Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Yenilenebilir Enerji Santrali Projelerine İlişkin Hükümetlerarası Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi (2/3662) münasebetiyle

METİN ERGUN (Muğla)Başkanım, hem geneli hem maddeleri üzerindeki görüşlerimizi mi aynı anda paylaşalım, yoksa her madde için ayrı bir değerlendirme mi yapalım? Çünkü oldukça uzayacak gibi.

BAŞKAN FUAT OKTAYGenelini, tamamını alabiliriz sizden.

METİN ERGUN (Muğla)Yani, bu bana şöyle geldi, açıkça söyleyeyim: Çok standart dışı bir anlaşma, standartlara uymayan bir anlaşma. Eleştirilerimin temel noktası, yenilenebilir enerji hedefi değil de anlaşmanın hukuki, mali, mülkiyet, tedarik ve uyuşmazlık çözüm mimarisinin Türkiye lehine yeterince dengeli olmaması. Temel şeyimiz bu, yoksa yenilenebilir enerjiyle ilgili bir endişeden dolayı değil. Yani tekrar ediyorum, Türkiye açısından hukuki, mali, mülkiyet, tedarik ve uyuşmazlık çözüm mimarisinin yeterince dengeli olmaması, özellikle bazı maddeleri ki...

BAŞKAN FUAT OKTAYHukuki, tedarik, mülkiyet...

METİN ERGUN (Muğla)Tedarik, mülkiyet, uyuşmazlık çözüm mimarisi, mali ve benzeri konularda Türkiye açısından dengeli olmaması; anlaşmanın bende uyandırdığı temel izlenim bu. Özellikle bazı maddeler Türkiye'nin egemenlik alanını zayıflatan maddeler, bunu belki biraz sonra konuşuruz maddeler üzerinde. Kamu riskini arttırıyor ve yerli sanayiyi ikinci plana atan hükümler içeriyor yani temel olarak görebileceğim hususlar. Stratejik altyapı yabancı kontrolünde bir nevi, yabancı kontrolüne geçiyor. Türk yargısı devre dışı bırakılıyor büyük oranda. Kur garantili yabancı gelir modeli verilmiş gibi. Yetersiz bir yerlileşme yani yerli üretime yönelik, yerli sanayiye yönelik yetersizlik söz konusu. Devlet egemenliğini sınırlayan yatırım korumaları söz konusu. Yabancı yatırımcıya aşırı vergi avantajı sağlanmış durumda. Yerli üretim zorunluluğunun olmaması; bu manada bir garanti verilmiyor, sadece "gayret edilecek" şeklinde bir ifade -"üstün gayret" mi, ona benzer bir ifade- geçiyor, maddesinde konuşuruz yine. Kamu maliyetlerinin toplumsallaştırılamaması; Türk şirketlerine karşı eşitsiz bir rekabet söz konusu. Şeffaf olmayan tahsis mekanizması; çok aleni bir şekilde yazılmış âdeta bu. Buna benzer maddeler...

Yine, yabancı kontrol, düzenleme egemenliğinin zayıflaması, uluslararası tahkimle ilgili bazı çekincelerimiz var. Euro bazlı alım garantisi vereceğiz, mali porte nedir? Geleceğe yönelik mali bir şey çıkarıldı mı bu konuda? Onu da madde gelince soracağız. Bağlayıcı yerlilik şartının olmamasını tekrar ifade ediyorum. Geniş vergi muafiyetleri söz konusu, kırk dokuz yıl gibi çok da uzun bir vadeye yayılmış durumda, uzatılabiliyor yani otuz yıl ama kırk dokuz yıla kadar uzatılabiliyor. Bu da mali açıdan bazı sakıncalar doğurabilir gibi geldi.

Maddeler üzerinde tekrar konuşuruz, ben çok uzatmamak açısından temel olarak bunu söyleyeyim.

Teşekkür ederim Sayın Başkanım.

YUNUS EMRE (İstanbul)Başkanım, ben görüşme usulü hakkında bir görüşümü söyleyecektim.

BAŞKAN FUAT OKTAYBirazdan, bekleyin de bir şey söyleyecektim. Aslında benim söylediğim de usulüyle ilgili olacaktı.

Normalde biz anlaşmaları madde madde değerlendirmediğimiz için, biz aslında uygun bulma boyutunda, 3 madde üzerinden değerlendiriyoruz. Dolayısıyla, maddelere ilişkin de görüşleriniz varsa, onu da şimdi alabilirsek detay, onu da yine cevap boyutunda da soru boyutunda da yöneltebiliriz.

METİN ERGUN (Muğla)Başkanım olur, yani...