MİLLETVEKİLİ TEKLİFLERİ21.–28. DÖNEM · TBMM KAYITLARI

Kanun tekliflerinin yasama süreleri

Yasama süresi: teklifin TBMM Başkanlığına geldiği tarih ile kanunun Genel Kurul’da kabul edildiği tarih arasında geçen gün; komisyona havale, komisyon raporu ve Genel Kurul aşamalarına bölünmüş. Ana ölçü kanunlaşan milletvekili teklifleridir; hükümet tasarıları ayrı bir karşılaştırmada yer alır. 1999–2026, 21.–28. Dönem, TBMM kayıtlarından.

Excel indir

Yıllar teklifin sunuluş yılına göre: o yıl sunulup sonradan kanunlaşanlar. Son yıllarda henüz sonuçlanmamış teklifler hesaba giremez. TBMM’nin sonucunu “KANUNLAŞTI” yazdığı bütün teklifler sayılıyor; bunların bir kısmı başka bir teklif ya da hükümet tasarısıyla birleştirilerek görüşülmüş, kanun o metin üzerinden çıkmıştır. Önceki dönemde verilip yeni dönemde yenilenen tekliflerde süre, TBMM’nin tuttuğu ilk geliş tarihinden hesaplanır.

17.714 sunulan milletvekili teklifi 21.–28. Dönem

1.450 kanunlaşan teklif %8 kanunlaştı

129 gün ortanca süre tekliflerin yarısı bundan kısa sürede

275 gün ortalama süre uzun süren birkaç teklif ortalamayı yükseltir

SUNULUŞ YILINA GÖRE

Yıllar içinde süre

Her sütun o yıl sunulup kanunlaşan tekliflerin ortalama süresi (renkler aşamalar); nokta toplam sürenin ortancası. Üzerine gelince ayrıntı, tıklayınca o yılın teklifleri.

Komisyona gidiş (ortalama)Komisyonda (ortalama)Genel Kurul’a (ortalama)Toplam sürenin ortancası

1999 2000 2001 3072002 2003 2004 2005 1002006 2007 2008 2009 1312010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 242017 2018 2019 2020 2021 2022 1372023 2024 2025 442026

Değeri yazılı sütunlar seçili yıllardır. Soluk sütun: o yıl 5’ten az teklif kanunlaştı, ortalama tek tük tekliflere dayanıyor.

HÜKÜMETİN YASALARI · SUNULUŞ YILINA GÖRE

Tasarıdan teklife: hükümetin yasaları kaç günde çıkıyor?

2018’e kadar hükümetin yasaları kanun tasarısı olarak gelirdi. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde tasarı yok; hükümetin istediği düzenlemeler hükümet partisi milletvekillerinin teklifi olarak geliyor. Seçili yıllarda üç grup, aynı ölçekte (çubuk ortalama, çizgi ortanca).

Komisyona gidiş (ortalama)Komisyonda (ortalama)Genel Kurul’a (ortalama)Toplam sürenin ortancası

2002

Hükümet tasarısı68 tasarı151 günortalama18 + 105 + 28ortanca43 gün(6 / 27 / 8)

Hükümet partisi teklifi11 teklif263 günortalama22 + 224 + 17ortanca62 gün(6 / 30 / 8)

Diğer partilerin teklifleri9 teklif360 günortalama8 + 328 + 24ortanca158 gün(7 / 103 / 23)

2006

Hükümet tasarısı103 tasarı424 günortalama130 + 153 + 141ortanca216 gün(8 / 49 / 77)

Hükümet partisi teklifi43 teklif90 günortalama2 + 43 + 45ortanca48 gün(1 / 9 / 28)

Diğer partilerin teklifleri7 teklif170 günortalama8 + 102 + 60ortanca153 gün(10 / 91 / 30)

2010

Hükümet tasarısı101 tasarı190 günortalama13 + 130 + 47ortanca187 gün(8 / 124 / 21)

Hükümet partisi teklifi23 teklif69 günortalama3 + 17 + 49ortanca46 gün(1 / 8 / 23)

Diğer partilerin teklifleri33 teklif176 günortalama17 + 133 + 26ortanca128 gün(14 / 81 / 23)

2017

Hükümet tasarısı13 tasarı135 günortalama5 + 86 + 44ortanca140 gün(5 / 66 / 29)

