# Erzincan'ın İliç ilçesinde bulunan altın madeninde yaşanan toprak kaymasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9517 - **Veren:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mehmet Özhaseki) - **Veriliş tarihi:** 15 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 300 gün sonra, 11 Aralık 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6145d464-ef1a-4341-837b-018db0a97188 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9517-erzincan-in-ilic-ilcesinde-bulunan-altin-madeninde-yasanan-toprak-kaymasina-iliskin > Çiçek Otlu (DEM Parti), 15 Şubat 2024 tarihinde 7/9517 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 300 gün sonra, 11 Aralık 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98. İçtüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ( olu Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili SSR Mining ve Lidya Madencilik şirketlerinin ortaklığı olan Anagold Madencilik San. ve Tic. A.Ş. tarafından Erzincan ili, İliç ilçesi, Çöpler köyü civarında, Çöpler Kompleks Madeni işletme faaliyetleri yürütülmektedir. Çöpler Projesinde oksitli cevher; kırma, eleme ve öğütme işlemlerinden geçirilerek içerisindeki altın ve gümüşün alınabilmesi için sodyum siyanürün kullanıldığı yığın liç prosesine tabi tutulmaktadır. 13 Şubat 2024 tarihinde yığın liç alanında büyük bir toprak kayması meydana gelmiş ve resmi rakamlara göre 9 işçi toprak altında kalmış, binlerce ton siyanürlü toprak çevreye yayılmıştır. Toprak altında kalan işçilerin sayısının daha fazla olduğu iddia edilmektedir. Çöpler Altın Madeni'nde 21 Haziran 2022 tarihinde siyanür çözeltisinin taşındığı boru patlamış; madeni işleten Anagold Madencilik firmasına göre 20, madende inceleme yapan bilirkişi heyetine göre 210 metreküp siyanür çözeltisinin toprağa, Fırat Nehri ve havzasına karıştığı belirtilmiştir. Sadece 3 ay faaliyetlerine ara veren şirkete 16,4 milyon TL'lik ceza verilmiştir. Madenin kapatılması için açılan davanın bilirkişi keşfine katılmış olan meslek odaları burada büyük bir kaymanın meydana geleceğini belirtmişlerdir. Çöpler Kompleks Maden İşletmesi için ilk ÇED Olumlu kararı 16.04.2008 tarihinde alınmış ve 22 Aralık 2010 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Bundan sonraki süreçte ÇED olumlu kararları ile sürekli kapasite artırımına gidilmiştir. 2021 yılında sülfürik asit kullanımı yıllık 9 bin tondan 122 bin tona, siyanür kullanımı yıllık 11 bin tona çıkarılmıştır. Halk arasında kezzap olarak kullanılan nitrik asit ise bir yıl içinde bin 50 kilogram kullanılmaktadır. 10 adet evaporatör (buharlaştırıcı) aracılığıyla zehir havuzuna biriken kimyasallar buharlaştırılarak atmosfere salınmaktadır. Şirket kapasite artırımıyla birlikte 2 bin 447 futbol sahası büyüklüğü alanda çalışma yapmaktadır. 2022 yılında meydana gelen patlamaya, bilim insanlarının ve ilgili meslek odalarının uyarılarına rağmen, şirket, alanı 5,83 hektar daha büyütmek için başvuru yapmış ve 16 Ağustos 2023 tarihinde Çöpler Kompleks Madeni Açık Ocak Genişleme projesi ile ilgili olarak "Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir" kararı verilmiştir. .. Ağustos 2023 tarihli Çöpler Kompleks Madeni Açık Ocak Genişleme Projesi Nihai Proje Tanıtım Dosyasına göre; bölgede meydana gelebilecek deprem, kaya düşmesi, heyelan, su baskını, çığ vb. afetler göz önünde bulundurulacak olup projeden kaynaklı patlatmalardan dolayı yerleşim birimlerinde, yeraltı suyunun kalite ve miktarında meydana gelecek olumsuzluklarda bütün zarar Anagold tarafından karşılanarak faaliyet durdurulacaktır. Maden alanlarının denetimi ve güvenliği için Erzincan Valiliği'nin hazırladığı hususlar uygulanacak, Valilik İnceleme ve Denetleme Komisyonunca maden alanında ve tesislerinde yerinde yapılacak denetim ve incelemelerde belirlenecek iş güvenliği önlemleri, çevre ve insan sağlığı önlemleri alınacaktır. Basında çıkan haberlere göre, Anagold'a ait madende aynı gün içerisinde sahada çatlak ve kırık oluştuğunun işçiler tarafından tespit edildiği, buna karşın sahanın boşaltılması gerekirken çalışmaya devam edildiği, uyarıların dikkate alınmadığı belirtilmektedir. Siyanürlü maden/cevher zenginleştirme işlemleri nedeniyle meydana gelme olasılığı bulunan ve geçmişte de yaşanmış, siyanür ve tehlikeli kimyasalların taşınması esnasında yaşanan kazalar, asidik madde içerikli atık barajı yıkılması ya da sızıntısı, membranın (geçirgenliği engelleyen zemin kaplaması) delinmesi sonrası siyanür içerikli çözeltinin yeraltı suyuna karışması ve taşma gibi ekolojik yıkıma neden olabilecek tehlikeler mevcuttur. Maden mühendisleri bu büyüklükteki bir atığın temizlenmesinin aylar süreceğini, yağmur yağmasının, siyanürün toprağa ve yer altı sularına karışma hızını artıracağını, siyanür sızıntısının Fırat Nehri'ne ulaşması durumunda nehirdeki bütün yaşamın etkileneceğini, ekosistemin, tarım alanlarının, yaşam alanlarının, yeraltı ve üstü su varlıklarının telafisi imkansız