# Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9395 - **Veren:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 9 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 210 gün sonra, 6 Eylül 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f0265061-62e3-4e4b-b983-018d9c4bbce9 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9395-diyarbakir-kadin-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin > Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 9 Şubat 2024 tarihinde 7/9395 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 210 gün sonra, 6 Eylül 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 26 Ocak 2023 tarihlerinde Diyarbakır Cezaevi Kampüsünde 8 mahpus ziyareti yaptım. Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevi'nde kalan Seda Baykan isimli mahpus Marksist Teori dergisinin kendisine verilmediğini, 17 aydır hücrede olduğunu, saat başı kendisinin infaz koruma memurları tarafından uyandırılmaya çalışıldığı, hücre kapısının saat başı açılıp kapatıldığını, insani şartlarda kalmak isteği taleplerini tarafıma iletildi. Seda Baykan hükümözlü olarak cezaevinde kalmaktadır. Seda Baykan Segbis'te ifade verirken attığı slogandan dolayı cezaevi yönetimi ceza verdiği iddiasını iletti. Seda Baykan kendisine 10 kitap verildiğini bu sayının az olduğunu, diğer cezaevlerinde daha fazla kitap verildiğini iletti. Seda Baykan idarenin dilekçelerine cevap vermediğinden bahsetti. Seda Baykan havalandırma saatlerinin sıcak olduğu için sabah 06.00-08.00 arası verilmesini talep ettiğini fakat talebinin reddedildiğini söyledi. İnfaz Koruma Memurların mahpusların yargılamalarına göre muamelede bulunduklarını söyledi. Bu bağlamda; 1. Tarafıma iletilen iddialar doğru mudur? 2. Eğer bu iddialar doğruysa Seda Baykan isimli yurttaşa Marksist Teori dergisinin verilmemesinin gerekçesi nedir? TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara 6. 8) Seda Baykan isimli yurttaşın 17 aydır hücrede olduğu iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa Seda Baykan isimli yurttaşın 17 aydır hücrede kalmasının gerekçesi nedir? Seda Baykan isimli yurttaşın hücredeyken saat başı infaz koruma memurları tarafından hücre kapısının açılıp kapatıldığı iddiası doğru mudur? Seda Baykan isimli yurttaşın Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevi'nde insani şartlarda kalmadığı iddiası doğru mudur? Seda Baykan isimli yurttaşın Segbis"te ifade verirken slogan attığı gerekçesi ile kendisine cezaevi idaresi tarafından ceza verildiği iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa Seda Baykan isimli yurttaşa ceza verilmesinin hukuki gerekçesi nedir? Seda Baykan isimli yurttaşa cezaevi idaresi tarafından en fazla 10 kitap verildiği iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa mahpuslara verilen kitap sayısının artırılması ile ilgili bakanlığınızın yapmış olduğu çalışmalar var mıdır? Varsa bunlar nelerdir? Seda Baykan isimli yurttaşın dilekçelerine cevap verilmediği iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa Seda Baykan isimli yurttaşın dilekçelerine cevap verilmemesinin gerekçesi nedir? Seda Baykan isimli yurttaşın havalandırmaya Diyarbakır ili sıcak olduğu gerekçesiyle erken saatlerde çıkma talebinin reddedildiği iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa talebin reddedilme gerekçesi nedir? 10) Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevi'nde infaz koruma memurlarının mahpusun yargılamasına göre kişiden kişiye göre farklı muamelede bulundukları iddiası doğru mudur? Eğer bu iddia doğruysa mahpuslara farklı muamelelerde bulunan infaz koruma memurları hakkında açılmış bir soruşturma var mıdır? Varsa soruşturmanın akıbeti ne durumdadır? 11) Soru önergesinin yazıldığı tarih itibariyle cezaevlerinde hücrede kalan mahpus sayısı kaçtır? ## Bakanlığın cevabı 1383435 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/9395 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) gari T.C 0 Vas : . 4 1) ADALET BAKANLIĞI (06 Mevzuat Genel Müdürlüğü e emiink eli Sayı : E-56020453-610-226-2040/3057 Konu : Yazılı soru önergesi 05/09 2024 Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU Kocaeli Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/9395 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, başta 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun olmak üzere, ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılmakta olup, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mevzuat hükümleri, tüm ceza infaz kurumlarında, hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanmaktadır. U- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül Didi) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap gov.tr adresinden YjeSkfC - jJ90XtYy - MnuvyTu - PPUYS8- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Tr come iv edilmektedir. MI- 5275 sayılı Kanunun; A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri, B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fıkrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı, C) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır. IV- 5275 sayılı Kanunun 37. maddesinin birinci fıkrasında, kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumlar, kusurlu olarak ihlâl edildiğinde, hükümlüler hakkında eylemlerinin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezalarının uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Kanunun 38. maddesinde hükümlü ve tutukluların belirtilen kurallara uymamaları hâlinde uygulanabilecek disiplin cezalarına yer verilmiş olup, 39 ilâ 44. maddelerinde disiplin cezalarının niteliği, uygulanma usulleri ile bu cezaları gerektiren eylemler, 47 ve 48. maddelerinde ise disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı halinde belirlenecek disiplin cezaları ile disiplin cezalarının soruşturulması, infaz edilmesi ve kaldırılması usulleri düzenlenmiştir. Ayrıca hükümlü ve tutukluların kurum idaresinin kendileriyle ilgili her türlü disiplin işlemine karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı ise ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz hakkı bulunduğu malumlarıdır. Bu şekilde bağımsız yargı denetiminden geçerek kesinleşen disiplin cezası kararları infaz edilmekte olup bu kararların uygulanmasında herhangi bir keyfilik söz konusu değildir. V- A) Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı, 5275 sayılı Kanunun 62. