# Narenciye ürünlerinde ortaya çıkan yeşillenme hastalığına karşı alınan önlemlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9733 - **Veren:** Hasan Karal (DEVA Partisi, İstanbul) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 19 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 25 Mart 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ae23513f-9c1e-42ea-9946-018dc564c041 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9733-narenciye-urunlerinde-ortaya-cikan-yesillenme-hastaligina-karsi-alinan-onlemlere-iliskin > Hasan Karal (DEVA Partisi), 19 Şubat 2024 tarihinde 7/9733 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 25 Mart 2024). ## Önerge metni Aşağıda yer alan sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı raporda portakal, limon, mandalina, greyfurt gibi narenciye ürünlerinin "yeşillenme hastalığı" tehdidi ile karşı karşıya olduğu belirtilmiştir. Raporda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde görülen hastalığın Türkiye'ye girmesi durumunda bu ürünlerde üretimin tamamen bitebileceği uyarısında bulunulmuştur. Raporda; Türkiye'de 2022 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yıllık 5 milyon 362 bin ton turunçgil üretimi yapıldığı, bu hastalığın ülkemizde yayılması halinde turunçgil üretimini yüzde 40 oranında azaltabileceği, üretimde oluşacak bu azalma nedeniyle üreticinin ürünü ekonomik bulmayarak tamamen terk edebileceği ve bu durumdan yaklaşık 10 milyon insanın doğrudan veya dolaylı bir şekilde etkileneceği vurgulanmıştır. Türkiye'nin turunçgil ihraç eden ülke konumundan turunçgil ithal eden ülke konumuna gelebileceği uyarısında bulunulan raporda, tüm risklerin göz önünde bulundurularak olası tüm tedbirlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. Narenciye üreticilerinde ve sektörde ciddi endişelere neden olan bu durum, hem ekonomiyi hem de narenciye üretiminin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Narenciye üreticilerimiz artan maliyetlerle başa çıkamamakta, ürünleri, satamadıkları için dalında kalmakta ve ağaçlarını kesmek zorunda bırakılmaktadır. En kötü dönemlerini yaşayan narenciye üreticilerinin, bütün bu zorlukların yanı sıra başkaca üretimi aksatacak herhangi bir problemle başa çıkmaları mümkün değildir. Bu bağlamda; 1. Narenciye üretimi için büyük bir tehdit oluşturan yeşillenme hastalığı ile tedbir alınmış mıdır? Varsa alınan tedbirler nelerdir? 2. Turunçgillerde yeşillenme hastalığının Türkiye'ye girmesi halinde üretimin tamamen bitebileceği ve ihracatçı olan Türkiye'nin ithalatçı konumuna düşebileceği vurgulanan raporun ardından bu hastalıkla ilgili acil eylem planı hazırlanması düşünülmekte midir? 3. Yeşillenme hastalığının görüldüğü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinden ithal edilen tarım ürünleriyle ilgili herhangi bir kısıtlamaya gidilmiş midir? 4. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünce hazırlanan raporda yer alan bulgulara ilişkin herhangi bir çalışma başlatılmış mıdır? 5. Yeşillenme hastalığıyla mücadele kapsamında üreticilere yönelik destek ve bilinçlendirme programları planlanmakta mıdır? 6. Narenciye üretiminin devamlılığını sağlamak ve benzer hastalıkları önlemek adına alınan tedbirler nelerdir? 7. En zor dönemlerini yaşayan narenciye üreticilerinin dalda kalan ürünleriyle ilgili herhangi bir çalışma planlanmakta mıdır? TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal((tbmm.gov.tr ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımızca 2012 yılında, "Turunçgil Yeşillenme (Candidatus Liberibacter spp.) Sürvey Talimatı" hazırlanarak, turunçgil üretiminin yapıldığı illerimizde (Adana, Antalya, Mersin, Osmaniye, Hatay, İzmir, Aydın, Muğla, Rize) tuzak ile sürvey başlatılmıştır. 2024 yılı itibarıyla sürvey sonuçlarına göre hastalık veya vektör böcek ülkemizde tespit edilmemiştir. Hastalığın ülkemize girişinin engellenmesi için gerekli tedbirler ivedilikle alınarak uygulamaya konulmuştur. Turunçgil yetiştiriciliğinde kullanılan bütün anaçlar hastalığa duyarlı olduğundan üretim materyalinin ülkemize ihracatına izin verilmemektedir. Turunçgil yeşillenme hastalığının vektörü olan Asya Turunçgil Psillidi'ne karşı Bakanlığımız personeli nezaretinde KKTC*den gelen ürün ve araçlarda fümigasyon ve inspeksiyon işlemleri yerinde yapılmaktadır. Ayrıca KKTC'den gelen yolcuların beraberinde narenciye, enginar, bitki, çiçek, tohum ve fide (meyve ve üretim materyali) gibi ürünler getirmeleri yasaklanmıştır. Zararlının ülkemize bulaşıp bulaşmadığını tespit etmek amacıyla özellikle KKTC'den gelen ürünlerin giriş noktası olan Mersin Silifke?'de sarı tuzaklar kurulmuştur. Bunula birlikte, teknik personele ve üreticilere yönelik bilinçlendirme çalışmaları başlatılmıştır. Konu ile ilgili olarak bitki sağlığı konusunda uluslararası bilgi kaynaklarının takibi yapılmakta (EPPO, İPPC, FAO) ve ülkemiz bitkisel üretimi için risk oluşturabilecek herhangi bir zararlı organizma bilgisi alındığında, söz konusu zararlı organizmanın ülkeye girişini engellemek için gerekli tüm tedbirler alınmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Hasan Karal (DEVA Partisi, İstanbul). “Narenciye ürünlerinde ortaya çıkan yeşillenme hastalığına karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9733, 19 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9733-narenciye-urunlerinde-ortaya-cikan-yesillenme-hastaligina-karsi-alinan-onlemlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ae23513f-9c1e-42ea-9946-018dc564c041 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.