İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı'nın tutuklanması nedeniyle gerçekleşen protestolarda tutuklanan kişilerin kötü muamele gördüğüne yönelik iddiaların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Belediye Başkanı ve Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından başlayan protesto eylemelerinde anayasal haklarını kullanırken gözaltına alınan ve tutuklanan gençlerin işkence ve kötü muameleye maruz kaldığı yönündeki iddiaların araştırılması ve sorumluların tespit edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve Içtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederim.09.04.2025
GEREKÇE
19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Belediye Başkanı ve Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı Ekrem İmamoğlu ve çalışma arkadaşları şafak operasyonu ile evleri basılarak gözaltına alınmış ve 23 Mart 2025 tarihinde tutuklanmıştır. Ekrem İmamoğlu'nun diplomasının usulsüzce iptal edilmesi ve akabinde siyasi saiklerle yürütülen soruşturmalar kapsamında tutuklanmasına milletimiz tepki göstermiştir. Özellikle üniversite öğrencileri son dönemlerde yaşanan hukuksuzluklara ve diktatoryal rejime ses çıkarmak için anayasal hakları olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanmıştır. Siyasi iktidar gençlerin ve vatandaşların anayasal hakkını kullanmasına bile tahammül edememiş ve hukuksuzluğa direnmek için meydanlara çıkan yüzlerce genci gözaltına almıştır. Şu an halen 299 üniversite öğrencisi anayasal haklarını kullandığı için tutuklu bulunmaktadır.
Metnin tamamını göster (6 paragraf daha)Metni kısalt
Öğrencilerin, ailelerinin ve avukatlarının yaptığı açıklamalarda gözaltı ve tutuklama süreçlerinde gençlerin işkence ve kötü muameleye maruz kaldığı ifade edilmektedir. İzmir Barosu, Menemen Cezaevi'nde tutuklu Bulunan öğrencileri ziyaret ederek iddiaları sormuş ve şu açıklamayı yapmıştır:
Menemen Cezaevi'nde tutuklularla yapılan görüşmelerde tutukluların infaz koruma memurları tarafından sözlü ve fiziki saldırıya uğradıkları, cezaevi idaresi ve cezaevi doktoru tarafından durumun göz ardı edildiği öğrenilmiştir. Yapılan görüşmelerde, tutuklu öğrencilerde gözle görülür şekilde darp ve cebir izine rastlanmış, işkence ve kötü muameleye ilişkin raporlama yapılmıştır. İzmir Barosu Başkanı Av. Sefa Yılmaz tüm şikayetleri Cezaevi Savcısı ve Müdürüne iletmiş ve mevcut kamera kayıtlarının muhafaza edil. etmiştir.
İzmir Barosunun rapor altına aldığı işkence ve kötü muamele eylemlerine ilişkin suç duyurusunda da bulunulmuştur. Metris Cezaevi'nde tutuklu bulunan öğrencilerden Yusuf Başyiğit; polisten kötü muamele ve darp gördüğünü, Vatan Caddesi'ndeki Emniyet'te tuvalet yasağı bile getirdiklerini ifade etmiştir. İstanbul Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencisi Azad İzci; gözaltı süresince sanki intikam alınır gibi muamele gördüklerini, Vatan Emniyette hem kötü muamele gördüklerini hem de aç bırakıldıklarını söyleyerek gelen yemeklerinde bozuk olduğunu ifade etmiştir. Diğer öğrenciler de gözaltı sırasında yumruk yediklerini, aç ve susuz bırakıldıklarını ve kötü muamele gördüklerini detaylı bir şekilde anlatmıştır. Ankara Üniversite öğrencisi Gizem Uzun Solfasol Gazetesine yaptığı açıklamada; şafak operasyonuyla gözaltına alındıktan sonra emniyette zorla çıplak aramaya maruz bırakıldığını ve buna direnince polislerden şiddet gördüğünü ifade etmiştir. Bir başka genç üniversiteli kadının taciz ve işkenceye uğradığını açıkça beyan ettiğini emniyet ifadesi şu şekildedir:
¿Yakalanmam yapılırken çok sert müdahaleye maruz kaldım. Saçımdan çekildim yerde sürüklendim, kelepçe takmaya götürülürken seni dövmeyeceğim tamam deyip ambulansın arkasına götürdü. Sakallı, bıyıklı, renkli gözlü ve uzun boylu (1.85-1.90) boylarında olan erkek polis 'Senin göğüslerin mi var' diyerek göğüslerime dokundu. O sırada korku ve baskıdan dolayı altıma kaçırdım. Elbisem hâlâ idrar içinde. Daha sonra bir kadın polis geldi ve bana zorbalık ve tacizde bulunan polise, 'Tamam, yeter, yapma artık' diyerek beni onun elinden aldı."
Gözaltında cinsel taciz ve çıplak arama haberlerinin ardından çok sayıda vatandaş olaylara tepki göstermiştir Ancak ne İçişleri Bakanlığı ne de Adalet Bakanlığı bu konuda gerekli incelemeleri yapmamış ve tedbirleri almamıştır. Öyle ki işkence ve kötü muamele uygulayan polisler tespit edilerek cezalandırılması gerekirken Emniyet Genel Müdürlüğü "Gözaltında cinsel saldırıya uğrayan kadınları her gün konuşacağız, ve buna direneceğiz" paylaşımı yapan insanlar hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu açıklamıştır.
İşkence ve kötü muamele iddialarını araştırması gereken Adalet Bakanı Yılmaz Tunç yaptığı açıklamada, işkence, kötü muamele ve çıplak arama gibi uygulamaların kesinlikle olmadığını ve bu söylemelerin kara propaganda olduğunu. söyleyerek şikayetleri göz ardı etmiştir. İşkence ve kötü muamele yasağı, AİHS ve 1982 Anayasası ile koruma altına alınmış bir insan hakkıdır. İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı ya da Onur Kırıcı Muamele ya da Cezaya Karşı Sözleşme de 1984 senesinde Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir ve 26 Haziran 1987 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye 1988 yılında sözleşmeyi kabul etmiş ve geçmişten bu yana pek çok mevzuatta işkence ve kötü muamele yasağına yer vermiştir Gözaltına alınan ya da cezaevlerinde tutuklu bulunan gençlerin işkence kötü muamele ve cinsel saldırıya maruz kaldıkları yönündeki şikayetleri ülkemiz için en önemli gündemdir. İddiaların titizlikle araştırılması ve sorumluların en ağır şekilde cezalandırılmaları elzemdir. Bu sebeple gözaltında işkence ve kötü muamele iddialarının araştırılması ve sorumluların tespit edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve Içtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederim.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.