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin birinci fıkrasında hükümlünün, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma EŞE İnİğENE UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden YjeSkfC - jJ00XtYy - MnuvyTu - PPUYS8- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü TME a Zİ hakkına sahip olduğu; ikinci fıkrasında resmi kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınların, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tâbi tutulamayacağı; üçüncü fıkrasında kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği; dördüncü fıkrasında ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli dışında Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin, ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği, yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının yetkili olduğu, B) 5275 sayılı Kanunun, "Kütüphaneden yararlanma" kenar başlıklı 61. maddesinin birinci fıkrasında, ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre, kütüphane veya kitaplık oluşturulacağı, kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitapların da bulundurulacağı, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Hükümlü ve tutukluların odalarında bir defada bulundurabilecekleri kitap sayısıyla ilgili olarak, ceza infaz kurumu eğitim kurulları tarafından, 5275 sayılı Kanunun 35. maddesi, Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesi, Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 10, 11, 12 ve 30. maddeleri uyarınca uygulama yapılmakta olup, hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısı ile ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Ancak, özellikle mevcudu kalabalık ceza infaz kurumlarında, odalardaki düzensizliğin, bulundurulması yasak eşyaların ve örgütsel dokümanların saklanmasının, aramalar sırasında yaşanabilecek olumsuzlukların ve oda yakma olaylarında kitap ve dokümanların kullanılmasının önlenmesi amacıyla Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 30. maddesinde yer alan "Verilecek yayın sayısı, kütüphane ve kitaplık hizmetlerini aksatmayacak, oda veya koğuş düzenini bozmayacak şekilde, oda veya koğuştaki hükümlü ve tutuklu mevcudu ile kütüphane veya kitaplıkta bulunan yayın sayısı dikkate alınarak eğitim kurulu kararıyla belirlenir." hükmü uyarınca eğitim kurulunca alınan kararla hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısında sınırlamaya gidilebilmektedir. VI- 5275 sayılı Kanunun; "Beden eğitimi" kenar başlıklı 87. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlünün toplumsal, ruhsal ve bedensel gelişmelerini sağlamak amacıyla fizik ve ruhsal sağlık durumlarının elverdiği ölçüde spor, beden eğitimi ve eğlendirici etkinliklere katılmasına müsaade edileceği ve olanaklar ölçüsünde yer ve araç sağlanacağı; ikinci fıkrasında, açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinme olanağı verileceği, bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabileceği ve kurum dışındaki etkinliklere açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin katılabileceği, Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır. Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin spor faaliyetleri güvenlik Big siğEke Mevzuat Genel Müdürlüğü TM anh iv bakımından tehlike yaratmayacak şekilde, kurumun fiziki yapısı, kapasitesi gibi hususlar dikkate alınarak Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından alınan kararlar doğrultusunda yaptırılmaktadır. Bakanlığımız tarafından bu konularda uygulanan genel bir yasaklama veya sınırlı süre uygulaması söz konusu değildir. VII- Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 30/04/2024 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Diyarbakır Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, B) Adı geçenin 17/07/2023 tarihli dilekçesiyle tekli odada kaldığını belirterek tek kalabileceği bir koğuşun açılmasını istediği, Kurum İdare ve Gözlem Kurulunun kararıyla talebin reddine karar verildiği, kararın infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin denetiminden geçerek kesinleştiği, C) Kurumda | saat aralıklarla düzenli olarak görevli personel tarafından odaların kapısında bulunan cam bölmeden bakılmak suretiyle hükümlü ve tutukluların kontrollerinin yapıldığı, yaşanabilecek intihar, hastalık gibi olayların engellenmesi ve erken müdahale edilmesi için azami gayret sarf edildiği, infaz koruma memurları tarafından sürekli odanın kapısının açıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, Ç) Adı geçenin 18/12/2023 tarihinde Sesli ve Görüntülü Bilişim Sistemiyle (SEGBİS) katıldığı duruşma sırasında "Gereksiz olarak marş söylemek veya slogan atmak" şeklindeki eylemi nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi denetiminden geçerek kesinleştiği, D) Adı geçenin Kurumda bulunduğu süre içinde farklı mercilere gönderilmek üzere 99 adet dilekçe yazdığı, yazmış olduğu dilekçelerinin zamanında ve eksiksiz olarak ilgili mercilere yönlendirildiği, E) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, F) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan İLİ UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Yjeskfc - jJd0XtYy - MnuvyTu - PpUys8- ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Diyarbakır Kadın Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9395, 9 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9395-diyarbakir-kadin-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f0265061-62e3-4e4b-b983-018d9c4bbce9 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.