. 6 Şubat depreminden sonra kurulan konteyner kent sayısı kaçtır? Kurulan konteyner kentlerin illere göre dağılımı nedir? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazı ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/7745 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ'ye Ait 7/7745 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında çalışmalarımız; mevzuat, eğitim ve farkındalık artırma, kurumlar arası iş birliği ve koordinasyon, şiddet mağduru kadınların korunması ve desteklenmesine yönelik kurumsal mekanizmaların güçlendirilmesi, verilerin toplanması ve istatistiklerin geliştirilmesi başlıkları kapsamında sürmektedir. 2012 yılında yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yasal altyapının güçlendirildiğinin ve bu mücadelenin bir üst seviyeye taşındığının en önemli göstergesidir. Deprem bölgesinde kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında Bakanlık birimlerimiz kadın konukevleri, şiddet önleme ve izleme merkezleri (ŞÖNİM) ve Sosyal Hizmet Merkezi Şiddetle Mücadele İrtibat Noktaları vasıtasıyla hizmet sunulmaktadır. Bakanlık birimlerimiz dışında ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları tarafından da çalışmalar yürütülmektedir. Kadın konukevlerinde kadınların ve beraberindeki çocuklarının; yaşadıkları travma ile başa çıkabilmeleri, güçlenmeleri ve yeniden sağlıklı ilişkiler sürdürebilmelerine destek olmak üzere mesleki çalışmalar yürütülmektedir. Mesleki çalışmalar ve değerlendirmelerle birlikte kadın ve çocuklara doğrudan ya da ilgili kuruluşlara yönlendirmek suretiyle barınma, psikososyal, hukuki, tıbbi, ekonomik destek ile mesleki eğitim desteği, çocukları için kreş, rehberlik ve yönlendirme vb. alanlarda hizmet sunulmaktadır. Depremin gerçekleştiği 6 Şubat 2023 tarihinden I Ocak 2024 tarihine kadar 11 deprem ilindeki kadın konukevlerinden 4.887 kadın ve 3.566 çocuk olmak üzere toplam 8.453 kişi hizmet almıştır. Bakanlığımız kuruluşlarının deprem sonrası ihtiyaçlarının karşılanması, kadına yönelik şiddetle daha etkin mücadele edilmesi kapsamında uluslararası kuruluşlarla iş birlikleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda; kuruluş personelimiz ve hizmet alanlara yönelik eğitim programı oluşturularak proje haline getirilmiş, depremde hasar alan ŞÖNİM"lerde hizmet sunumunun aksamamasına yönelik tedbirler alınmış, deprem bölgesinde ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanmasında destek alınmış, depremden etkilenen personelin bireysel ihtiyaçları karşılanmış, personel desteğine ihtiyaç duran kuruluşlara personel desteği sağlanmıştır. Sunulan psikososyal destek çalışmaları kapsamında Afet ve Acil Durumlarda Kadına Yönelik Şiddet Eğitimi, Afet Sonrası Psikososyal Destek ve Yas ile Başa çıkma, Afet Sonrasında Travmaya Maruz Kalmış Kadın ve Çocuklarla Çalışma, ŞÖNİM ve Kadın Konukevi Çalışanları Akran Destek Grubu Oluşturulması, Mesleki Beceri Geliştirme ve Mülteci Koruma Eğitimi gibi konulara yer verilmiştir. Haklarında önleyici tedbir kararı alınmış olan şiddet uygulayanlara yönelik olarak Aile İçi Şiddetle Mücadele Seminer Programı'nın düzenli olarak uygulanması ve bu programın uygulayıcı sayısını artırmak amacıyla üniversitelerle iş birliğinde personel eğitimleri yapılmıştır. Koruyucu önleyici faaliyetler kapsamında erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadeleye ilişkin farkındalık çalışmaları yapılması amacıyla 81 ile başta afetten etkilenen vatandaşlar olmak üzere kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik "erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele" konusunda farkındalık çalışmaları yapılması, eğitim, meslek edindirme, kadın kooperatifleri faaliyetlerine katılma, istihdam konularına ağırlık verilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Afet ve acil durumlar sonrasında erken yaşta ve zorla evlilik olgusunun artış gösterebilme riski nedeniyle kapsamda Adana, Adıyaman, Elazığ, Malatya ve Osmaniye illerinde Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planları yürürlüğe girmiştir. Çok Amaçlı Toplum Merkezleri ((ATOM) GAP Bölgesindeki şehirlerde daha çok yoksul hanelerin yaşadığı mahallelerde ve ilçe merkezlerinde kurulan eğitim programları, sağlık programları, gelir getirici ve kadın istihdamını girişimciliğini destekleyici programlar, sosyal destek programları, sosyal sorumluluk programları, kültürel-sosyal etkinliklerin yürütüldüğü merkezlerdir. ÇATOM'"ların hedef kitlesi çoğunlukla genç kız ve kadınlar olup, gelişmeler doğrultusunda bazı programlara çocuklar da dâhil edilmektedir. