# Balıkçılık sektöründe yaşanan sorunların çözümü için yürütülen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9881 - **Veren:** Koray Aydın (Bağımsız, Ankara) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 27 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 253 gün sonra, 6 Kasım 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/46c7aa7d-66da-4986-915e-018dee6e1d29 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9881-balikcilik-sektorunde-yasanan-sorunlarin-cozumu-icin-yurutulen-calismalara-iliskin > Koray Aydın (Bağımsız), 27 Şubat 2024 tarihinde 7/9881 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 253 gün sonra, 6 Kasım 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Türkiye, coğrafi konumu sebebiyle üç tarafı dört denizle çevrili olan bir ülkedir. Bu denizlerin balık popülasyonu bakımından önemli bir noktada olması ve pek çok balık türünün de göç güzergahında olması dolayısıyla balık avcılığını önemli bir meslek haline getirmiştir. Anadolu coğrafyası için balıkçılık antik çağlara kadar giden bir geçmişe sahiptir. Yapılan çalışmalarda Nüfusumuzun 965 civarında bir kısmının balıkçılıktan ve bağlantılı sektörlerden geçimini sağlayan insanların ve ailelerinin oluşturduğu tahmin edilmektedir. Özel olarak ise ticari olarak çalışan 18 binden fazla ruhsatlı gemi ve buralarda çalışan 25-30 bin civarında vatandaşımız olduğu düşünülmektedir. Bu gemilerin çalışma usulleri ise genel mesai kavramından uzaktır. Özellikle orta ve uzun tabir edilen gemilerde çalışan personel avans ve yapılacak avcılıktan kazanılan paradan kar payı usulüyle faaliyetlerini yürütmektedirler. Bu durum da aylık ödeme, gelir vergisi gibi hususlarda haksız durumlar ve çeşitli mağduriyetler meydana getirmektedir. Ayrıca mesai, bayram, tatil gibi kavramlar de ilgili çalışma usulleriyle uyumsuzdur. Bu süreçler hem işverenler hem de işçiler için sorunlar yaratmakta ve anlaşmazlıklara sebep olmaktadır. Karşılıklı davalar ve çatışmalar yaşanmaktadır. Bu durumlar kayıt dışı çalışmaya da sebebiyet vermektedir. Bu bilgiler ışığında; 1. Ülkemizde kaç vatandaşımız "balıkçılık iş kolu" koduyla çalışmaktadır? Sektörde kayıt dışı çalışmanın oranı nedir? 2. Bakanlığınızın balıkçılık sektöründe kayıt dışı çalışmayı engellemek için aldığı tedbirler nelerdir? Adres: TBMM Ana Bina 2. Kat Oda: Sil-A 3. Aylık ücretin verilmediği bu sektörde, 5510 sayılı kanun gereğince aylık ücret ödeme zorunluluğu cezai durumları de beraberinde getirmektedir. Bu sorunun çözümü için herhangi bir düzenleme yapmayı düşünmekte misiniz? Balıkçılık yapan vatandaşların kâr payı ve avans usulünün kanunlaşması ya da buna göre bir vergilendirmeye tabi olması için bir çalışmanız var mıdır? 4. Balıkçılık alanındaki işverenlerin sezon sonu kâr payı ödemelerinin, işverenlerin gider göstermesinde zorluklar yarattığı, SGK ödemeleri ve Gelir vergisi noktasında meydana gelen mağduriyetlerin giderilmesi için yaptığınız bir çalışma veya aldığınız bir önlem var mıdır? Bakanlığın balıkçılık sektöründeki çalışanların ve işverenlerin bu sorunlarının çözümü için ilgili bakanlıklarla ortaklaşa yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır? 5. Hafta sonu, mesai ve bayram çalışmaları işin doğası gereği balıkçılık sektöründe sürekli yaşanmaktadır. 5510 sayılı kanun kapsamında bunların artı mesai olarak değerlendirildiği ve ek ödemeler yapılmadığında işveren aleyhine sonuçlar doğurduğu bilinmektedir. Mesai saatleri belirsiz olan ve kâr payı usulüyle çalışan bu sektörde hem çalışanların hem de işverenlerin mağduriyetlerinin önlenmesi için bakanlığınızca yapılan bir çalışma var mıdır? 6. Tehlikeli sınıf statüsündeki Balıkçılık sektöründe iş yeri hekimlerinin her an ve her şartta muayene ve kontrol şansı bulunmamaktadır. İş yeri hekimlerinin sürekliliğinin sağlanması için herhangi bir çalışmanız var mıdır? Bu hususta ilgili diğer bakanlıklarla ortaklaşa yürüttüğünüz bir düzenleme çalışması var mıdır? 