Hükümet partisi teklifi6 teklif24 günortalama2 + 16 + 6ortanca15 gün(0 / 7 / 5)

Diğer partilerin teklifleriBu yıl kanunlaşan yok

2023

Hükümet tasarısıTasarı yok: 2018’den beri hükümet tasarı sunmuyor

Hükümet partisi teklifi39 teklif144 günortalama32 + 54 + 58ortanca49 gün(1 / 7 / 21)

Diğer partilerin teklifleriBu yıl kanunlaşan yok

2026

Hükümet tasarısıTasarı yok: 2018’den beri hükümet tasarı sunmuyor

Hükümet partisi teklifi16 teklif48 günortalama0 + 14 + 34ortanca30 gün(0 / 12 / 21)

Diğer partilerin teklifleriBu yıl kanunlaşan yok

Hükümet partisi: 21. Dönemde 57. Hükümetin ortakları DSP, MHP, ANAP; 22. Dönemden beri AK Parti. 2018’den beri Cumhur İttifakı ortağı MHP hükümette yer almadığı için “diğer partiler”de sayılır. Teklifin grubu, ilk imza sahiplerinin TBMM teklif sayfasındaki o tarihteki partisine göredir; farklı gruplardan ortak ilk imzalı teklifler bu karşılaştırmaya girmez. Tasarılar TBMM’nin geçmiş dönem listesindeki “Kanun Tasarısı” grubundan, 9 Temmuz 2018’den (Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi) önce sunulanlar; bütçe ve uluslararası anlaşma onay tasarıları dahil. Komisyon raporu olmadan Genel Kurul’a gelen tasarılar (ör. 2017’deki olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin onay tasarıları, İçtüzük 128’e göre iade) aşama çubuklarına girmez; sayıları satırdaki tasarı sayısından düşüktür.

BÜTÜN TEKLİFLER · KANUNLAŞMAYANLAR DAHİL

Teklif komisyona kaç günde gidiyor?

O yıl sunulan bütün milletvekili tekliflerinin esas komisyona havale edilene kadar geçen ortalama süresi ve komisyonda rapor alabilenlerin payı.

1999 2000 2001 72002 2003 2004 2005 82006 2007 2008 2009 142010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 112017 2018 2019 2020 2021 2022 52023 2024 2025 52026

YılSunulanKomisyona gidiş (ort.)OrtancaRapor alanKanunlaşan

20022097 gün6%12%9

20062518 gün7%27%22

201027814 gün12%22%21

201750611 gün9%1%1

20237355 gün2%5%4

20264935 gün2%5%4

Yenilenen teklifler ilk verildikleri yılda bir kez sayılır. Kanunlaşma oranı burada teklifin ilk verildiği kayda göredir.

İLK İMZA SAHİBİNİN PARTİSİ

Kimin teklifi kanunlaşıyor?

Teklifler ilk imza sahibinin o tarihteki partisine göre. Sunulan ve kanunlaşan sayıları bütün milletvekili tekliflerinden; süreler kanunlaşanlardan (seçili kapsamla).

Hükümet partisi ve diğer partiler, dönem dönem

Dönem · hükümetSunulanKanunlaşanOranOrtanca günDiğer: sunulanKanunlaşanOranOrtanca gün

21. DönemDSP, MHP, ANAP (57. Hükümet) 61051%862 42329%773 22. DönemAK Parti 535182%3449 49285%17302 23. DönemAK Parti 18194%5242 714149%21258 24. DönemAK Parti 14380%5629 2.687282%10356 25. DönemAK Parti 30%0— 5330%0— 26. DönemAK Parti 4526%5816 2.30022%1133 27. DönemAK Parti 448290%65183 4.5920%0— 28. DönemAK Parti 280132%47102 3.6670%0—

İlk imza partisiSunulanKanunlaşanKanunlaşma oranıOrtalama günOrtanca gün

CHP1.842188 %10 399327

MHP56059 %11 402342

BDP19728 %14 467454

AK Parti14380 %56 7629

HDP521 %2 208208

Bağımsız316 %19 521503

Birden çok parti84 %50 1512

Anadolu Partisi30 %0 ——

3’ten az teklifi olan partiler gösterilmez (Excel’de hepsi var). “Birden çok parti”: ilk imza sahipleri farklı partilerden. Parti adları TBMM kaydındaki adın kısaltmasıdır.