zarar göreceğini, nehir suyunun tamamen kullanılmaz hale geleceğini ve bölgede ciddi halk sağlığı sorunu yaşanacağını açıklamışlardır. Bilim insanlarının uyarılarına rağmen madende gerekli denetimlerin yapılmaması, önce yaşanan kazalar dikkate alınmayarak kapasite artırımına ÇED olumlu kararı verilmesi, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, Anayasa'da tanımlanan başta yaşam hakkı olmak üzere yöre halkının sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkını ihlal etmektedir. Bu bağlamda; 1. Açık ocak işletmesi kapasitesi artırımıyla ilgili verilmiş olan ÇED gerekli değildir kararına açılan davanın bilirkişi raporu açıklanmadan, mahkeme kararı beklenmeden işletmenin kapasite artırma çalışmalarına neden izin verilmiştir? " 2- Çöpler Altın Madeni'nin kapasite artırımına ÇED gerekli değildir kararı hangi kriterlere göre verilmiştir? Proje dosyasını hazırlayan şirketin gerekli araştırma ve çalışmaları yapmadan kopyala yapıştır ÇED dosyası hazırladığı iddiası incelenecek midir? 3- Denetimsizlik ve ihmal nedeniyle facianın sorumluları olarak görülen Erzincan Valiliği başta olmak üzere, Çevre Şehircilik Bakanlığı yetkilileri, izin denetim sürecinde yer alan kamu görevlileri ve İliç'te maden işletmesine izin veren hükümet yetkilileri hakkında soruşturma açılacak mıdır? 4- Çöpler Altın Madeni'nde siyanürlü solüsyon sızıntısı yaşandığında şirkete sadece para cezası verilmesinin bugün yaşanan felakete neden olduğu iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır? Şirkete verilen para cezası neden olduğu ekolojik yıkımı karşılamakta mıdır? 5- 9 şehir ve 3 ülkeyi dolaşan Fırat Nehrinin su toplama havzası içerisinde yer alan madenin tehlikeli kimyasalların yeraltı ve üstü su varlıklarına karışma olasılığına karşı ne gibi önlemler alınmaktadır? Daha önce yaşanan felaketten sonra Fırat Nehri'nde ilgili inceleme ve analizler yapılmış mıdır? 6- 2022 yılında meydana gelen sızıntıdan sonra toprakta ölçümler yapılmış mıdır? Siyanür ve tehlikeli kimyasallara ilişkin tespit edilen veriler kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 7- Siyanürlü ve tehlikeli kimyasallar içeren toprak kaymasının çevreye, tarım alanlarına, su varlıklarına vereceği zararlara ilişkin ilgili kurum ve meslek örgütleri ile iş birliği yapacak mısınız? Sülfürik asit içeren kimyasalların buharlaştırılarak atmosfere verilmesinden haberdar mısınız? 8- Çöpler Altın Madeni'nde denetim ne sıklıkta ve ne şekilde yapılmaktadır? Son denetim hangi tarihte yapılmıştır? Denetim bulguları kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 9. Sahada çatlaklar olduğu ancak çalışmaya devam edildiği, kayma ihtimalinin defalarca belirtildiği, yetkilileri uyaran işçilerin dikkate alınmadığı iddiası araştırılacak mıdır? 10- Çöpler Altın Madeni'nde meydana gelen toprak kaymasının sebebinin siyanürlü toprak olduğunu belirten MMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası'nın heyelan olmadan önce yaptığı uyarılar neden dikkate alınmamıştır? 12- Şirketin proje dosyasında belirttiği sorumlulukları alması sağlanacak mıdır? 13- İliç Çöpler Altın Madeni'ni kapatıp, rehabilitasyon çalışmalarına başlayacak mısınız? 14- Türkiye genelinde siyanür kullanılan altın madenlerinin sahasında yaşanacak olası bir çevre felaketine karşı acil eylem planınız var mıdır? ## Bakanlığın cevabı CEVAP Erzincan İli, İliç İlçesi, Çöpler Mevkii'nde; Çöpler Kompleks Madeni Projesi için ilgili kurum ve kuruluşların OLUMLU görüşleri alınarak 16 Nisan 2008 tarihinde verilen ÇED Olumlu Kararı'na istinaden tesis faaliyete başlamıştır. 07.10.2021 tarihinde Çöpler Maden İşletmesi kapasite artışına ilişkin "ÇED Olumlu Kararı" verilmiştir. Söz konusu karar kapsamında; planlanan üniteler henüz inşaat aşamasında olup, herhangi bir üretim söz konusu değildir. Liç sahasında 13 Şubat 2024 tarihinde meydana gelen heyelan sonucu meydana gelen çevre kirliliğine istinaden; 116 Milyon 164 Bin 272 TL para cezası uygulanmış ve Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmuştur. Yaşanan elim heyelan olayı sonrasında, depolama onay belgesi ve izin/lisans koşullarının ortadan kalktığının tespit edilmesi sonucunda Faaliyet Durdurma kararı alınarak "Çevre İzin ve Lisans Belgesi" iptal edilmiştir. 2021 ÇED Olumlu kararının iptali için açılan davalarla ilgili olarak, Erzincan İdare Mahkemesi 09.08.2024 tarihinde 2021 ÇED Olumlu Kararının İptali kararı vermiştir. Bakanlığımızın itirazına istinaden Danıştay"da temyiz süreci devam etmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Erzincan'ın İliç ilçesinde bulunan altın madeninde yaşanan toprak kaymasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9517, 15 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9517-erzincan-in-ilic-ilcesinde-bulunan-altin-madeninde-yasanan-toprak-kaymasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6145d464-ef1a-4341-837b-018db0a97188 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.