# Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler dersi kapsamında eserlerine yer verilecek bir kişiye ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/7785
- **Veren:** Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul)
- **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin)
- **Veriliş tarihi:** 21 Aralık 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 9 Şubat 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a083e946-db23-4179-80c2-018c90806d86
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7785-kultur-ve-medeniyetimize-yon-verenler-dersi-kapsaminda-eserlerine-yer-verilecek-bir-kisiye

> Celal Fırat (DEM Parti), 21 Aralık 2023 tarihinde 7/7785 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 9 Şubat 2024).

## Önerge metni

Aşağıda belirtilen sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Celal FIRAT İstanbul Milletvekili

Pel Mili Eğitim Bakanlığınca (MEB) düzenlenen yeni müftedatta, ortaokullarda "Kültür ve

Medeniyetimize Yön Verenler" dersinde Halil İnalcık'tan Nurettin Topçu'ya kadar birçok kişi ve eserleri anlatılacak. Ancak eğitimciler ve Alevi temsilcileri, karma eğitime karşı olduğunu bilinen ve "Türkiye'nin Maarif Davası" adlı kitabında Aleviliği "bozuk zihniyet" olarak tanımlayan Nurettin Topçu'nun müfredatta yer almasına karşı çıkmaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde okutulacak derslerin bazılarının (O öğreim (programlarını Ooyayımladı. Yeni omüfredat oçalışması (kapsamında ortaokullarda "Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler" dersi okutulacak. Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın kararıyla onaylanan dersin programına göre öğrencilerin, "kültür ve medeniyetimize yön veren şahsiyetleri bilmeleri, tanımaları ve günlük hayat içerisinde model olarak almaları" hedeflendi.

Ders kapsamında Hacı Bektaş-ı Veli, Hârizmi, Birüni, Yunus Emre, Halil İnalcık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Nurettin Topçu, Sezai Karakoç gibi isimlerin kültür ve medeniyete sağladığı katkılar anlatılacak.

Program kapsamında Nurettin Topçu'nun sanat tarihi, ahlak felsefesi ve İslam ahlakı alanlarında kendini yetiştiren, bu alanlarda birikim ve tecrübeye sahip değerli düşünce ve fikir insanı olduğu vurgulanacak, "kişinin kendisini düşündüğü kadar tüm insanların da talep, ihtiyaç ve beklentilerini dikkate alması gerektiği" fikri üzerinde durulacak. Ayrıca derste Topçu'nun Türk milli eğitimi ile ilgili düşüncelerine değinilecek. Nurettin Topçu'ya göre "İslam ahlakının en belirgin karakterinin hürmet, merhamet ve tüm yaratılmışların iyiliği için çaba sarf etmek olduğu" görüşü anlatılacak. MEB"in 2016'da öğretmenlerin seminer döneminde incelemesi ve tartışması istenen kitapların arasına koyduğu Nurettin Topçu'nun "Türkiye'nin Maarif Davası" kitabı eğitimcilerin tepkisi çekmiş ve eylemler yapılmıştı. O dönemki tartışmalarda Topçu'nun karma eğitim karşıtı bir isim olduğu üzerinde durulmuştu.

Dersin içeriğine yönelik bilgilerin yayımlanmasıyla birlikte eğitimciler ve Alevi temsilcileri, Nurettin Topçu ismine tepki gösterdi. Topçu'nun "Türkiye'nin Maarif Davası" adlı kitabında geçen, "... Tarikatları ise, asırların arasında ta kalbinden kemiren şerir kuvvet Alevilik olmuştur. Ve böyle bozuk bir zihniyete, kolayca ortak olan hayati hazlarla yüklü bir adap ve erkan silsilesi, tarikatları çürütmeğe kâfi geldi. İslam alemi, bugün bu iki çürütülmüş zihniyetin harabesi halindedir" sözleri tekrar gündeme geldi.

Nurettin Topçu'nun tek bir dini yapıya düşman değil, 4leviliği tarikat olarak görüyor ve diğer tarikatlardan ayırmıyor. Kadirilik, Nakşibendilik görüşlerini de tarikat olarak ele alıyor ve ahlaki ötelenmişlikten dolayı tüm bu tarikatları çürümüş zihniyet olarak görmektedir.

Bu bağlamda;

1. Alevileri "şerir kuvvet, çürümüş, bozuk zihniyet" diye tanımlayarak Alevilik inancına hakaret eden, "karma eğitime karşı" olduğunu açıklayarak Laik eğitime karşı olduğunu açıkça beyan eden Nurettin Topçu'nun yeni müfredatta "kültür ve medeniyetimize yön veren, günlük hayat içerisinde model olarak alınması gereken şahsiyetler" arasında sayılarak ders olarak okutulması Mili Eğitim Bakanı olarak sizin de bu kişi ile hem fikir olduğunuz anlamına mı gelmektedir?