SUNULUŞ YILINA GÖRE

Seçili yıllar

Teklifin TBMM Başkanlığına geldiği yıl. Süreler gün; satıra tıklayınca o yılın teklifleri aşağıda listelenir.

YılSunulanKanunlaşanOranOrtalamaOrtancaEn kısaEn uzun

200220920%103069391.127 200625156%22104575413 201027857%21131918388 20175066%12315777 202373541%61384151.007 202649318%444285153

2002 yılı 21. Dönemin son aylarını ve 22. Dönemin ilk haftalarını (Kasım–Aralık), 2023 yılı 27. Dönemin son aylarını (Ocak–Nisan) ve 28. Dönemin ilk aylarını kapsar; yıl satırı iki dönemin tekliflerini birlikte sayar. 2026 sürüyor: henüz sonuçlanmamış teklifler hesaba giremediği için bu yılın süreleri yalnız hızlı sonuçlananları yansıtır.

Bütün yıllar (28)

YılSunulanKanunlaşanOranOrtalamaOrtancaEn kısaEn uzun

199942550%12244518975 200022614%6296228120742 20012085%2904926287 200220920%103069391.127 200320956%2750133011.899 200413441%312151259829 200530389%291528311.121 200625156%22104575413 200721662%2924911021.278 200824889%363029211.119 200919553%272281052766 201027857%21131918388 201131955%1741722721.289 2012859125%1538123171.115 2013810108%133754118718 201465578%121321215401 20151.39022%21451338698 201694723%243221325 20175066%12315777 20181.81154%335219051.262 2019980112%1150946512.192 202082152%627113421.386 202173248%72873851.183 202274959%82547111.090 202373541%61384151.007 202487929%3973410735 202560627%481406352 202649318%444285153

1999’dan önceki yıllar, önceki dönemde verilip yeni dönemde yenilenen tekliflerdir; TBMM bunlarda ilk geliş tarihini tutar.

YASAMA DÖNEMİNE GÖRE

Dönemler

Teklifin verildiği (ya da yenilendiği) yasama dönemi. Süreler gün; satıra tıklayınca dönemin ayrıntılı sayfası açılır.

Komisyona gidiş (ortalama)Komisyonda (ortalama)Genel Kurul’a (ortalama)Toplam sürenin ortancası

21. Dönem80 teklif220 günortalama16 + 149 + 55ortanca64 gün(6 / 32 / 20)22. Dönem260 teklif217 günortalama8 + 172 + 37ortanca83 gün(6 / 36 / 20)23. Dönem241 teklif261 günortalama22 + 200 + 39ortanca106 gün(9 / 51 / 23)24. Dönem365 teklif331 günortalama11 + 280 + 40ortanca231 gün(8 / 181 / 26)25. DönemKanunlaşan teklif yok 26. Dönem49 teklif71 günortalama13 + 37 + 21ortanca22 gün(1 / 8 / 13)27. Dönem299 teklif301 günortalama5 + 78 + 218ortanca141 gün(1 / 16 / 60)28. Dönem134 teklif301 günortalama163 + 42 + 96ortanca96 gün(1 / 6 / 43)

DönemSunulanKanunlaşanOranOrtalamaOrtancaEn kısaEn uzun

21. Dönem · 1999–20021.04782%82296981.147 22. Dönem · 2002–20071.043274%262198311.462 23. Dönem · 2007–2011901245%2726010611.899 24. Dönem · 2011–20152.837366%1333123221.289 25. Dönem · 20155360%0———— 26. Dönem · 2015–20182.34850%284221698 27. Dönem · 2018–20235.053299%630114111.262 28. Dönem · 2023–3.949134%33019652.192

25. Dönem yaklaşık beş ay sürdü (Haziran–Kasım 2015); bu dönemde kanunlaşan milletvekili teklifi yoktur. 28. Dönem sürüyor.

