# Bir tiyatro oyununun sahnelenmesine Kürtçe olması nedeniyle izin verilmediği iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9143 - **Veren:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı) - **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya) - **Veriliş tarihi:** 24 Ocak 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 294 gün sonra, 13 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/977607be-2d28-49ee-8afe-018d3d2399a3 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9143-bir-tiyatro-oyununun-sahnelenmesine-kurtce-olmasi-nedeniyle-izin-verilmedigi-iddiasina-ili > Nejla Demir (DEM Parti), 24 Ocak 2024 tarihinde 7/9143 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 294 gün sonra, 13 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Nejla Demir Dem Parti Ağrı Milletvekili Cumhuriyet, demokratik olmayan bir bakış açısıyla uzun yıllardır tek dil, tek din, tek mezhep ve tek kültür odaklı bir ulus inşa etme politikaları izlemiştir. Bu politikaların bir sonucu olarak, Kürtler de dahil olmak üzere birçok farklı halk ve inanç grubu mağdur olmuştur. Özellikle Kürt dilinin, kültürünün ve sanatının kamusal alandaki görünürlüğü, Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana süregelen homojen ulus anlayışı çerçevesinde sürekli olarak engellenmiştir. Bu tekçi uygulamalara Cumhuriyetin 2'nci yüzyılında da devam edilmesi halklarımıza bir yüzyıl daha kaybettirecektir. Bu engellemeler arasında, Cumhuriyetin ilk yıllarında Kürtçe için para cezaları uygulanması, Kürt kültürüne ait kıyafet giyenlerin gözaltına alınması, Kürtçe şarkıların Türkçeleştirilmesi gibi uygulamalar yer almıştır. Son yıllarda ise OHAL uygulamaları ile birçok Kürt dil kurumunun kapatılması, Kürtçe tiyatro oyunları ve konserlerin yasaklanması gibi baskılar artarak devam etmektedir. Kürt sanatçılara yönelik baskılar, Mezopotamya Kültür Merkezi'nin konserinin yasaklanması, Kürtçe tiyatro oyunlarının iptali, Kürtçe müzik yapan sanatçıların engellenmesi gibi örneklerle somutlaşmaktadır. Bu baskılar sonucunda, Kürt kültürünü ve sanatını yaşatmaya çalışan sanatçılar psikolojik tehditlere maruz kalmakta, özel hayatlarına yönelik çirkin tehditlerle karşılaşmaktadırlar. Sonuç olarak, bu baskılara son verilmesi ve bu topraklarda yaşayan tüm kültürlerin, dillerin ve sanatın özgürce gelişimine olanak tanıyacak politikaların belirlenmesi için demokratik bir zeminin yaratılması ve yasaların eşitlik ilkesine aykırı olmaması gerekmektedir. Geçtiğimiz günlerde ise seçim bölgem olan Ağrı Patnos ilçemizde, 17 Ocak'ta sergilenmesi planlanan "Oral ü Travis" adlı tiyatro oyunu yasaklandı. Şano Ar Tiyatrosu'nun sahneleyeceği oyuna, Patnos İlçe Kaymakamlığı tarafından izin verilmemesi nedeniyle oyun Patnos Kültür Sanat Merkezi'nde oynanamadı. Oyunun sahnelenmesi için başvuruda bulunan Abdullah Kartal'a, kaymakamlık telefon aracılığıyla oyunun "uygun görülmediği" ve izin verilmediği bildirildi. Abdullah Kartal, kaymakamlığın yasak kararına şu sözlerle tepki gösterdi: "Oral ü Travis adlı etkinliğimiz, ülke genelinde hiçbir sorun olmadan program yapılırken, Patnos'ta keyfi uygulama ile programımıza izin verilmiyor. 5 Ocak'tan bu yana izin için uğraşıyoruz. İlçe emniyetine, kaymakamlığa dilekçe verdim. Kaymakamlık dilekçemizi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne vermiş, ne alakaysa. Kaymakamlık ve Milli Eğitim arasında 3-4 defa ret cevabı verilmiş. Kaymakamlık, emniyete göndermiş, ardından güvenlik şubesine. Kaymakamlık tekrar Ağrı Güvenlik Şubesi'ne yazı göndermiş ve sicil kaydım, senaryo ve afiş istendi. Kürtçe kültür ve sanat etkinliklerimiz engelleniyor. Programımız biletli olacaktı. Programı 17 Ocak'ta düzenleyecektik. Bizleri Kürt dili, kültür ve sanatından uzaklaştırarak toplumdan koparılmak istendiğimiz apaçık ortada. Yapacağımız programda silah yok, bomba yok. Tiyatronun ne gibi izni olabilir? Ama bizim program tarihinden bir gün sonra ilçede başka bir tiyatro oyunu düzenlendi, buna izin verildi." 