7. Balıkçılık sektöründe işçiler için sektörün özel şartlarına uyumlu yeni bir sözleşme ve sertifika düzenine geçilmesi için bir çalışmanız mevcut mudur? 8. Gemilerde çalışan işçilerin iş güvenliği durumlarının daha etkin hale gelmesi için yeni çalışmalar yapmayı düşünmekte misiniz? 9. Temel olarak balıkçılık sektörünün özel şartları dikkate alınarak hem işçinin hem de işverenin korunacağı yeni mevzuat düzenlemeleri yapılması için bir çalışmanız var mıdır? Adres: TBMM Ana Bina 2. Kat Oda: 5Il-A ## Bakanlığın cevabı İlgi (o: 01.03.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1389618 sayılı yazınız. İlgi yazınız ile Ankara Milletvekili Sayın Koray AYDIN tarafından yöneltilen 7/9881 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "4857 sayılı İş Kanunu, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumlulukların düzenlemektir. Kanunun 4'üncü maddedesindeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır. 854 sayılı Deniz İş Kanunu ise denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanmaktadır. Balıkçı gemilerine ilişkin iş sağlığı ve güvenliği koşullarını düzenleyen alt düzenleme, 20/8/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmi Gazete 'de yayımlanan "Balıkçı Gemilerinde Yapılan Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ' ile hüküm altına alınmıştır. Anılan Yönetmelik, 23/11/1993 tarihli ve 93/103/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifine paralel olarak ulusal mevzuata kazandırılmıştır. Mezkur Yönetmelikte hem mevcut gemiler için hem de yeni inşa edilen gemiler için asgari sağlık ve güvenlik gerekleri, can kurtarma ve hayatta kalma ekipmanı ile ilgili asgari güvenlik ve sağlık gerekleri ve sektör çalışanlarına özgü kişisel koruyucu donanım ile ilgili asgari güvenlik ve sağlık gerekleri belirlenmiştir. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'nin kapsamı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerleridir. 6331 sayılı İSG Kanunun 'Kapsam ve istisnalar" başlıklı 2'nci maddesinde belirtildiği üzere Kanun, kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır. Dolayısıyla bir işverene bağlı olarak gemi ve balıkçılık faaliyetlerinde çalışanlar da İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındadır. Ayrıca, kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda ülkemizde onbeş yılı aşkın süredir toplumun tüm kesimlerinin sürece dahil edildiği bir mücadele yürütülmektedir. Bu yöndeki çalışmalar sadece belli bir grubu kayıt altına almaya yönelik olarak değil, ülke geneline yayılarak tüm istihdam piyasasını kapsayacak şekilde organize edilmiştir. Bununla birlikte, balıkçılık sektöründe saatlik, günlük, haflalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmış olmayıp da komisyon ücreti ve kâra katılma gibi belirsiz zaman ve tutar üzerinden ücret alarak çalışanların prime esas günlük kazançları asgari ücretin otuzda biri olup bu tutarın altında olamaz. Ayrıca bu şekilde çalışanlara hafta sonu, fazla çalışma, bayram çalışması gibi nedenlerle ödenen ücretler de prime tabi tutulur. ( ari Diğer taraftan, kayıt dışı istihdama ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kuru Bilgilerinize arz ederim. /4 ProtDr. Vedat | AN yayımlanmaktadır." Bakan Çankaya / ANKARA Tek:(312) 296 — 71 68 Telefan' (21) 796 60 00 --- **Kaynak gösterme:** Koray Aydın (Bağımsız, Ankara). “Balıkçılık sektöründe yaşanan sorunların çözümü için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9881, 27 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9881-balikcilik-sektorunde-yasanan-sorunlarin-cozumu-icin-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/46c7aa7d-66da-4986-915e-018dee6e1d29 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.