TEKLİF TEKLİF

Kanunlaşan teklifler

112 teklif · ortanca 465 gün · ortalama 509 gün · en kısa 1 · en uzun 2.192 gün

Esas noTeklifSunuluşKabulGün

2/181127. Dönem Kapadokya Alanı Hakkında Kanun Teklifi Nevşehir Milletvekili Mustafa AÇIKGÖZ, AK Parti Grup Başkanvekili İstanbul Milletvekili Mehmet MUŞ ve 65 Milletvekili · AK Parti Kanun 7174 · Kapadokya alanı hakkında kanun Sunuluş08.05.2019 Kabul23.05.2019 Gün15

2/189627. Dönem Yirmi Sekizinci Taraflar Toplantısı'nda Üzerinde Mutabakata Varılan Montreal Protokolü'ne Yönelik Değişikliğin (Kigali Değişikliği-2016) Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7295 · Yirmi sekizinci taraflar toplantısında üzerinde mutabakata varılan montreal protokolüne yönelik değişikliğin (kigali değişikliği-2016) onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş09.05.2019 Kabul04.03.2021 Gün665

2/189827. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Güvenlik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7397 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile bolivarcı venezuela cumhuriyeti hükümeti arasında güvenlik iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş09.05.2019 Kabul14.04.2022 Gün1.071

2/190727. Dönem Turizmi Teşvik Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi Antalya Milletvekili Atay USLU, Konya Milletvekili Ziya ALTUNYALDIZ ve 58 Milletvekili · AK Parti Kanun 7175 · Turizmi teşvik kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun Sunuluş15.05.2019 Kabul23.05.2019 Gün8

2/190827. Dönem Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi İstanbul Milletvekili Nevzat ŞATIROĞLU, AK Parti Grup Başkanvekili Tokat Milletvekili Özlem ZENGİN ve 64 Milletvekili · AK Parti Kanun 7176 · Bazı kanunlar ile 635 sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş17.05.2019 Kabul30.05.2019 Gün13

2/194227. Dönem Kuzey Atlantik Antlaşmasına Kuzey Makedonya Cumhuriyetinin Katılımına İlişkin Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7184 · Kuzey atlantik antlaşmasına kuzey makedonya cumhuriyetinin katılımına ilişkin protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul11.07.2019 Gün50

2/194427. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ruanda Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7207 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile ruanda cumhuriyeti hükümeti arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme ve vergi kaçakçılığına engel olma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul15.01.2020 Gün238

2/194527. Dönem Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesinin 50 (a) ve 56 ncı Maddelerinin Tadiline ilişkin Olarak 6 Ekim 2016 Tarihinde Montreal'de İmzalanan Protokollerin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7212 · Uluslararası sivil havacılık sözleşmesinin 50 (a) ve 56 ncı maddelerinin tadiline ilişkin olarak 6 ekim 2016 tarihinde montreal'de imzalanan protokollerin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul15.01.2020 Gün238

2/194727. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ruanda Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Güvenlik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7376 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile ruanda cumhuriyeti hükümeti arasında güvenlik iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul23.02.2022 Gün1.008

2/194827. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Çad Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7205 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile çad cumhuriyeti hükümeti arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul14.01.2020 Gün237

2/195027. Dönem Türkiye Cumhuriyeti ve Hırvatistan Cumhuriyeti Arasında Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardımlaşma Anlaşmasın Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7304 · Türkiye cumhuriyeti ve hırvatistan cumhuriyeti arasında cezai konularda karşılıklı adli yardımlaşma anlaşmasının notalarla birlikte onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş22.05.2019 Kabul11.03.2021 Gün659

2/194027. Dönem Askeralma Kanunu Teklifi İstanbul Milletvekili Şirin ÜNAL, AK Parti Grup Başkanvekili Tokat Milletvekili Özlem ZENGİN ve 53 Milletvekili · AK Parti Kanun 7179 · Askeralma kanunu Sunuluş23.05.2019 Kabul25.06.2019 Gün33

2/196327. Dönem Bazı Kanunlarda ve 652 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Sinop Milletvekili Nazım MAVİŞ ve 57 Milletvekili · AK Parti Kanun 7180 · Bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş17.06.2019 Kabul27.06.2019 Gün10

2/197427. Dönem Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Rize Milletvekili Osman Aşkın BAK ve 51 Milletvekili · AK Parti Kanun 7182 · Sporda şiddet ve düzensizliğin önlenmesine dair kanun ile başarılı sporculara aylık bağlanması ile devlet sporcusu unvanı verilmesi hakkında kanunda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun Sunuluş24.06.2019 Kabul04.07.2019 Gün10

