# Narenciye üretiminin desteklenmesi için yürütülen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9475 - **Veren:** Ahmet Ersagun Yücel (AK Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 13 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 27 Mayıs 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/23c3c987-4256-4dd2-9016-018da68ac259 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9475-narenciye-uretiminin-desteklenmesi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin > Ahmet Ersagun Yücel (AK Parti), 13 Şubat 2024 tarihinde 7/9475 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 27 Mayıs 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Ahmet Erllun YÜCEL yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Ülkemiz yıllık ortalama 5 milyon ton civarında üretim ile dünya narenciye üretiminde ön sıralarda yer almaktadır. Bu üretim miktarının ancak üçte bir kısmı ihraç edilebilmekte kalan kısmı iç piyasaya sunulmaktadır. Başta üreticilerimiz olmak üzere ürünlerin işlenmesi, ambalajlanması, nakliyesi ve ihracatı gibi unsurlar da dikkate alındığında narenciyenin ülkemiz ekonomisine katkısı bilinen bir gerçektir. Buna göre; 1. Narenciye tarımının doğru bir şekilde planlanması ve yönetilmesi için Narenciye Araştırma Enstitüsü kurmayı düşünüyor musunuz? 2. Hasat edilen ürünlerin saklanabileceği soğuk hava depolarını yaygınlaştırmak için bir çalışmanız var mıdır? 3. Tarımsal girdilerin desteklemelerle aşağıya çekilmesini sağlamak ve kırsal hibe desteklerinde üreticilerin KDWden muaf tutulmaları için bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz? 4. Pazarlama tekniklerinin geliştirilmesi ve yeni pazarlama kanallarının oluşturulması için ne gibi çalışmalarınız vardır? 5. Ürününü pazarlayamadığı için mağdur olan ve kredi geri ödemelerini yapamayan üreticilerin kredi borçlarına yönelik bir düzenleme yapacak mısınız? Adres: Halkla İlişkiler Binası 5.Kat No: B 506 ## Bakanlığın cevabı Türkiye turunçgiller üretimi toplam 20 ilimizde gerçekleştirilmektedir. Üretimin 9675,03'ünün gerçekleştirildiği Adana, Hatay ve Mersin illerimizde turunçgiller konusunda araştırmalar yapmakla görevli araştırma enstitülerimiz mevcuttur. Araştırma enstitülerimizde turunçgiller yetiştirme teknikleri, ıslah programları, hasat sonrası kayıplar, depolama ile hastalık ve zararlılarla mücadele konusunda araştırmalar yapmaktadır. Bakanlığımızca uygulamaya konulan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında gerçek ve tüzel kişilerin bitkisel ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması konularında tarımsal üretime yönelik yatırım projelerine hibeye esas proje tutarının 9050'si hibe olarak verilmektedir. Turunçgiller depolama ve işleme açısından özellikle Mersin ve Adana illerinde altyapısı ibarıyla modem paketleme tesisleri bulunmaktadır. Turunçgiller içerisinde uzun süreli depolamaya uygun limon çeşitlerinin depolanmasına yönelik verilen desteklerle iklim kontrollü modern soğuk hava depoları kurulmuş, hasat sonrası kayıpların azaltılmasına önemli katkılar sağlanmıştır. Ülkemizde bitkisel üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik olarak çiftçilere bitkisel üretim destekleme ödemesi yapılmaktadır. 2022 üretim yılına ait hububat grubunda yer alan ürünlerin gübre desteği 90130 oranında diğer ürünlerin gübre desteği ise 90163 oranında artırılmıştır. 