2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2020 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin İlk Görüşmesi münasebetiyle

AK PARTİ GRUBU ADINA NURETTİN CANİKLİ (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bütçenin hazırlanmasında emeği geçen herkese ben de teşekkür ediyorum. Gerçekten çok zahmetli bir süreç bütçe hazırlanması ve bu aşamaya getirilmesi.

Değerli arkadaşlar, tabii, bütçe, toplumun bütün kesimlerini etkileyen, ilgilendiren bir metin. Aslında, her yıl bütçe kanunuyla millî gelirin yüzde 30’u toplanır ve yeniden dağıtılır. Dolayısıyla hükûmetler bütçeleriyle konuşur yani nerede durduğunu… Sözlerin çok fazla bir anlamı yok, herkes her şeyi söyler doğal olarak ama önemli olan, gerçek niyetlerini iktidarlar, hükûmetler bütçeyle yansıtır, bütçeyle ortaya koyar ve bütçeyle konuşur.

Şimdi, bütçe, aynı zamanda gelirlerin toplanmasına, harcamaların yapılmasına da yetki veren bir metindir; yüce Meclis bu yetkiyi vermezse eğer bu harcamalar yapılamaz, gelirler toplanamaz. Bütçelerin önemli bir kalemi de mahalli idarelere, belediyelere aktarılıyor biliyorsunuz. 2021 rakamları itibarıyla söylüyorum: Her yıl 100 milyar liradan fazla bir kaynak, bir bütçe kaynağı belediyelere aktarılır ve belediyelerin de esas itibarıyla gelirlerinin büyük oranda bütçeden kaynaklandığını belirtmemiz gerekiyor, biliyoruz. Yani eğer Türkiye Büyük Millet Meclisi bu yetkiyi vermezse belediyelere bu kaynaklar aktarılamaz. Dolayısıyla bizlerin, hepimizin, Meclis olarak milletvekillerinin verdiği bu onayla bu gelirler, vergi gelirlerinden bütçede belirtilen rakamlar belediyelere aktarılır.

ALİ ŞEKER (İstanbul)Daha fazla.

NURETTİN CANİKLİ (Devamla)Dolayısıyla belediyelere aktarılan bu kaynakların da yerinde kullanılıp kullanılmadığı son derece önem arz ediyor. Yani her yıl 100 milyar liranın üzerinde bir rakam -çok ciddi bir rakam- belediyelere gönderiliyor ve belediyelerin bunları gerçekten halkın, milletin menfaatine, lehine, onların çıkarlarını öncelleyen bir yaklaşımla harcayıp harcamadığını sorgulamamız, denetlememiz gerekiyor. Bu aynı zamanda milletvekillerinin, bütçeye o onayı veren milletvekillerinin, hepimizin görevi.

Bu çerçevede aktarılan en büyük kaynak İstanbul Büyükşehir Belediyesine aktarılıyor; tabii, bütün belediyelere aktarılıyor ama kaynağın en büyüğü doğal olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesine aktarılıyor. Dolayısıyla Meclis olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesine aktardığımız bu kaynaklar nasıl kullanılıyor, mal ve hizmetler nasıl satın alınıyor; bunun biraz detayına girmek istedik. Önce şunu belirteyim: Tabii, kamu kurumları harcamalarını, kamu ihale mevzuatının belirlediği usul çerçevesinde, oradaki kurallara göre yaparlar. Doğal olarak muhalefet de özellikle kamu ihale mevzuatının, açık ihale yönteminin çok fazla uygulanmadığı, fiilen kapalı yöntemlerin daha fazla uygulandığı şeklinde sık sık eleştiriler gündeme getirdi; Sayın Kılıçdaroğlu ve diğer muhalefete mensup değerli arkadaşlar bunları hep gündeme getirdiler. Bu açıdan değerlendirdiğimizde İstanbul Büyükşehir Belediyesi 1 Temmuz 2019 tarihi ile 12 Kasım 2021 tarihi arasında toplam 11.415 tane ihale yapmış. Sözleşme, ihale yani harcamanın kaynağı bu, harcamanın yöntemi bu olduğu için bunun üzerine detaylı olarak giriyoruz. Bu ihalelerin 1.624 tanesini açık ihale yöntemiyle gerçekleştirmiş. 11.415 ihalenin 1.624 tanesi açık ihale yöntemiyle yani rekabetin sağlandığı, yarışmanın sağlandığı yöntemle gerçekleştirilmiş, 9.791 ihale ise kapalı yöntemle yapılmış yani pazarlık yöntemi ya da buna benzer, davetiye usulü vesaire gibi yöntemlerle yapılmış. Yani doğrudan, yönetim, mal ve hizmet satın alacağı kişiye davetiye gönderiyor ya da onları pazarlığa çağırıyor, onu kendisi belirliyor. Yani yarışma yöntemiyle değil de… 11.415 ihalenin 1.624 tanesi açık ihale yöntemiyle, 9.791 tanesi kapalı ihale yöntemiyle yapılmış. Ancak açık ihale yöntemiyle, yapılan bu 1.624 ihalenin 804 tanesini de belediyenin şirketleri almış ve belediyenin şirketleri bunları açık olmayan ihale yöntemiyle vermiş. Bu ne anlama geliyor? Bu, şu anlama geliyor: Sonuç itibarıyla açık ihale gibi görülen 1.624 ihalenin aslında 804 tanesi de fiilen açık ihale değil; 1.624, 804.