# MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/8629 - **Veren:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 19 Ocak 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 11 Mart 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2727b3da-91ab-4531-b37e-018d3015eafc - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8629-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-yasanan-is-kazalarina-iliskin > Perihan Koca Doğan (DEM Parti), 19 Ocak 2024 tarihinde 7/8629 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 11 Mart 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Perihan Koca Basına yansıyan son dönemlerdeki haberlerde Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) adı altında öğrenci çalıştıran işletmelerde üst üste iş kazaları yaşandığı görülmüş, MESEM kapsamında İstanbul Büyükçekmece'deki Özkanlar Metal adlı işletmede çalışan Arda Tonbul'un iş kazası sonucunda yaşamını yitirdiği, Antalya'nın Kepez ilçesindeki işletmede çalışan Beyzanur Hatmorioğlu"nun ise ağır yaralandığı görülmüştür. Bu bağlamda; I. Meslek eğitimi adı altında çocukları işçi statüsünde çalıştıran MESEM projesi Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası çocuk sözleşmelerine aykırılık teşkil etmemekte midir? Çocuk işçiliği yaygınlaştıran ve olağanlaştıran bu uygulamayı iptal etmeye ve kesintisiz eğitim hakkını koşulsuz sağlamaya yönelik bakanlığınızın bir çalışması olacak mı? 2. Halihazırda uygulanan MESEM projesi kapsamında işyerlerinde ucuzu işgücü olarak istihdam edilen çocukların iş güvenliklerinin sağlanmadığı ve bu nedenlerden ötürü çeşitli iş kazaları yaşadıkları görülmektedir. Bu kapsamda bakanlığınızın bir çalışması var mıdır? ## Bakanlığın cevabı b) 25.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1367290 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b)'de kayıtlı yazıyla iletilen Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN"ın 7/8504, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/8616, Amasya Milletvekili Reşat KARAGÖZ"'ün 7/8624, Sakarya Milletvekili Ayça TAŞKENT'in 7/8626, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/8628 ve Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 718629 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Milli Eğlüm Bakanı Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Meslek eğitimi, Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğinde olan Ahilik Teşkilatıyla geleneksel yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. 19. yüzyıldan itibaren İstanbul olmak üzere büyük sanayi yatırımları gerçekleştirmek için önemli adımlar atılması, ekonomiyi kapsayacak şekilde reformların yapılması, devlet ve özel sektöre ait fabrikaların açılmaya başlanmasıyla modern tarzda açılan eğitim kurumlarıyla devam etmiştir. Cumhuriyetle birlikte mesleki ve teknik eğitim, devlet politikası olarak ele alınmıştır. 1977'de 2089 sayılı Çırak-Kalfa ve Ustalık Kanunu ve 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 19.07.2019 tarih ve 18 sayılı Kararı ile mesleki eğitim merkezi diploma programı uygulanmaya başlanmıştır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunun "Aday çırak ve çırakların statüleri" başlıklı 11'inci maddesinde belirtildiği gibi çıraklar öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dâhil edilmezler. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4'üncü maddesine göre de işletmelerde mesleki eğitim alan çırak ve öğrenciler İş Kanunu hükümlerine tabi değildir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 Nolu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesinde "Bu sözleşme, çocuklar ve gençler tarafından genel, mesleki ve teknik eğitim için okullarda ve diğer eğilim kuruluşlarında yapılan işlere veya yetkili makamın varsa ilgili işçi ve işveren örgütlerine danışarak belirlediği koşullara göre işyerlerinde en az 14 yaşındaki kişilerin yaptıkları ve esas olarak bir okul ya da bir eğitim kuruluşunun sorumlu bulunduğu bir eğilim veya öğretim kursunun, yelkili makam tarafından onaylanmış olup büyük ölçüde veya tamamen bir işyerinde yürütülen bir eğitim programının veya eğitim veya meslek seçimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmış bir yönlendirme ya da rehberlik programının ayrılmaz parçası olan işlere uygulanmaz." hükmü ile asgari sözleşmenin asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda mesleki eğitim merkezi programlarına kayıtlarda Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği gereğince 14 yaşını doldurmuş olma şartı aranmaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Koordinatör Strateji Geliştirme Başkanlığı öğretmen görevlendirilmesi" başlıklı 88'inci maddesi kapsamında görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Bakanlığımızca, 2024/36 sayılı Genelge (02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı) 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/8629, 19 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8629-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-yasanan-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2727b3da-91ab-4531-b37e-018d3015eafc Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.