Yasamanın yürütme üzerindeki siyasi denetim mekanizmalarının etkin kullanılması ve bu konudaki mevcut sorunların çözülmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bilindiği gibi parlamentoların temel görevi yasa yapmaktır. Ancak parlamentolar, diğer devlet kuvvetlerine göre en geniş temsil yetkisine sahip organlardır. Bunun yanı sıra yasa yapmanın dışında da birçok başka işleve sahip olan parlamentonun yasamadan sonra gelen ve aynı zamanda yasama işlevini destekleyen diğer bir önemli görevi ise yürütme yetkisini kullanan organların iş ve işlemlerinde üzerinde halk adına denetim yapmaktır Yasama organının yürütme üzerindeki siyasi denetimi, Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut devlet yönetim sisteminin en önemli mekanizmalarından biridir. Bu denetim yoluyla yürütme organının kontrolsüz gidişinin, halk adına kontrol altına alınmak istenmesi amaçlanmaktadır. Yürütme üzerindeki kontrolün seçim dönemlerine bırakılmayıp sürekli olması, yürütme organını faaliyeti süresince daha sorumlu davranmaya mecbur kılmayı amaçlamaktadır.

Yasamanın yürütme üzerindeki denetim yetkisi ile ilgili olarak anayasamızın 98. Maddesinin birinci ve beşinci fıkralarında sırasıyla ¿'Türkiye Büyük Millet Meclisi; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır." ve "Yazılı soru, yazılı olarak en geç onbeş gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir." ifadeleri yer almaktadır.

Anayasadan kaynağını alan bir uygulama olarak TBMM İçtüzüğünün 96. Maddesinde de yasamanın yürütme üzerindeki denetim araçlarından biri olarak Soru Önergeleri uygulamasına yer verilmiştir.

Anayasada ve TBMM İçtüzüğünde açık hüküm bulunmasına ve yanıt verme süresi net bir şekilde ifade edilmiş olmasına karşın, bakanların yanıtlaması istemiyle milletvekilleri tarafından TBMM Başkanlığına sunulan yazılı soru önergelerine muhatap olan bakanlıkların bu önergelere hem çok düşük oranda yanıt verdikleri hem de verilen yanıtların büyük bir çoğunluğunun baştan savma ve sorulan soruların yanıtı olmaktan uzak olduğu görülmektedir.

TBMM'nin internet sitesinde de yer alan bilgiler incelendiğinde son yasama döneminde tüm bakanlara yönelik verilen soru önergelerinin tamamına Anayasal süre içinde yanıt verme oranı sadece yüzde 14,8'da kalmıştır. Soru Önergelerine anayasal süre içinde yanıt verme oranının bazı bakanlıklar için çok daha düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Soru Önergelerine yanıt verme oranlarının bulunduğu aşağıdaki liste incelendiğinde mevcut bakanların meclisin denetim yetkisinin gereğine ve anayasanın amir hükümlerine ne derecede uygun hareket ettiklerini değerlendirmek açısından dikkat çekici bilgiler içermektedir.

Bakanlık Adı Anayasal Süre İçinde Yanıt Verme Oranı Çevre, Şehircilik ve İki. Değ. Bakanı Yüzde 1,6 Kültür ve Turizm Bakanı Yüzde 2,9 Ticaret Bakanı Yüzde 5,0 İçişleri Bakanı Yüzde 5,4 Gençlik ve Spor Bakanı Yüzde 7,0 Adalet Bakanı Yüzde 8,4 Dışişleri Bakanı Yüzde 9,5 Sağlık Bakanı Yüzde 9,6 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Yüzde 12,5 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Yüzde 14,2 Hazine ve maliye Bakanı Yüzde 15,6 Milli Eğitim Bakanı Yüzde 15,9 Tarım ve Orman Bakanı Yüzde 16,1 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Yüzde 22,7 Ulaştırma Bakanı Yüzde 26,6 Milli Savunma Bakanı Yüzde 34,2 Sanayi ve Teknoloji Bakanı Yüzde 37,4

Yasamanın yürütme üzerindeki denetim mekanizmalarının etkin kullanılmasını sağlamak, bu konudaki sorunları ortaya çıkarmak, aynı zamanda TBMM'nin işlevini gereği gibi yerine getirmesini sağlamaya dönük öneriler geliştirmek amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gereği oluşmuştur