16 Ocak'ta kendilerine sözlü olarak ret kararı verildiğini paylaşan Abdullah Kartal, "Gerekçeli karar bile verilmiyor. Kaymakamlık tarafından randevu alınıp gerekçeli kararın neden olumsuz olduğu hakkında kaymakam ile görüşmemiz istendi. Kaymakamlıkta bulunan Yazı İşleri Müdürü, kaymakamın oyun için 'uygun görülmemiştir! kararını verdiğini söyledi." şeklinde bilgi verdi. Bu bağlamda; 1. Ağrı Patnos ilçemizde 17 Ocak'ta oynanmak istenen "Oral ü Travis" adlı tiyatro oyununun neden yasaklandığına dair Bakanlığınızın veya Patnos Kaymakamlığı'nın resmi bir açıklaması var mıdır? 2. Ağrı Patnos ilçesinde 17 Ocak'ta sergilenmesi planlanan "Oral ü Travis" adlı tiyatro oyununun yasaklanma sürecinde izlenen prosedür ve yasal dayanaklar nelerdir? 3. Kültür ve sanat etkinliklerine getirilen bu tür yasaklamaların demokratik bir toplumda yeri nedir? 4. "Oral ü Travis" adlı tiyatro oyununun yasaklanmasında Kürtçe kültür ve sanat etkinliklerine yönelik genel bir politika mı bulunmaktadır, bu politikanın gerekçesi nedir? 5. Kültürel ve sanatsal çeşitliliğin desteklenmesi amacıyla bakanlığınızın izlediği strateji hakkında bilgi verebilir misiniz? 6. Kültür ve sanat etkinliklerine yönelik izin süreçleri nasıl işlemektedir ve bu süreçlerde hangi kriterler dikkate alınmaktadır? 7. Kültürel etkinliklerin yasaklanması demokratik hak ve özgürlüklerle uyumlu mudur? 8. Kürt Kültür ve sanat alanındaki etkinliklerin özgürce gerçekleştirilebilmesi için alınacak tedbirler hakkında Bakanlığınızın planları nelerdir? 9. Mezopotamya Kültür Merkezi tarafından düzenlenen konserlere ve etkinliklere getirilen kısıtlamalar hakkında bakanlığınızın resmi bir açıklaması bulunmakta mıdır? 10. 2002/2023 yılları arasında engellenen konser, tiyatro oyunu ve etkinlik sayısı kaçtır? Bunlardan kaçı Kürtçe olduğu için yasaklanmıştır? ## Bakanlığın cevabı İlgi O: 08.02.2024 tarihli ve 1375660 sayılı yazınız. İlgi yazı ekinde yer alan Ağrı Milletvekili Nejla DEMİR"e ait 7/9143 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir. 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunun 17 inci maddesinde "Bölge valisi, vali veya kaymakam, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla belirli bir toplantıyı bir ayı aşmamak üzere erteleyebilir veya suç işleneceğine dair açık ve yakın tehlike mevcut olması hâlinde yasaklayabilir." ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 32/Ç maddesinde "İlçe sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının tasarrufa mütaallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi kaymakamın ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için kaymakam gereken karar ve tedbirleri alır. " hükümleri amirdir. Bu kapsamda vatandaşlarımızın Anayasadan, uluslararası sözleşmelerden ve yasalardan kaynaklanan hak ve özgürlüklerini güvenli bir şekilde kullanabilmelerinin temini; huzur ortamının, kamu düzeni/güvenliğinin sağlanması, suç işlenmesinin önlenmesi, genel asayişin ve genel sağlığın korunması amacıyla uygun olmayan eylem ve etkinlikler meri mevzuat hükümlerine göre valiler/kaymakamlarca yasaklanmaktadır. Ali YERLİKAYA Bakan Telefon No: (312)422 42 72 Faks No: (312)425 34 30 Şef Ali YERLİKAYA Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Bir tiyatro oyununun sahnelenmesine Kürtçe olması nedeniyle izin verilmediği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9143, 24 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9143-bir-tiyatro-oyununun-sahnelenmesine-kurtce-olmasi-nedeniyle-izin-verilmedigi-iddiasina-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/977607be-2d28-49ee-8afe-018d3d2399a3 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.