2023 yılında yapılması gereken 2022 üretim yılı hububat gübre desteği ödemeleri öne çekilerek Ziraat Bankası hesaplarına tanımlanmıştır. Aynı uygulamaya 2023 yılında da devam edilmiş olup hububat üreticilerimize 2023 üretim yılına ait ve 2024 yılında ödenecek gübre desteği 6 ay öne çekilmiş olup 2023 yılı Ekim ayında çiftçilerimizin Ziraat Bankası hesaplarına tanımlanmıştır. Diğer taraftan, kimyevi gübre kullanım etkinliğinin artırılması ve ülkemiz kaynakları kullanılarak yerli imkânlarla üretilen organik ve organomineral gübrelerin kullanımının teşvik edilerek hem çevre kirliliğinin azaltılması ve hem de topraklarımızın sağlığını koruyarak sürdürülebilir tarımın devamını sağlamak amacıyla ilk defa 2019 üretim sezonundan itibaren gübre desteğine ilave olarak organik ve organomineral gübre kullanan çiftçilerimize dekara 10 TL gübre desteği verilmeye başlanmıştır. Söz konusu destek miktarı 2023 üretim sezonunda "6200 artışla dekara 30 TI.*ye çıkarılmıştır. 2023 üretim yılında sertifikalı tohum kullanım desteği birim fiyatlarında; bir önceki yıla göre arpa, buğday, çavdar, tritikale, yulaf ve çeltikte 90108, nohutta 96150, korunga, fiğ, soya ve yem bezelyesinde 90105, kuru fasulye, mercimek, patates, susam, aspir, yerfıstığı, yoncada "0100 ve kolzada 9050 artış yapılmıştır. Ülkemizde yem bitkilerinin ekiliş alanlarının artırılması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi, küçük üreticilerin korunması, çiftçilerimizin daha ucuz ve kaliteli yem elde edebilmeleri ve artabilecek yem fiyatlarının önüne geçmek amacıyla yem bitkilerine destekleme ödemesi yapılmıştır. Ayrıca 2021 yılından itibaren ülkemiz genelinde işlenmeyen araziler ve nadas alanlarında gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı yaygınlaştırılmasına yönelik yürütülen "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" ile stratejik öneme sahip ürünlerin üretiminin artırılması ve işlemeli tarıma uygun olmayan meyilli alanların meyvecilik yapılarak tarımsal üretime kazandırılmasına yönelik Bakanlık, üretici, yerel kaynaklar katkılı, ekim yapılmayan ve nadas alanlarında ekilişler yaptırılmıştır. Proje kapsamında 2021-2023 yıllarında 1.241 projeye toplam 950 milyon TL tutarında ayni destek ile 5,4 milyon dekar alanda uygulanmıştır. 2024 yılında ise 520 milyon TL ödenek tahsis edilmiş olup 456 projenin 1,73 milyon dekar alanda uygulanması hedeflenmektedir. 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 13'üncü maddesinde yapılan değişiklikle, sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için yasal dayanak oluşturulmuş, bu kapsamda hazırlanan "Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sözleşmeli üretim; bitkisel üretim, hayvansal üretim ve su ürünleri sektörlerinde üretimle pazarlamanın birlikte düşünüldüğü bir model olması sebebiyle üreticiye fiyat ve pazar garantisi vererek ürün arzında süreklilik sağlanmasında, sanayicinin ham madde ihtiyacını kesintisiz ve istenen nitelikte temin etmesinde ve arz güvenliğimizin sağlamasında önemli katkılar sağlayacaktır. Ürün değerlendirme faaliyetleri kapsamında çiftçilerimizden farklı ürün gruplarında yaklaşık 100 çeşit tarımsal ürün kooperatif marketler kanalıyla tüketicilerimize ulaştırılmıştır. 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" kapsamında düşük faizli işletme ve/veya yatırım kredileri kullandırılan çiftçilerimizden; krediye konu ekilişleri, ürünleri, hayvan varlıkları, tesisleri veya seraları zarar gören, Bakanlığımız kayıt sistemlerinde kayıtlı olup üretim faaliyetlerine devam edenlerden 31 Aralık 2026 tarihine kadar meydana gelen/gelebilecek doğal afetlerden zarar gördüğü il/ilçe hasar tespit komisyonlarınca tespit edilenlerin, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan kredi borçları ertelenebilmekte ya da taksitlendirilebilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ahmet Ersagun Yücel (AK Parti, İstanbul). “Narenciye üretiminin desteklenmesi için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9475, 13 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9475-narenciye-uretiminin-desteklenmesi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/23c3c987-4256-4dd2-9016-018da68ac259 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.