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde toplam 36 ÇATOM ile faaliyetler yürütülmektedir. Diğer taraftan, Bakanlığımız çocuklarımızın korunmasını, haklarının güvence altına alınmasını amaçlamakta, tüm risklere karşı bilinçli ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmaları çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde yürütmektedir. Çocuklara yönelik tüm hizmetler ilgili kamu kurum ve kuruluşları ve katkı sağlamayı isteyen sivil toplum kuruluşları ile iş birliği içinde gerçekleştirilmektedir. Bakanlığımızca deprem bölgesinde, enkaz altından çıkarılmış yakınlarına ulaşılamayan kimliksiz ve/veya kendini ifade edemeyen refakatçisi olmayan veya yakını vefat ettiği tespit edilen çocuklara ilişkin güncel bilgiler deprem sürecinde kamuoyunu doğru bilgilendirmek adına Bakanlığımız resmi sosyal medya hesaplarından şeffaf bir şekilde düzenli olarak paylaşılmıştır. Bakanlığımızca deprem felaketi nedeniyle ailesinden ayrı düşmüş/refakatçisi olmayan 1.912 çocuk Aile Bilgi Sistemi Afet Yönetim Çocuk Modülünde kayıt altına alınmıştır. Bakanlığımızca deprem bölgesinde, enkaz altından çıkarılmış yakınlarına ulaşılamayan kimliksiz ve/veya kendini ifade edemeyen hastanelerde tedavisi devam eden çocuklar süreçte yakından takip edilmiş, tedavisi tamamlanan çocuklar Bakanlığımız çocuk bakım kuruluşlarında korunma ve bakım altına alınmıştır. Yapılan DNA eşleşmeleri ve kimlik kontrolü, kimliklendirme ve mesleki çalışmalar sonucunda 1.874 çocuk ailesine/aile yakınlarına teslim edilmiştir. Halen hastanede tedavisi devam eden | çocuğumuz yakından takip edilmektedir. 6 çocuğumuz da aile odaklı hizmetlerden faydalandırılmıştır. 15 çocuğumuz bakım ve koruma altındadır. Çocuklar, yaş ve cinsiyet durumlarına uygun Bakanlığımıza bağlı çocuk bakım kuruluşlarında bakılmakta ve korunmaktadır. 16 çocuğumuz vefat etmiştir. Kimliği belirlenemeyen çocuğumuz bulunmamaktadır. Ayrıca, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler kapsamında afetin ilk anından itibaren psikososyal destek ekiplerimiz koordine olup alana inmiştir. Depremden etkilenen illerde görevlendirilmek üzere gerçekleştirilen personel planlaması kapsamında diğer illerden görevlendirme yapılmaktadır. Psikososyal destek çalışmaları ilk olarak enkaz başında, hastanelerde ve toplanma merkezlerinde başlatılırken ilerleyen süreçte çadır kentlerde, konteyner kentlerde ve bunların dışında kalan diğer yerleşim alanlarında (köy vb.) devam etmektedir. Psikososyal destek ekipleri; psikolojik ilk yardım, ihtiyaç ve kaynak tespiti, bireysel görüşme, grup çalışmaları, psikoeğitim, toplum katılımı, çalışana destek ve sosyal iyileştirme etkinlikleri gibi psikososyal destek müdahale araçlarını kullanarak çalışmalarına devam etmektedir. Ayrıca uzun süreli travma sonrası stres bozukluğu yaşanmaması adına uzmanlaşmış müdahale hizmetleri verilmekte ve dezavantajlı gruplara öncelik verilerek özel programlar uygulanmaktadır. Ebeveynlere yönelik psikolojik bilgilendirme, gizlilik ve mahremiyet eğitimi, çocuk ve yetişkinlere yas danışmanlığı hizmeti verilmektedir. Bununla birlikte yerleşik bir düzene giren afet sahasında; hobi kurslarının açılması, spor faaliyetleri düzenlenmesi, kültürel ve sosyal iyileştirme etkinliklerinin düzenlenmesi ile hayatın normale dönmesi amaçlanmaktadır. Psikososyal destek hizmetleri, afet ve acil durumlardan etkilenen tüm vatandaşlarımıza destek çözüm ortakları kurum ve kuruluşlarla birlikte sunulmaktadır. Bütün bu hizmetler çerçevesinde insanların yaşanan travmatik olayla baş etme becerilerini güçlendirmek ve psikolojik sağlamlıklarını artırmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda toplam 4,1 milyon kişiye psikososyal destek hizmeti sunulmuştur. Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Deprem bölgesinde bir sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerinin engellendiği iddialarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7745, 26 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7745-deprem-bolgesinde-bir-sivil-toplum-kurulusunun-faaliyetlerinin-engellendigi-iddialarina-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2fe0b2a-e8ba-4077-b35c-018caa49eef1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.