# MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9178 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 25 Ocak 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 25 Mart 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/594daebc-e5c9-4348-bde3-018d44a3c19a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9178-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-yasanan-is-kazalarina-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 25 Ocak 2024 tarihinde 7/9178 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 25 Mart 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98 inci ve İçtüzüğün 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ve talep ederim. 24.01.2024 Kütahya'da, staj gördüğü atölyede üzerine sunta blokları devrilen 15 yaşındaki öğrenci Erol Can Yavuz'un yaşamını yitirdiği bilgisi kamuoyuna yansımıştır. Geçen hafta da demir-çelik fabrikasında staj yapan Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) öğrencisi 14 yaşındaki Arda Tonbul'un sac bükme makinesine sıkışarak hayatını kaybettiği öğrenilmişti. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ortaöğretim kademesinde bulunan meslek okulları olup 9 Aralık 2016'de Resmi Gazete'de yayımlanan kararla kurulmuştur.Çıraklık eğitimi, örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınarak "Çırak öğrencilerin ahilik kültüründen gelen usta çırak ilişkisiyle mesleklerini işbaşında öğrenmeleri"nin amaçlandığı ifade edilmiştir. MEB bu bağlamda çırak öğrencilere asgari ücretin yüzde 30'u, kalfa öğrencilere ise asgari ücretin yüzde 50'si oranında ödeme yapmaktadır. Bu bağlamda; I- Mesleki Eğitim Merkezleri'nin kurulduğu 2016 yılından itibaren bugüne değin toplam kaç iş kazası yaşanmıştır? 2- 2016 yılından itibaren meydana gelen iş kazalarında kaç öğrenci yaralanmıştır? Meydana gelen yaralanmalarda kaç çocuk iş göremez hale gelmiştir? İş göremezlik oranları ne şekildedir? Yaşa ve cinsiyete göre oranlar ne şekildedir? 3- 2016 yılından itibaren meydana gelen iş kazalarında kaç öğrenci yaşamını yitirmiştir? Yıllara, yaşa ve cinsiyete göre oranlar ne şekildedir? En çok iş kazası hangi iş kollarında gerçekleşmiştir? Kazaların meydana geldiği işyerlerinde gerekli denetimler yapılmış mıdır? Eksiklikler tespit edilmiş midir? Kaç işyeri hakkında soruşturma başlatılmış, kaç işyeri için idari ve cezai yaptırım uygulanmıştır? İşveren sorumluluğu kapsamında, kaç işveren hakkında dava açılmış; kaç işveren hangi cezalara mahkum edilmiş, kaç işveren beraat etmiştir? Çırak öğrencilerin ahilik kültüründen gelen usta çırak ilişkisiyle mesleklerini işbaşında öğrenmeleri amacı kapsamında öğrencilerin mesleklerini "iyi öğrendikleri" yönünde bir tespit yapılmış mıdır? 2016 yılından itibaren MESEM kapsamında çalışan kaç çocuk meslek sahibi olabilmiştir? Çocukların ağır işlerde ve güvencesiz koşullarda çalıştırılıyor olmaları çocuk hakları bağlamında uygun bir yöntem midir? Çocukların ucuz işgücü için bu yöntemle istihdam edilmeleri çocukların gelişimi için uygun mudur? MESEM, çocukların eğitim süreçlerinin dışında tutulmalarına neden olmuyor mu? Çocukların MESEM adı altında ucuz işgücüne konu edilmeleri aynı zamanda onların sağlık ve yaşam haklarının da ihlali olduğundan, bu yönteme son verilmesi ve çocukları örgün eğitim sistemine dahil edilmesi adına bir çalışma yürütülecek midir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : a) 08.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1375660 sayılı yazınız. b) 13.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1378076 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİLOĞLU'nun 7/9176, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ"ın 7/9178, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/9180, Tekirdağ Milletvekili Cem AVŞAR'ın 7/9185, Bartın Milletvekili Aysu BANKOĞLU'nun 7/9190 ve Diyarbakır Milletvekili M.Sezgin TANRIKULU"nun 7/9358 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Gk. 99 Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun "Denetleme ve ceza" 41'inci maddesinin birinci fıkrasında; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Koordinatör öğretmen görevlendirilmesi" başlıklı 88'inci maddesi kapsamında görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Bakanlığımızca, 81 İl Valiliğine gönderilen 02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı Genelge (2024/36) ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. İş kazası yaşanan işletmelere yönelik cezai yaptırımlar konusunda süreç 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ve yargı organlarınca yürütülmektedir. Mesleki eğitim merkezlerinde, bu okul türüne ilişkin ilk yasal düzenlemenin yapıldığı 1977 yılından bugüne 10 milyondan fazla kişi eğitim almış 2016 yılından bugüne ise yaklaşık bir milyon kişi mezun olmuş ve farklı sektörlerde istihdam edilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Ders süresi ve günlük çalışma saatleri" başlıklı 9 'uncu maddesi dördüncü fıkrasında "İşletmelerdeki mesleki eğitimin gündüz yapılması esastır. Ancak 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 73'üncü maddesine göre sanayiye ait işlerin dışındaki diğer sektörlerde mesleki eğitim, sektörün ve program türünün özelliği ile iklim şartları ve yılın belli zamanlarında çalışan işletmeler dikkate alınarak il istihdam ve mesleki eğitim kurulunun kararıyla günde 8 saati ve saat 22:00'ı geçmemek üzere gece de yapılabilir." hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda öğrenciler ilgili mevzuat hükümleriyle sınırlanan süreler dışında işletmelerde mesleki eğitim alamazlar. Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. Bakanlığımızın ilgili sektör temsilcileriyle yapmış olduğu paylaşımlarda, mesleki eğitim merkezi programının bireylerin meslek edinmeleri ve istihdamları bakımından yararlı bir program olduğuna ilişkin dönütler alınmaktadır. Mesleki eğitim merkezleri 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler. Mesleki eğitim merkezi programlarına kayıtlarda Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği gereğince 14 yaşını doldurmuş olma şartı aranmaktadır. İstanbul ve Kütahya Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) öğrencileri ile ilgili olarak; İstanbul Valiliğinin 18.01.2024 tarihli ve 94650681 sayılı Olur'u ve Kütahya Valiliğinin 24.01.2024 tarihli ve 95139618 sayılı Oluru kapsamında eğitim müfettişi tarafından inceleme-soruşturma çalışmaları yürütülmekte olup, hâlen devam etmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9178, 25 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9178-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-yasanan-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/594daebc-e5c9-4348-bde3-018d44a3c19a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.