# Mardin'de kapalı olan bir türbenin tekrar açılması talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/9984 - **Veren:** Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 28 Şubat 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 174 gün sonra, 20 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6324380b-efc5-49c3-a535-018df3b320eb - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9984-mardin-de-kapali-olan-bir-turbenin-tekrar-acilmasi-talebine-iliskin > Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 28 Şubat 2024 tarihinde 7/9984 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 174 gün sonra, 20 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet N riErsoy tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederimA$ğ/22/2024 Mardin ilimizdeki NASIRUDDİN AHMED ARTUK ASLAN'ın kapalı türbesi yıllardır açılmamaktadır. 1925 senesinde, Tekke ve zaviyeler Kanunu kapsamında kapatılan türbenin etrafı duvarlar örülerek gizlenmişti. Yıllar süren araştırmalar sonucunda türbenin yeri tespit edilmiş ve ilgili kurumlar da yer tespitini onaylamıştı. 1925'teki yasa ile birlikte 1950 ve 1990 senelerinde eklenen maddelerle Türk Büyükleri Türbeleri mezkur kanunun kapsamı dışında tutulmuştu. Bu ek maddeler gereği, açılması talep edilen türbe, bu kez 1962'de alınan Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen " Afet bölgesi olduğu kararname ile tespit edilen yerlerde bina yapılamaz, mevcut binalar onarılamaz" hükmü gereğince türbe kapalı tutulmaktadır. Afet bölgesi ilan edilen alanda, çok sayıda resmi bina, otel, meyhane restorasyonu yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. 2018'de yürürlüğe konulduğu ifade edilen bina tespitleri nedeniyle, daha önce restorasyonları yapılmış binalara bu karar engel olmamış dense de; 2018'den sonra da onlarca bina restore edilmiş ve hiçbir engel karşılarına çıkarılmamıştır. Mezkur afet bölgesi kararı sadece Sahabi Türbeleri, Artuklu Medreseleri ve Artuklu Devlet Başkanlarının türbeleri taleplerinde uygulanmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda; I- Türk Büyükleri Türbeleri mezkur kanunu kapsamının dışında tutulmasına rağmen neden açılmamaktadır? 2- 1962 yılındaki Bakanlar Kurulu Kararnamesinin Afet Bölgesi hükmü neden sadece Sahabi Türbeleri, Artuklu Medreseleri ve Artuklu Devlet Başkanlarının türbelerine uygulanmaktadır? 3- 1962 yılındaki Bakanlar Kurulu Kararnamesinin Afet Bölgesi gerekçesi olan alanda çok sayıda olan resmi bina, otel, meyhane restorasyonunun yapılmasına ve halihazırda yapılmalarına neden izin verilmiştir? 4- Türk Büyükleri Türbeleri kapsamında bahsi geçen üç türbenin Mardin ilimize ve ülkemize kazandırılması, gelecek nesillere aktarılması hususunda uygun proje ve planla yapacağınız bir çalışma olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca; Nasiruddin Ahmed Artuk Aslan Türbesi'nin içinde bulunduğu mülkiyeti Nasrettin Şehit Vakfı'na ait, 21.09.1979 tarihli Kurul Kararı ile 1. Grup Yapı olarak tescilli Şehidiye Camii ve müştemilatı; Mardin Kentsel Sit-Alanı ve Koruma Amaçlı İmar Planı sınırları içinde, 17.07.1962 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen Afete Maruz Bölge olarak planlanmış alanda kalmakta olup 13.05.2004 tarihli Kurul Kararı ile rölöve çizimleri ile restitüsyon ve restorasyon projeleri onaylanmış, 14.04.2006 tarihli Kurul kararı ile de yapılan uygulamaların projesine uygun olduğuna karar verilmiştir. Onaylı projelerde Şehitlik/Türbe olarak ifade edilen alan ile akademik literatürde belirtilen Şehitlik/Türbe alanının farklı konumda olması nedeniyle 28.08.2023 tarihli Kurul Kararıyla Şehidiye Camii yerleşkesinde bulunduğu iddia edilen Şehitliğe/Türbeye ilişkin Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğünce kapsamlı çalışmaların ve belgelemelerin yapılmasına; 01.02.2024 tarihli Kurul Kararıyla hazırlanan raporda, Türbe/Şehitlik varlığına yönelik daha kapsamlı ve özgün beden duvarlarına müdahalelerde bulunmak suretiyle çalışmaların yapılmasının öngörüldüğü, alanın "...afet bölgesi olduğu kararname ile tespit ve ilan edilen yerlerde bina yapılamaz ve mevcut binalar onarılamaz..." hükmü kapsamında kaldığı göz önünde bulundurularak mevcut Afete Maruz Bölge sınırlarının daraltılmasının ardından gerekli çalışmaların ve belgelemelerin ilgili idareler tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 16.03.2023 tarihli Kurul Kararıyla Mardin Kalesi Kaya Islahı Projesinin uygulanmasından sonra mevcut Afete Maruz Bölge sınırlarının daraltılmasına ilişkin işlemlerin ilgili idarelerce yapılmasına karar verilmiştir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili mevzuatı kapsamında ve Mardin Koruma Amaçlı İmar Planı sınırları içinde Afete Maruz Bölge olarak hüküm getirilen alanlarda restorasyon vb. herhangi bir uygulamaya izin verilememektedir. Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)Y'ca; Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğünün 25.08.2023 tarihli yazısı ekinde yer alan raporda; Şehidiye Medresesi olarak bilinen Medresede günümüzde ziyarete açık bir türbenin var olduğu, ancak arşivlerde ve bilimsel çalışmalarda yer almayan Nasiruddin Ahmed Artuk Aslan'a ait ikinci bir türbenin de mevcudiyetine yönelik iddiaların bulunduğu, Mardin Valiliği tarafından yapılan 2000 ve 2005 yıllarındaki iki ayrı restorasyon çalışmasında da ikinci türbeye ilişkin veri sağlanamadığı, bu sebeple iddiaya konu cephe duvarının açılıp tespitlerin yapılması, rölöve çalışmalarında fonksiyonu belirtilmemiş mekânın konum ve işlevi hakkında araştırmaların yapılması hususları Mardin Kültür Varlıkları Koruma Kuruluna bildirilmiştir. Mardin Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun 28.08.2023 tarihli kararında, Nasrettin Şehit Vakfı mülkiyetine ait Şehidiye Camii yerleşkesinde bulunduğu iddia edilen Türbe/Şehitlik varlığına yönelik konunun Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğünce değerlendirilmesine, 01.02.2024 tarihli (okararında ise Cami ve. yerleşkesinde bulunduğu iddia edilen Türbe/Şehitlik varlığına yönelik olarak alanın "..afet bölgesi olduğu kararname ile tespit ve ilan edilen yerlerde bina yapılamaz ve mevcut binalar onarılamaz..." hükmü kapsamında kaldığı göz önünde bulundurularak mevcut Afete Maruz Bölge sınırlarının daraltılmasının ardından idareler tarafından çalışmalar yapılması hususlarına karar verilmiştir. İlgili karar doğrultusunda diğer idarelerin yapacağı işlemlerin tamamlanması sonrası Bölge Müdürlüğü tarafından gerekli çalışmalar başlatılabilecektir. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Mardin'de kapalı olan bir türbenin tekrar açılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9984, 28 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9984-mardin-de-kapali-olan-bir-turbenin-tekrar-acilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6324380b-efc5-49c3-a535-018df3b320eb Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.