2/198427. Dönem Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Kırklareli Milletvekili Selahattin MİNSOLMAZ ve 37 Milletvekili · AK Parti Kanun 7181 · Tapu kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş25.06.2019 Kabul04.07.2019 Gün9

2/200127. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7214 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile özbekistan cumhuriyeti hükümeti arasında yatırımların karşılıklı teşviki ve korunmasına ilişkin anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş28.06.2019 Kabul15.01.2020 Gün201

2/200227. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Karayolu İle Uluslararası Yolcu ve Eşya Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7220 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile özbekistan cumhuriyeti hükümeti arasında karayolu ile uluslararası yolcu ve eşya taşımacılığı anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş28.06.2019 Kabul28.01.2020 Gün214

2/198827. Dönem Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun Teklifi Konya Milletvekili Ziya ALTUNYALDIZ, AK Parti Grup Başkanvekili İstanbul Milletvekili Mehmet MUŞ ve 54 Milletvekili · AK Parti Kanun 7183 · Türkiye turizm tanıtım ve geliştirme ajansı hakkında kanun Sunuluş03.07.2019 Kabul11.07.2019 Gün8

2/201927. Dönem Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi Aydın Milletvekili Mustafa SAVAŞ ve 77 Milletvekili · AK Parti Kanun 7186 · Gelir vergisi kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun Sunuluş08.07.2019 Kabul17.07.2019 Gün9

2/202027. Dönem Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) Kültür Enstitüsü Şartının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7298 · Ekonomik işbirliği teşkilatı (eit) kültür enstitüsü şartının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul11.03.2021 Gün609

2/202227. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Sırbistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hava Ulaştırma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7240 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve sırbistan cumhuriyeti hükümeti arasında hava ulaştırma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul07.04.2020 Gün271

2/202627. Dönem Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı ile Ekvator Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Arasında Güvenlik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7396 · Türkiye cumhuriyeti içişleri bakanlığı ile ekvator cumhuriyeti içişleri bakanlığı arasında güvenlik iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul14.04.2022 Gün1.008

2/202727. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kendi Sınırları Dahilinde ve Ötesinde Tarifeli Hava Hizmetlerine İlişkin İkili Hava Ulaştırma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7309 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve vietnam sosyalist cumhuriyeti hükümeti arasında kendi sınırları dahilinde ve ötesinde tarifeli hava hizmetlerine ilişkin ikili hava ulaştırma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul16.03.2021 Gün614

2/202827. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Nikaragua Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hava Ulaştırma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7311 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve nikaragua cumhuriyeti hükümeti arasında hava ulaştırma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul16.03.2021 Gün614

2/202927. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Honduras Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hava Ulaştırma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7325 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve honduras cumhuriyeti hükümeti arasında hava ulaştırma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul27.05.2021 Gün686

2/203127. Dönem 8 Mayıs 1996 tarihinde Taşkent'te İmzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasını Değiştiren Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7215 · 8 mayıs 1996 tarihinde taşkent'te imzalanan türkiye cumhuriyeti hükümeti ile özbekistan cumhuriyeti hükümeti arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasını değiştiren protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul15.01.2020 Gün188

2/203227. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Guatemala Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hava Ulaştırma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7324 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve guatemala cumhuriyeti hükümeti arasında hava ulaştırma anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş11.07.2019 Kabul27.05.2021 Gün686

2/205727. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Veri Paylaşımına İlişkin İş Birliği Uygulama Protokolünün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7241 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti hükümeti arasında veri paylaşımına ilişkin iş birliği uygulama protokolünün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş17.07.2019 Kabul07.04.2020 Gün265

2/165728. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunmasına İlişkin Kanun Teklifi İstanbul Milletvekili Numan KURTULMUŞ · AK Parti Kanun 7508 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile özbekistan cumhuriyeti hükümeti arasında göçmen işçilerin ve aile fertlerinin haklarının korunmasına dair anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun ÖNCEKİ DÖNEMDEN YENİLENDİ Sunuluş17.07.2019 Kabul08.05.2024 Gün1.757

2/221327. Dönem Gümrük Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Konya Milletvekili Ziya ALTUNYALDIZ ve 86 Milletvekili · AK Parti Kanun 7190 · Gümrük kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun Sunuluş23.09.2019 Kabul24.10.2019 Gün31

