# MESEM öğrencisi bir çocuğun iş kazası sonucu hayatını kaybetmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/8616 - **Veren:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 17 Ocak 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 11 Mart 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f88374be-f19f-4cf6-877a-018d1c96787d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8616-mesem-ogrencisi-bir-cocugun-is-kazasi-sonucu-hayatini-kaybetmesine-iliskin > Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 17 Ocak 2024 tarihinde 7/8616 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 11 Mart 2024). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) öğrencisi 14 yaşındaki Arda Tonbul İstanbul-Esenyurt'ta staj yaptığı fabrikada 9 Ocak 2024 tarihinde yaralandıktan 7 gün sonra hayatını kaybetmiştir. Tonbul'un ailesinin ihmal olduğu ve bunun gizlendiğine yönelik beyanları da kamuoyuna yansımıştır. Bilindiği üzere çocuk-genç-öğrenci emeği sömürüsü "stajyerlik? adı altında kalıcı bir hale getirilirken çırak-kursiyer gibi adlar altında öğrenciler, ucuz işgücü olarak çalıştırılmaktadır. Özellikle MESEM kapsamındaki öğrencilerin şantiyeler başta olmak üzere ağır çalışma koşulları ve uzun mesai saatleri sıklıkla gündeme gelmektedir. Buna bağlı olarak son olayda olduğu gibi iş kazalarında yaralanmalar veya iş cinayetlerinde ölümler yaşanmaktadır. Buna karşın öğrencilerin çalıştığı işyerlerinde denetimlerin yeterli ve ayrıntılı bir biçimde yapılmadığı, öğretmenlerin de şantiyelerde gerekli denetimi yapma imkanlarından yoksun olduğu belirtilmektedir. Bu sebeple çocukların işçileştirilmesi yaygınlaştırılırken bunun işlemesine kılıf uyduran söylem ve pratiklerden vazgeçilerek öğrencilerin okul ve eğitim sitemi içinde tutulacağı tedbirlerin alınması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) öğrencisi 14 yaşındaki Arda Tonbul'un 9 Ocak 2024 tarihinde staj yaptığı fabrikada yaralandıktan sonra hayatını kaybetmesi hakkında Bakanlığınızda hangi bilgiler bulunmaktadır? 2. MESEM öğrencisi Arda Tonbul'un hayatını kaybettiği iş cinayetiyle ilgili olarak önerge tarihine kadar atılan adımlar nelerdir? İhmaller ve eksiklikler araştırılmış mıdır? 3. MESEM öğrencisi Arda Tonbul'un staj yaptığı fabrika en son ne zaman denetlenmiştir? Denetleme hangi prosedüre göre kimler tarafından yapılmıştır? 4. Öğrencilerin çırak-stajyer-kursiyer adı altında çalıştırılması çocuk işçiliğinin bizzat teşviki değil midir? Bunun yerine alternatif bir mesleki eğitim modeli çalışmanız var mıdır? 5. Önerge tarihine kadar çırak, stajyer ve kursiyer şeklinde çalıştırılan öğrenci sayısı kaçtır? 6. MESEM öğrencilerinin çalıştığı işyerlerini denetlemekle görevli müfettiş sayısı kaçtır? ## Bakanlığın cevabı b) 25.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1367290 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b)'de kayıtlı yazıyla iletilen Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN?'ın 7/8504, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/8616, Amasya Milletvekili Reşat KARAGÖZ"ün 7/8624, Sakarya Milletvekili Ayça TAŞKENT'in 7/8626, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/8628 ve Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 7/8629 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Milli Eğim Bakanı Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ İstanbul'da bulunan bir Mesleki Eğitim Merkezinde (MESEM) öğrenci olan A.T'nin, staj yaptığı fabrikada yaralandıktan sonra hayatını kaybetmesi ile ilgili olarak, İstanbul Valiliğinin 18.01.2024 tarihli ve 94650681 sayılı Olur'u kapsamında eğitim müfettişleri tarafından yürütülmekte olan inceleme-soruşturma çalışmaları halen devam etmektedir. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almakta olup yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelere para cezası, meslekten men cezası veya kapatma cezası verilebilmektedir. Bununla birlikte, koordinatör öğretmenlerin işletme kontrolleri sırasında gördükleri uygunsuzluk nedeniyle okul müdürlüğü tarafından veya öğrenci velisi tarafından sözleşme tek taraflı olarak feshedilebilmektedir. Bakanlığımızca, 2024/36 sayılı Genelge (02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı) 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. Meslek eğitimi Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğinde olan Ahilik Teşkilatıyla geleneksel yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. 19. yüzyıldan itibaren İstanbul olmak üzere büyük sanayi yatırımları gerçekleştirmek için önemli adımlar atılması, ekonomiyi kapsayacak şekilde reformların yapılması, devlet ve özel sektöre ait fabrikaların açılmaya başlanmasıyla modem tarzda açılan eğitim kurumlarıyla devam etmiştir. Cumhuriyetle birlikte mesleki ve teknik eğitim, devlet politikası olarak ele alınmıştır. 1977'de 2089 sayılı Çırak-Kalfa ve Ustalık Kanunu ve 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 19.07.2019 tarih ve 18 sayılı Kararı ile mesleki eğitim merkezi diploma programı uygulanmaya başlanmıştır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun "Aday çırak ve çırakların statüleri" başlıklı 11'inci maddesinde belirtildiği gibi çıraklar öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dâhil edilmezler. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4*üncü maddesine göre de işletmelerde mesleki eğitim alan çırak ve öğrenciler İş Kanunu hükümlerine tabi değildir. 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı eğitim kurumlarında Anadolu meslek programında 210.448 öğrenci, mesleki eğitim merkezi programında 429.336 öğrenci işletmelerde mesleki eğitim almakta, Anadolu teknik programında 14.239 öğrenci ise işletmelerde staj uygulaması yapmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı - 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin Koordinatör öğretmen görevlendirilmesi başlıklı 88'inci maddesi kapsamında görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “MESEM öğrencisi bir çocuğun iş kazası sonucu hayatını kaybetmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/8616, 17 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8616-mesem-ogrencisi-bir-cocugun-is-kazasi-sonucu-hayatini-kaybetmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f88374be-f19f-4cf6-877a-018d1c96787d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.