2. Diğer kimlikleri yok sayan bir zihniyete sahip olan Nurettin Topçu nasıl kültür ve medeniyete yön veren şahsiyet olmaktadır?

3. Karma eğitime karşı olan, Alevilere hakaret eden, toplumu ayrıştıran, kin ve nefret kusan, laiklik karşıtı ve diğer kimlikler yok sayan Nurettin Topçu acilen bu müfredattan çıkarılacak mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Y7681-7/7682 Gk İlgi : a) 07.11.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1315339 sayılı yazınız. 7?/78S ak 7

b) 19.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1342502 sayılı yazınız. 73/5 6k?

c) 20.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1344244 sayılı yazınız. 7 7

ç) 02.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1351225 sayılı yazınız. / 1324 OK

d) 08.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1355405 sayılı yazınız.

e) 08.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1354937 sayılı yazınız.

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Manisa Milletvekili Bekir BAŞEVİRGEN'in 7/5839, Giresun Milletvekili Elvan Işık GEZMİŞ'in 7/7247, Mardin Milletvekili George ASLAN'ın 7/7369, Mersin Milletvekili Mehmet Emin EKMEN"in 7171370, Tekirdağ Milletvekili Nurten YONTAR"ın 7/7382, Çorum Milletvekili Mehmet TAHTASIZ'ın 7/7681, Ankara Milletvekili Umut AKDOĞAN'ın 7/7682, İstanbul Milletvekili Celal FIRAT'ın 7/7785, İzmir Milletvekili Tamer OSMANAĞAOĞLU'nun 7/7915 ve Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7/7924 ve esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.

Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 2'nci maddesinde ifade edilen Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları ile Türk Milli Eğitiminin Temel İlkeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Program ile öğrencilerin; "Türk kültür ve medeniyetinin köklerini anlayarak tarih bilinci kazanmaları, kültür ve medeniyetimize yön veren şahsiyetleri bilmeleri, tanımaları ve günlük hayat içerisinde model olarak almaları, Türk milletinin geçmişteki önemli şahsiyetlerini ve olayları anlayarak bugünkü kültürel ve sosyal kimliğin nasıl şekillendiğini kavrayabilmeleri, programda yer verilen şahsiyetlerin; kültürel, sanatsal ve bilimsel mirasını anlayarak bu mirasın topluma nasıl etki ettiğini kavramaları, yaşadığı dönemin kültürel, siyasi ve sosyal bağlamını anlamaları, hayatları ve düşüncelerinden yola çıkarak kültür ve medeniyetimize yapmış olduğu katkıları analiz etmeleri, hayatlarından öğrenilen bilgi ve alınan ilhamı kullanarak toplumsal sorunlara çözüm üretme ve topluma katkıda bulunma yeteneklerini geliştirmeleri" ile "Türk kültürüne aidiyet duygusu geliştirmeleri, Türk kültürel mirasına ve geçmişine saygı duymanın önemini hissetmeleri, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının neden önemli olduğunu kavramaları, Türk milletinin zengin kültürel mirasını tanıyarak ve bu mirası anlayarak milli kimliklerini daha da güçlendirmeleri" amaçlanmaktadır.

Bu amaç doğrultusunda öğrencilerimizin araştırma, değişim ve sürekliliği algılama, eleştirel düşünme, kalıp yargı ve ön yargıyı fark etme, politik okuryazarlık, yenilikçi düşünme becerilerini geliştirmek programın bir diğer odak noktasını oluşturmaktadır. Öğretim programı ile öğrencilerimizin, Türk kültür ve medeniyetinin köklerini anlayarak kültür ve medeniyetimize yön veren önemli şahsiyetleri tanıması, bu şahsiyetlerin medeniyetimize katkılarını içselleştirerek hayatlarından öğrenilen bilgi ve alınan ilhamı kullanarak toplumsal sorunlara çözüm üretme ve topluma katkıda bulunma yeteneklerini geliştirmeleri beklenmektedir. i