2/221427. Dönem Su Ürünleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Edirne Milletvekili Fatma AKSAL, Kayseri Milletvekili İsmail Emrah KARAYEL ve 42 Milletvekili · AK Parti Kanun 7191 · Su ürünleri kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş30.09.2019 Kabul06.11.2019 Gün37

2/221527. Dönem Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Afyonkarahisar Milletvekili Ali ÖZKAYA, AK Parti Grup Başkanvekili Çankırı Milletvekili Muhammet Emin AKBAŞOĞLU, AK Parti Grup Başkanvekili Tokat Milletvekili Özlem ZENGİN, AK Parti Grup Başkanvekili İstanbul Milletvekili Mehmet MUŞ, AK Parti Grup Başkanvekili Çanakkale Milletvekili Bülent TURAN, AK Parti Grup Başkanvekili Denizli Milletvekili Cahit ÖZKAN ve 64 Milletvekili · AK Parti Kanun 7188 · Ceza muhakemesi kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş30.09.2019 Kabul17.10.2019 Gün17

2/221727. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sırbistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Altyapı Projeleri Alanında İş Birliği Konulu Anlaşma Ek-1'in Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7353 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile sırbistan cumhuriyeti hükümeti arasında altyapı projeleri alanında iş birliği konulu anlaşma ek-1'in onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul20.01.2022 Gün841

2/221827. Dönem Kör, Görme Engelli veya Başka Bir Nedenle Basılı Materyal Okuma Engelli Kişilerin Yayımlanmış Eserlere Erişiminin Kolaylaştırılmasına Dair Marakeş Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7299 · Kör, görme engelli veya başka bir nedenle basılı materyal okuma engelli kişilerin yayımlanmış eserlere erişiminin kolaylaştırılmasına dair marakeş anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul11.03.2021 Gün526

2/221927. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Zambiya Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Güvenlik İş Birliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7398 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile zambiya cumhuriyeti hükümeti arasında güvenlik iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul14.04.2022 Gün925

2/222027. Dönem A400M Uçağının İş Birliği İçinde Geliştirilmesi, Üretimi Evresi ve Başlangıç Desteğine İlişkin A400M Program Üst Kurulu Kararına Dair 1,2 ve 3 Sayılı Değişiklik Metinlerinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna İlişkin Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7373 · A400m uçağı'nın iş birliği içinde geliştirilmesi, üretimi evresi ve başlangıç desteğine ilişkin a400m program üst kurulu kararına dair 1, 2 ve 3 sayılı değişiklik metinlerinin onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul22.02.2022 Gün874

2/222127. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Filistin Devleti Hükümeti Arasında Güvenlik İş Birliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7307 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile filistin devleti hükümeti arasında güvenlik iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul16.03.2021 Gün531

2/222227. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Karayoluyla Uluslararası Yük ve Yolcu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7303 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile çin halk cumhuriyeti hükümeti arasında karayoluyla uluslararası yük ve yolcu taşımacılığı anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul11.03.2021 Gün526

2/222327. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve İsviçre Federal Konseyi Arasında Diplomatik Misyon, Konsolosluk ve Daimi Temsilcilik Mensuplarının Refakatçilerine İlişkin Kazanç Getirici Faaliyetler Hakkında Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7368 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ve isviçre federal konseyi arasında diplomatik misyon, konsolosluk ve daimi temsilcilik mensuplarının refakatçilerine ilişkin kazanç getirici faaliyetler hakkında anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul17.02.2022 Gün869

2/222427. Dönem Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi, Akreditasyon ve Metroloji Bölgesel Enstitüsü Tüzüğünün 5.4.1.10 Maddesinin Tadiline İlişkin Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7308 · Ekonomik işbirliği teşkilatı standardizasyon, uygunluk değerlendirmesi, akreditasyon ve metroloji bölgesel enstitüsü tüzüğünün 5.4.1.10 maddesinin tadiline ilişkin protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul16.03.2021 Gün531

2/222627. Dönem Cıvaya İlişkin Minamata Sözleşmesinin Beyan ile Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7360 · Cıvaya ilişkin minamata sözleşmesinin beyan ile birlikte onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş02.10.2019 Kabul15.02.2022 Gün867

2/227327. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Karadağ Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7272 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile karadağ hükümeti arasında savunma sanayi iş birliği anlaşmasının notalarla birlikte onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş15.10.2019 Kabul10.02.2021 Gün484

2/227427. Dönem Türkiye Cumhuriyeti ve Bosna-Hersek Arasında Serbest Ticaret Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna ve Anlaşmanın Protokol ve Eklerine İlişkin Değişikliklerin Cumhurbaşkanınca Doğrudan Onaylanmasına Dair Yetki Verilmesine İlişkin Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7310 · Türkiye cumhuriyeti ve bosna-hersek arasında serbest ticaret anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna ve anlaşmanın protokol ve eklerine ilişkin değişikliklerin cumhurbaşkanınca doğrudan onaylanmasına dair yetki verilmesine ilişkin kanun Sunuluş15.10.2019 Kabul16.03.2021 Gün518

2/227527. Dönem Türkiye Cumhuriyeti ile Karadağ Arasında Serbest Ticaret Anlaşmasına İlişkin Olarak İmzalanan Mevcut Protokol I'in Yerini Alan Protokol I ile Anlaşmaya Eklenen Protokol III'ün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7348 · Türkiye cumhuriyeti ile karadağ arasında serbest ticaret anlaşmasına ilişkin olarak imzalanan mevcut protokol ı'in yerini alan protokol ı ile anlaşmaya eklenen protokol ııı'ün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş15.10.2019 Kabul21.12.2021 Gün798

2/227627. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7270 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile azerbaycan cumhuriyeti hükümeti arasında savunma sanayi iş birliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş15.10.2019 Kabul10.02.2021 Gün484

2/227227. Dönem Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Malatya Milletvekili Bülent TÜFENKCİ ve 77 Milletvekili · AK Parti Kanun 7192 · Ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemleri, ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşları hakkında kanun ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun Sunuluş16.10.2019 Kabul12.11.2019 Gün27

2/231227. Dönem Dijital Hizmet Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi İstanbul Milletvekili Vedat DEMİRÖZ ve 98 Milletvekili · AK Parti Kanun 7193 · Dijital hizmet vergisi ile bazı kanunlarda ve 375 sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılması hakkında kanun CUMHURBAŞKANI: GERİ GÖNDERME Sunuluş24.10.2019 Kabul21.11.2019 Gün28

2/236927. Dönem 28 Ocak 1964 Tarihli Ek Protokol ve 16 Kasım 1982 Tarihli Protokol ile Değiştirilen 29 Temmuz 1960 Tarihli Nükleer Enerji Alanında Üçüncü Şahıslara Karşı Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşmeyi Değiştiren Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7337 · 28 ocak 1964 tarihli ek protokol ve 16 kasım 1982 tarihli protokol ile değiştirilen 29 temmuz 1960 tarihli nükleer enerji alanında üçüncü şahıslara karşı hukuki mesuliyete dair sözleşmeyi değiştiren protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş13.11.2019 Kabul06.10.2021 Gün693

2/237127. Dönem Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Fildişi Sahili Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma ve Anlaşmada Değişiklik Yapılmasına Dair Notaların Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7371 · Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile fildişi sahili cumhuriyeti hükümeti arasında yatırımların karşılıklı teşviki ve korunmasına ilişkin anlaşma ve anlaşmada değişiklik yapılmasına dair notaların onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Sunuluş13.11.2019 Kabul22.02.2022 Gün832

2/237227. Dönem Türkiye Cumhuriyeti ile Efta Devletleri Arasında Serbest Ticaret Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna ve Anlaşmanın Eklerine İlişkin Değişikliklerin Cumhurbaşkanınca Doğrudan Onaylanmasına Dair Yetki Verilmesine İlişkin Kanun Teklifi Tekirdağ Milletvekili Mustafa ŞENTOP · AK Parti Kanun 7267 · Türkiye cumhuriyeti ile efta devletleri arasında serbest ticaret anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna ve anlaşmanın eklerine ilişkin değişikliklerin cumhurbaşkanınca doğrudan onaylanmasına dair yetki verilmesine ilişkin kanun Sunuluş13.11.2019 Kabul29.01.2021 Gün443