Bu amaç ve beklentilerden hareketle Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler Dersi Öğretim Programı'nda: "KMYV.1.1.2. Kültürü oluşturan unsurların birbirleriyle olan ilişkilerini kavrar. a) Kültürel unsurlar arasındaki ilişkilerin, geleneklerin ve bir toplumun geçmişinden getirdiği değerlerin sonraki nesillere aktarılmasındaki etkisi vurgulanır. b) Kültürel unsurlar arasındaki ilişkilerin bir toplumun yeni değerleri ve gelenekleri oluşturmasındaki rolüne değinilir.", "KMYV.1.1.4. Medeniyet kavramını açıklar. Medeniyeti oluşturan unsurlar (eğitim, bilim, din, hukuk, sanat, teknoloji, sanayi, ticaret vb.) üzerinde durulur. ", KMYV.1.2.3. Mevlana Celaleddin Rumi'nin kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. b) Mevlana'nın 'Mesnevi' adlı eserinden hareketle insanın kendi iç ve dış dünyası arasındaki ilişkilerini sorgulamasının önemi üzerinde durulur. ", "KMYV.1.2.4. Hacı Bektaş Veli'nin kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. a) Hacı Bektaş Veli'nin kişiliği ve anlayışından hareketle Anadolu irfanının kaynağı ve önemi vurgulanır. b) 13. yüzyıl Anadolu tarihinin bunalımları ve bu bunalımlara Hacı Bektaş Veli'nin sunduğu reçetelerin uygulanma pratiklerine değinilir.", "KMYV.1.4.3. Nasreddin Hoca'nın kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. b) Nasreddin Hoca'nın fıkralarının insanların davranışlarına ve toplumsal olaylara eleştirel bir bakış sunduğu belirtilir. ", "KMYV.2.3.8. Turgut Cansever'in kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. a) Turgut MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

Cansever'in mimari eserlerini tasarlarken yaptığı işin metafiziğini, felsefesini, tarihini ve ruhunu ortaya koyan bir aydın olduğu belirtilir. b) Turgut Cansever'in 'insan çevresini ve dünyayı güzelleştirmek için yaratılmıştır.' görüşünün sınıf içinde tartışılması sağlanır.", "KMYV.2.4.1. Fatma Aliye Hanım'ın kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. a) Fatma Aliye Hanım'ın edebiyatçı kimliği üzerinden kendisinin Osmanlı Dönemi'nin toplumsal ve kültürel yapısına ışık tuttuğu, kadınların toplumsal konumunu ve eğitimini ele alan eserleriyle Türk kültürüne yaptığı katkılar üzerinde durulur. b) Fatma Aliye Hanım'ın kadın hakları, eğitim, toplumsal değişim ve kültürel konular hakkındaki düşüncelerinden yola çıkılarak Türk kadınının sosyal, kültürel ve siyasi hayatta daha aktif rol oynamasına öncülük etliği vurgulanır.", "KMYV.2.4.10. Nurettin Topçu'nun kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. a) Nurettin Topçu'nun sanat tarihi, ahlak felsefesi ve İslam ahlakı alanlarında kendini yetiştiren, bu alanlarda birikim ve tecrübeye sahip değerli düşünce ve Jikir insanı olduğu vurgulanır. b) Nurettin Topçu'nun kişinin kendisini düşündüğü kadar tüm insanların da talep, ihtiyaç ve beklentilerini dikkate alması gerektiği fikri üzerinde durulur. c) Nurettin Topçu'nun Türk milli eğitimi ile ilgili düşüncelerine değinilir. ç) Nurettin Topçu'ya göre İslam ahlakının en belirgin karakterinin saygı (hürmet), merhamet ve tüm yaratılmışların iyiliği için çaba sarf etmek olduğu üzerinde durulur. ", "KMYV.2.4.12. Barış Manço'nun kültür ve medeniyetimize sağladığı katkıları açıklar. b) Barış Manço'nun müziğinde, kıyafetlerinde, sahne dekorlarında ve müzik videolarında Türk geleneklerine ait motifleri kullandığına değinilir. c) Barış Manço'nun şarkı sözlerinde geçen değerlerin Türk kültür ve medeniyetinin aktarılmasındaki rolü vurgulanır." gibi kazanım ve açıklamalara yer verilmiştir.

Örneklerden görüleceği üzere Program, içerikte yer verilen kişilerin öne çıkan kimlikleri çerçevesinde, fikirlerinin ve düşünsel hayata sağladıkları katkıların kazanım açıklamaları özelinde ele alınması, anlaşılması ve tartışılmasını öncelemektedir. Program içeriklerinde herhangi bir kesimi yok sayacak, ayrıştıracak ve incitecek unsurlara yer verilmesinin mümkün olmadığı gibi aksine gerek bahse konu program gerekse de diğer programlarımızda öğrencilerimizde her türlü ayrımcılığın önlenmesine yönelik bir farkındalık ve düşünce alt yapısı geliştirmek hedeflenmektedir. Bu kapsamda programlarımızda öğrencilerin kendilerini güvende hissedecekleri, destekleyici, toplum bilincini geliştiren, karşılıklı sevgi ve saygıya dayanan bir sınıf ortamı oluşturulması gerekliliği vurgulanmaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul). “Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler dersi kapsamında eserlerine yer verilecek bir kişiye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7785, 21 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7785-kultur-ve-medeniyetimize-yon-verenler-dersi-kapsaminda-eserlerine-yer-verilecek-bir-kisiye (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a083e946-db23-4179-80c2-018c90806d86

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.