Yöntem

Kaynak: TBMM’nin “Geçmiş Dönem Kanun Teklifleri” (21.–27. Dönem) ve “Kanun Teklifleri” (28. Dönem) sorguları; kanunlaşan her teklifin TBMM’deki ayrıntı sayfası ve bağlı kanun sayfası (son derleme 15 Ekim 2026). 21.–27. Dönem kapanmış dönemlerdir; 28. Dönem verisi her hafta TBMM’den tazelenir. Her satır TBMM’deki aslına bağlanır.
Süre: kanun sayfasındaki “Kabul Tarihi” (Genel Kurul) eksi teklifin “Başkanlığa Geliş Tarihi”, takvim günü. Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanunlarda TBMM’nin kaydettiği kabul tarihi esas alınır.
Aşamalar: teklif sayfasındaki komisyon tablosundan. Komisyona gidiş = geliş → esas komisyona giriş (havale); komisyonda = havale → esas komisyonun karar (rapor) tarihi; Genel Kurul’a = rapor → kabul. Tali komisyonlar hesaba girmez. Kabul ya da rapor tarihi olmayan ve TBMM kaydında tarih sırası bozuk olan (çoğu birleştirilen tekliflerde komisyon tarihi esas metnin kaydından geliyor) 22 kanunlaşan teklif aşama grafiklerine girmez, toplam süre tablolarına girer.
Ortalama ve ortanca: çubuklar ortalamadır; çizgi ve nokta toplam sürenin ortancasıdır (tekliflerin yarısı bundan kısa sürede kanunlaştı). Az sayıda çok uzun bekleyen teklif ortalamayı yükseltir; karşılaştırmalarda ortanca daha sağlamdır. Aşama ortancaları ayrı ayrı hesaplanır, toplamları toplam sürenin ortancasına eşit değildir.
Sunuluş yılı / kabul yılı: sunuluş yılı görünümü o yıl sunulup sonradan kanunlaşanları sayar; son yıllarda henüz sonuçlanmamış teklifler giremediği için süreler kısa görünür. Kabul yılı görünümü o yıl Genel Kurul’da kabul edilenleri sayar.
Hükümet tasarıları ve partiler: tasarılar TBMM’nin geçmiş dönem listesindeki “Kanun Tasarısı” grubundan (bütçe ve uluslararası anlaşma onayları dahil). Teklifin partisi, ilk imza sahiplerinin TBMM teklif sayfasındaki o tarihteki partisidir; hükümet partisi 21. Dönemde DSP, MHP, ANAP, 22. Dönemden beri AK Parti.
Kanunlaşan: TBMM’nin sonucunu “KANUNLAŞTI” yazdığı teklif. Birden çok teklif ya da tasarı birleştirilerek tek kanun olabilir; o zaman her teklif kendi sunuluş tarihiyle ayrı sayılır. “Başka metinle birleştirilenleri çıkar” seçeneği bunları çıkarır.
Yenilenen teklifler: önceki dönemde verilip yeni dönemde yenilenen tekliflerde TBMM ilk geliş tarihini tutar (yenilenme tarihi kayıtlı değil); süre o tarihten hesaplanır ve satırda “önceki dönemden yenilendi” yazar. “Önceki dönemden yenilenenleri çıkar” seçeneği bunları çıkarır.
Süresi hesaplanamayan: 22. Dönem 2/926, 22. Dönem 2/933, 22. Dönem 2/934 sayılı tekliflerin sonucu TBMM’de “KANUNLAŞTI” görünüyor ama teklif sayfasında kanun bağlantısı, dolayısıyla kabul tarihi yok; bunlar kanunlaşan sayısına girer, süre hesabına girmez.
Sunulan: TBMM sorgusunun verdiği bütün milletvekili teklifleri (geri alınan, hükümsüz kalan ve esas numarası verilmemiş olanlar dahil). Yenilenen teklif TBMM’de hem eski hem yeni dönemin listesinde durur: yıl tablosunda yalnız ilk verildiği kayıt sayılır, dönem tablosunda TBMM’nin dönem listesi esas alınır.

Kanun tekliflerinin yasama süreleri

Bir teklif kaç günde kanunlaşıyor?

Yıllar içinde süre

Tasarıdan teklife: hükümetin yasaları kaç günde çıkıyor?

2002

2006

2010

2017

2023

2026

Teklif komisyona kaç günde gidiyor?

Kimin teklifi kanunlaşıyor?

Hükümet partisi ve diğer partiler, dönem dönem

Seçili yıllar

Dönemler

Kanunlaşan teklifler

Yöntem